पद्मपुराण
The Form of the Lord and His Two Domains6.229.61-70
5036 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.229.61-70
देवनागरी

क्षुत्पिपासादिरहितं नित्यतृप्तं निरञ्जनम् । असङ्गमजरं नित्यं जाग्रत्स्वप्नादिवर्जितम्
हिरण्मयं मोक्षपदं ब्रह्मानन्दसुखावहम् । समानाधिक्यरहितमाद्यन्तरहितं शुभम्
अमत्सरमनालस्यमक्रोधं भयवर्जितम् । तेजसात्यद्भुतं रम्यं नित्यमानन्दसागरम्
एवमादिगुणोपेतं तद्विष्णोः परमं पदम् । न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः
यत्त्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं हरेः । तद्विष्णोः परमं धाम शाश्वतं नित्यमच्युतम् । न हि वर्णयितुं शक्यं कल्पकोटिशतैरपि
हरेः पदं वर्णयितुं न शक्यं मया च धात्रा च मुनीन्द्रसङ्घैः । यस्मिन्पदे ह्यच्युत ईश्वरो यः स त्वङ्ग वेद यदि वा न वेद
यदक्षरं वेदगुह्यं यस्मिन्देवा अधिविश्वे निषेदुः । यस्तन्न वेद किमृचा करिष्यति ये तद्विदुस्त इमे समासते
तद्विष्णोः परमं धाम सदा पश्यन्ति सूरयः । अक्षरं शाश्वतं दिव्यं दिवि चक्षुरिवाततम्
तत्प्रवेष्टुमशक्यं च ब्रह्मरुद्रादिदैवतैः । ज्ञानेन शास्त्रमार्गेण वीक्ष्यते योगिपुङ्गवैः
अहं ब्रह्मा च देवाश्च न जानन्ति महर्षयः । सर्वोपनिषदामर्थं दृष्ट्वा वक्ष्यामि सुव्रते

लिप्यंतरण (IAST)

