खड्गयूथैश्च लक्ष्मीं तु दधानामिव दन्तिनाम् । क्वचित्कोटरसंदष्टोलूकनादविनादिनीम् ॥
मृगारिपदमुद्राभिर्मुद्रितां च क्वचित्क्वचित् । शार्दूलनखनिर्भिन्नरोहिद्रक्तारुणां क्वचित् ॥
पीवरस्तनभारार्तसुस्निग्धमहिषीगणैः । अवरोधाजिरक्षोणीं सूचयन्तीं मनः क्वचित् ॥
क्वचिद्वृक्षघनच्छन्नां वन्यपुष्पसुगन्धिनीम् । क्वचिल्लतागृहद्वारां भृङ्गशब्दसुशोभनाम् ॥
अर्धनिःसृतनिर्मोकनागभीमबृहद्बिलाम् । बिलेषु लीनाजगरैर्भीमां निर्मोकसर्पिणीम् ॥
क्वचिद्दावानलज्वालां शिलाज्योतिःसुशोभनाम् । फूत्कारशब्दसंपूर्णमृगव्याघ्रसमाकुलाम् ॥
प्रविमुञ्चञ्छुनां यूथं शशकेषु क्वचित्क्वचित् । पल्वलेषु च विश्रम्य पुनर्याति वनान्तरम् ॥
एवं व्रजति राजेन्द्रे व्याधवर्गे च वल्गति । कुर्वन्कोलाहलं तत्र सारङ्गो निर्गतो वनात् ॥
khaḍgayūthaiśca lakṣmīṃ tu dadhānāmiva dantinām | kvacitkoṭarasaṃdaṣṭolūkanādavinādinīm ||
mṛgāripadamudrābhirmudritāṃ ca kvacitkvacit | śārdūlanakhanirbhinnarohidraktāruṇāṃ kvacit ||
pīvarastanabhārārtasusnigdhamahiṣīgaṇaiḥ | avarodhājirakṣoṇīṃ sūcayantīṃ manaḥ kvacit ||
kvacidvṛkṣaghanacchannāṃ vanyapuṣpasugandhinīm | kvacillatāgṛhadvārāṃ bhṛṅgaśabdasuśobhanām ||
ardhaniḥsṛtanirmokanāgabhīmabṛhadbilām | bileṣu līnājagarairbhīmāṃ nirmokasarpiṇīm ||
kvaciddāvānalajvālāṃ śilājyotiḥsuśobhanām | phūtkāraśabdasaṃpūrṇamṛgavyāghrasamākulām ||
pravimuñcañchunāṃ yūthaṃ śaśakeṣu kvacitkvacit | palvaleṣu ca viśramya punaryāti vanāntaram ||
evaṃ vrajati rājendre vyādhavarge ca valgati | kurvankolāhalaṃ tatra sāraṅgo nirgato vanāt ||
…где-то — со стадами носорогов, будто носящую красу слонов; где-то оглашённую криком сов, затаившихся в дуплах; где-то отмеченную отпечатками львиных лап, а где-то алую от крови лани, разорванной когтями тигра; где-то — со стадами лоснящихся буйволиц, томимых тяжестью полных сосцов, напоминающих уму двор женских покоев; где-то густо укрытую деревьями и благоуханную лесными цветами; где-то с дверями домов из лиан, прекрасную гудением пчёл; где-то страшную большими норами со змеями, наполовину выползшими из кожи, и удавами, затаившимися в норах, со сброшенной змеиной кожей; где-то с пламенем лесного пожара, прекрасную блеском камней, полную шипения и кишащую зверями и тиграми. Где-то спуская на зайцев свору псов, где-то отдохнув у прудов, он снова едет в другую часть леса.
a5bd81d5adba · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:59 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Лес описан подробно и с любованием, и в этом описании смешано всё разом: цветущие лианы и разорванная лань, гудение пчёл и шипение змей. Ни одна картина не отделена от другой оценкой. Царь едет сквозь это, ничего не различая, — и то, что он ищет здесь только добычу, и есть первое, о чём его потом спросят.