नारद उवाच
मुकुन्दः क्व गतो माता भार्या तस्य च धीमतः । न दृश्यते तदा तेन पृष्टेत्याचष्ट चेटिका
स्वामिन्केनापि चौरेण मम स्वामी हतो निशि । स्नुषाया भूषणं नीतं दुकूलानि च सर्वशः
स मृतः पतितो हर्म्यस्योपरि तिष्ठति साम्प्रतम् । तस्य माता वधूश्चैव भ्रातरश्च तदन्तिके । विलपन्ति महाशोकसागरे पतिता गुरो
इत्याकर्ण्य परिव्राट् स वचनं चेटिकोदितम् । आरुह्य हर्म्यमद्राक्षीदात्मान्तेवासिनं मृतम्
तदन्तिके समालोक्य बन्धूनाक्रन्दतो भृशम् । उद्धरिष्यन्निदं धीरः शोकाब्धेस्तानुवाच ह
देहमुद्दिश्य वात्मानं शोकोऽयं क्रियते त्वया । मातः कथय सत्यं मे नोभयोर्युज्यते हि सः
देहोऽयं भूतसंघातः प्रारब्धैः समुपार्जितः । तेषु क्षीणेषु भूतानां पृथक्त्वमुपजायते
यदेकीभवनं तेषां कर्मभिर्जन्म तन्नृणाम् । तन्नाशे तत्पृथक्त्वं च तदेव मरणं स्मृतम्
ऐक्यं पृथक्त्वं भूतानां कर्माधीनं यतो बुधैः । अतो न देहे कर्तव्यः शोकः परवशे जडे
mukundaḥ kva gato mātā bhāryā tasya ca dhīmataḥ | na dṛśyate tadā tena pṛṣṭetyācaṣṭa ceṭikā
svāminkenāpi caureṇa mama svāmī hato niśi | snuṣāyā bhūṣaṇaṃ nītaṃ dukūlāni ca sarvaśaḥ
sa mṛtaḥ patito harmyasyopari tiṣṭhati sāmpratam | tasya mātā vadhūścaiva bhrātaraśca tadantike | vilapanti mahāśokasāgare patitā guro
ityākarṇya parivrāṭ sa vacanaṃ ceṭikoditam | āruhya harmyamadrākṣīdātmāntevāsinaṃ mṛtam
tadantike samālokya bandhūnākrandato bhṛśam | uddhariṣyannidaṃ dhīraḥ śokābdhestānuvāca ha
dehamuddiśya vātmānaṃ śoko'yaṃ kriyate tvayā | mātaḥ kathaya satyaṃ me nobhayoryujyate hi saḥ
deho'yaṃ bhūtasaṃghātaḥ prārabdhaiḥ samupārjitaḥ | teṣu kṣīṇeṣu bhūtānāṃ pṛthaktvamupajāyate
yadekībhavanaṃ teṣāṃ karmabhirjanma tannṛṇām | tannāśe tatpṛthaktvaṃ ca tadeva maraṇaṃ smṛtam
aikyaṃ pṛthaktvaṃ bhūtānāṃ karmādhīnaṃ yato budhaiḥ | ato na dehe kartavyaḥ śokaḥ paravaśe jaḍe
«То семя, что вложено тобою, о владыка, в моё чрево, — я не стану ждать времени его родов, а последую за тобою». Так зарыдав, любимая того Мукунды не плакала более: верная, она решилась идти за своим мужем. И тогда наставник его, санньяси по имени Ведаяна, странствуя по земле, пришёл в тот дом, о царь. «Куда ушёл Мукунда? И не видно ни матери, ни жены разумного», — и на его вопрос служанка сказала: «О господин, каким-то вором ночью убит мой хозяин; украшения невестки унесены и все тонкие одежды. Он лежит мёртвый наверху дома; и мать его, и невестка, и братья рыдают при нём, упав в океан великой скорби, о наставник». Услышав это слово служанки, тот странствующий монах взошёл в дом и увидел своего ученика мёртвым. Увидев подле него громко рыдающих родичей, стойкий, желая вытащить их из океана скорби, сказал им: «Скорбь эта творится тобою о теле или о душе? Скажи мне правду, о мать: ведь ни к тому, ни к другому она не подобает».
0cd73219b41e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:05 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Жена отказывается ждать даже родов — и на этом её плач кончается, решение принято. Наставник же не утешает и не укоряет, а задаёт единственный точный вопрос: о ком, собственно, плачут.