पद्मपुराण
The Glory of the Kālindī: the story of the merchant Śarabha6.203.81-90
4859 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.203.81-90

वैश्य उवाच

देवनागरी

नमस्तस्यै महादेवभार्यायै सा करोतु शम् । इत्युक्त्वा दधती गर्भं तस्थौ वैश्य तवाङ्गना
विष्णुशर्मन्निदं पूर्ववृत्तमाज्ञाय मत्पिता । पप्रच्छ मुनिशार्दूलं देवलं ज्ञानवत्तरम्
मुने यथा प्रतिश्रुता पूजा ते स्नुषया तया । तथैवाकारि पार्वत्या विषादे कारणं वद
यतोऽसौ न गता तत्र तज्जानाति शिवा स्वतः । सखीभ्यश्चोक्तमस्यास्तद्विषण्णा सा कुतोऽभवत्
वैश्यवर्य शृणुष्वेदं कारणं कथयामि ते । यतस्तस्या विषादोऽभूत्पार्वत्या गर्भनाशकः
निवृत्तासु सखीष्वस्याः सम्पूज्य स्कन्दमातरम् । विजया पार्वतीं प्राह कौतूहलसमन्विता
गिरिजे श्रद्धया तुभ्यं दत्तोऽमूभिरयं बलिः । मानुषीभिः कुतः प्रीता नाभवस्त्वं वरानने
धूपदीपकनैवेद्यैः पूजिता तोषहेतवे । प्रत्युताकारणं देवि त्वं विषादं कुतो गता
इत्याकर्ण्य वचः सख्या देवी देववरार्चिता । अब्रवीद्विजयां वैश्य विषादे कारणं सखीम्
विजये सखि जानामि वैश्यभार्यां गृहाद्बहिः । निर्गन्तुमक्षमां गर्भधारणतः स्वविवेकतः

लिप्यंतरण (IAST)

namastasyai mahādevabhāryāyai sā karotu śam | ityuktvā dadhatī garbhaṃ tasthau vaiśya tavāṅganā
viṣṇuśarmannidaṃ pūrvavṛttamājñāya matpitā | papraccha muniśārdūlaṃ devalaṃ jñānavattaram
mune yathā pratiśrutā pūjā te snuṣayā tayā | tathaivākāri pārvatyā viṣāde kāraṇaṃ vada
yato'sau na gatā tatra tajjānāti śivā svataḥ | sakhībhyaścoktamasyāstadviṣaṇṇā sā kuto'bhavat
vaiśyavarya śṛṇuṣvedaṃ kāraṇaṃ kathayāmi te | yatastasyā viṣādo'bhūtpārvatyā garbhanāśakaḥ
nivṛttāsu sakhīṣvasyāḥ sampūjya skandamātaram | vijayā pārvatīṃ prāha kautūhalasamanvitā
girije śraddhayā tubhyaṃ datto'mūbhirayaṃ baliḥ | mānuṣībhiḥ kutaḥ prītā nābhavastvaṃ varānane
dhūpadīpakanaivedyaiḥ pūjitā toṣahetave | pratyutākāraṇaṃ devi tvaṃ viṣādaṃ kuto gatā
ityākarṇya vacaḥ sakhyā devī devavarārcitā | abravīdvijayāṃ vaiśya viṣāde kāraṇaṃ sakhīm
vijaye sakhi jānāmi vaiśyabhāryāṃ gṛhādbahiḥ | nirgantumakṣamāṃ garbhadhāraṇataḥ svavivekataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इत्युक्त्वाityuktvāсказав так
दधतीdadhatīносящая
गर्भंgarbhaṃплод
तस्थौtasthauпребывала
वैश्यvaiśyaо вайшья
तवाङ्गनाtavāṅganāтвоя жена
विष्णुशर्मन्viṣṇuśarmanо Вишнушарман
इदंidaṃэто
पूर्ववृत्तम्pūrvavṛttamпрежнее происшествие
आज्ञायājñāyaузнав
मत्पिताmatpitāмой отец
पप्रच्छpapracchaспросил
मुनिशार्दूलंmuniśārdūlaṃтигра среди мудрецов
देवलंdevalaṃДевалу
ज्ञानवत्तरम्jñānavattaramвесьма знающего
मुनेmuneо муни
यथाyathāкак
प्रतिश्रुताpratiśrutāобещано
पूजाpūjāпочитание
तेteтвоей
स्नुषयाsnuṣayāневесткой
तयाtayāтой
तथैवाकारिtathaivākāriтак же и совершено
पार्वत्याpārvatyāу Парвати
विषादेviṣādeв печали
कारणंkāraṇaṃпричину
वदvadaскажи
यतोyatoраз
असौasauона
naне
गताgatāходила
तत्रtatraтуда
तज्जानातिtajjānātiто знает
शिवाśivāШива
स्वतःsvataḥсама
सखीभ्यश्sakhībhyaśподругами
चोक्तम्coktamи сказано
अस्यास्asyāsеё
तद्tadто
विषण्णाviṣaṇṇāопечалена
साона
कुतोkutoотчего
अभवत्abhavatстала
वैश्यवर्यvaiśyavaryaо лучший из вайшьев
शृणुष्वेदंśṛṇuṣvedaṃуслышь это
कारणंkāraṇaṃпричину
कथयामिkathayāmiповедаю
यतस्yatasотчего
तस्याtasyāу неё
विषादोviṣādoпечаль
अभूत्abhūtслучилась
पार्वत्याpārvatyāу Парвати
गर्भनाशकःgarbhanāśakaḥгубящая плод
निवृत्तासुnivṛttāsuкогда ушли
सखीष्व्sakhīṣvподруги
अस्याःasyāḥеё
सम्पूज्यsampūjyaпочтив
स्कन्दमातरम्skandamātaramматерь Сканды
विजयाvijayāВиджая
पार्वतींpārvatīṃПарвати
प्राहprāhaсказала
कौतूहलसमन्विताkautūhalasamanvitāполная любопытства
गिरिजेgirijeо дочь горы
श्रद्धयाśraddhayāс верою
तुभ्यंtubhyaṃтебе
दत्तोdattoдано
अमूभिर्amūbhirими
अयंayaṃэто
बलिःbaliḥподношение
मानुषीभिःmānuṣībhiḥчеловеческими жёнами
कुतःkutaḥотчего
प्रीताprītāдовольна
नाभवस्nābhavasне стала
त्वंtvaṃты
वराननेvarānaneо прекрасноликая
धूपदीपकनैवेद्यैःdhūpadīpakanaivedyaiḥкурением, светильниками и пищей
पूजिताpūjitāпочтённая
तोषहेतवेtoṣahetaveради удовольствия
प्रत्युतpratyutaнапротив
अकारणंakāraṇaṃбез причины
देविdeviо богиня
विषादंviṣādaṃпечали
गताgatāдостигла
इत्याकर्ण्यityākarṇyaтак услышав
वचःvacaḥслово
सख्याsakhyāподруги
देवीdevīбогиня
देववरार्चिताdevavarārcitāчтимая лучшим из богов
अब्रवीद्abravīdсказала
विजयांvijayāṃВиджае
सखीम्sakhīmподруге
विजयेvijayeо Виджая
सखिsakhiподруга
जानामिjānāmiзнаю
वैश्यभार्यांvaiśyabhāryāṃжену вайшьи
गृहाद्gṛhādиз дома
बहिर्bahirнаружу
निर्गन्तुम्nirgantumвыйти
अक्षमांakṣamāṃне могущую
गर्भधारणतःgarbhadhāraṇataḥиз-за ношения плода
स्वविवेकतःsvavivekataḥпо своему разумению
अनुवाद

Сказав так, о вайшья, твоя жена пребывала, нося плод». — О Вишнушарман, узнав это прежнее происшествие, мой отец спросил тигра среди мудрецов, весьма знающего Девалу: «О муни, почитание, обещанное твоей невесткой, ею же и было совершено; скажи причину печали Парвати. Раз она туда не ходила, Шива и сама это знает, да и подругами ей о том сказано; отчего же она опечалилась?» — «О лучший из вайшьев, услышь: поведаю тебе причину, отчего у Парвати явилась печаль, погубившая плод. Когда подруги её ушли, почтив матерь Сканды, Виджая, полная любопытства, сказала Парвати: «О дочь горы, с верою дано тебе это подношение человеческими жёнами; отчего же ты не осталась довольна, о прекрасноликая? Почтённая курением, светильниками и пищей ради твоего удовольствия, ты, напротив, без причины впала в печаль, о богиня». Услышав это слово подруги, богиня, чтимая лучшим из богов, сказала Виджае: «О подруга Виджая, я знаю, что жена вайшьи не могла выйти из дома по своему разумению — из-за ношения плода.

संस्करण

be331a89368f · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:04 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से