kṣutpipāsādirahitaṃ nityatṛptaṃ nirañjanam | asaṅgamajaraṃ nityaṃ jāgratsvapnādivarjitam
hiraṇmayaṃ mokṣapadaṃ brahmānandasukhāvaham | samānādhikyarahitamādyantarahitaṃ śubham
amatsaramanālasyamakrodhaṃ bhayavarjitam | tejasātyadbhutaṃ ramyaṃ nityamānandasāgaram
evamādiguṇopetaṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam | na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ
yattvā na nivartante taddhāma paramaṃ hareḥ | tadviṣṇoḥ paramaṃ dhāma śāśvataṃ nityamacyutam | na hi varṇayituṃ śakyaṃ kalpakoṭiśatairapi
hareḥ padaṃ varṇayituṃ na śakyaṃ mayā ca dhātrā ca munīndrasaṅghaiḥ | yasminpade hyacyuta īśvaro yaḥ sa tvaṅga veda yadi vā na veda
yadakṣaraṃ vedaguhyaṃ yasmindevā adhiviśve niṣeduḥ | yastanna veda kimṛcā kariṣyati ye tadvidusta ime samāsate
tadviṣṇoḥ paramaṃ dhāma sadā paśyanti sūrayaḥ | akṣaraṃ śāśvataṃ divyaṃ divi cakṣurivātatam
tatpraveṣṭumaśakyaṃ ca brahmarudrādidaivataiḥ | jñānena śāstramārgeṇa vīkṣyate yogipuṅgavaiḥ
ahaṃ brahmā ca devāśca na jānanti maharṣayaḥ | sarvopaniṣadāmarthaṃ dṛṣṭvā vakṣyāmi suvrate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अनेक-कोटि-सूर्याग्नि-तुल्य-वर्चसम्aneka-koṭi-sūryāgni-tulya-varcasamс сиянием, равным многим миллионам солнц и огней
अव्ययम्avyayamнепреходящую
सर्व-वेद-मयंsarva-veda-mayaṃсостоящую из всех Вед
शुद्धंśuddhaṃчистую
सर्ग-प्रलय-वर्जितम्sarga-pralaya-varjitamсвободную от творения и растворения
क्षुत्-पिपासादि-रहितंkṣut-pipāsādi-rahitaṃлишённую голода, жажды и прочего
नित्य-तृप्तंnitya-tṛptaṃвечно насыщенную
निरञ्जनम्nirañjanamнезапятнанную
असङ्गम्asaṅgamнепривязанную
अजरंajaraṃнестареющую
नित्यंnityaṃвечную
जाग्रत्-स्वप्नादि-वर्जितम्jāgrat-svapnādi-varjitamсвободную от бодрствования, сна и прочего
हिरण्मयंhiraṇmayaṃзлатую
मोक्ष-पदंmokṣa-padaṃобитель освобождения
ब्रह्मानन्द-सुखावहम्brahmānanda-sukhāvahamнесущую счастье блаженства Брахмана
समानाधिक्य-रहितम्samānādhikya-rahitamне имеющую равного и высшего
आद्य्-अन्त-रहितंādy-anta-rahitaṃбез начала и конца
शुभम्śubhamблагую
अमत्सरम्amatsaramбез зависти
अनालस्यम्anālasyamбез лености
अक्रोधंakrodhaṃбез гнева
भय-वर्जितम्bhaya-varjitamсвободную от страха
तेजसात्य्-अद्भुतंtejasāty-adbhutaṃвесьма дивную сиянием
रम्यंramyaṃпрекрасную
नित्यम्nityamвечную
आनन्द-सागरम्ānanda-sāgaramокеан блаженства
एवम्-आदि-गुणोपेतंevam-ādi-guṇopetaṃнаделённая этими и подобными свойствами
तद्tadта
विष्णोःviṣṇoḥВишну
परमंparamaṃвысшая
पदम्padamобитель
naне
तद्tadеё
भासयतेbhāsayateосвещает
सूर्योsūryoсолнце
शशाङ्कोśaśāṅkoмесяц
पावकःpāvakaḥогонь
यत्yatкуда
त्वाtvāже
निवर्तन्तेnivartanteне возвращаются
तद्tadта
धामdhāmaобитель
हरेःhareḥХари
शाश्वतंśāśvataṃнепреходящая
नित्यम्nityamвечная
अच्युतम्acyutamнетленная
हिhiведь
वर्णयितुंvarṇayituṃописать
शक्यंśakyaṃвозможно
कल्प-कोटि-शतैर्kalpa-koṭi-śatairсотнями миллионов кальп
अपिapiдаже
हरेःhareḥХари
पदंpadaṃобитель
मयाmayāмною
caи
धात्राdhātrāТворцом
मुनीन्द्र-सङ्घैःmunīndra-saṅghaiḥсонмами владык мудрецов
यस्मिन्yasminв которой
पदेpadeобители
ह्यच्युतhyacyutaАчьюта
ईश्वरोīśvaroВладыка
यःyaḥкоторый
saон
त्व्tvже
अङ्गaṅgaо друг
वेदvedaзнает
यदिyadiили
वाли
naне
वेदvedaзнает
यद्yadкоторое
अक्षरंakṣaraṃнетленное
वेद-गुह्यंveda-guhyaṃтайна Веды
यस्मिन्yasminв котором
देवाdevāбоги
अधिadhiна
विश्वेviśveвсе
निषेदुःniṣeduḥвоссели
यस्yasкто
तन्tanтого
naне
वेदvedaзнает
किम्kimчто
ऋचाṛcāс ричем
करिष्यतिkariṣyatiсделает
येyeкто
तद्tadто
विदुस्vidusзнают
taте
इमेimeэти
समासतेsamāsateвосседают вместе
तद्tadту
परमंparamaṃвысшую
धामdhāmaобитель
सदाsadāвсегда
पश्यन्तिpaśyantiвидят
सूरयःsūrayaḥмудрые
दिव्यंdivyaṃдивную
दिविdiviв небе
चक्षुर्cakṣurоко
इवाततम्ivātatamкак простёртое
तत्tatв неё
प्रवेष्टुम्praveṣṭumвойти
अशक्यंaśakyaṃневозможно
ब्रह्म-रुद्रादि-दैवतैःbrahma-rudrādi-daivataiḥбожествам во главе с Брахмою и Рудрою
ज्ञानेनjñānenaзнанием
शास्त्र-मार्गेणśāstra-mārgeṇaпутём шастры
वीक्ष्यतेvīkṣyateзрится
योगि-पुङ्गवैःyogi-puṅgavaiḥбыками среди йогов
अहंahaṃя
ब्रह्माbrahmāБрахма
देवाश्devāśбоги
जानन्तिjānantiзнают
महर्षयःmaharṣayaḥвеликие риши
सर्वोपनिषदाम्sarvopaniṣadāmвсех упанишад
अर्थंarthaṃсмысл
दृष्ट्वाdṛṣṭvāузрев
वक्ष्यामिvakṣyāmiповедаю
सुव्रतेsuvrateо твёрдая в обете
अनुवाद

С сиянием, равным многим миллионам солнц и огней, непреходящая, состоящая из всех Вед, чистая, свободная от творения и растворения; лишённая голода, жажды и прочего, вечно насыщенная, незапятнанная, непривязанная, нестареющая, вечная, свободная от бодрствования, сна и прочего; златая обитель освобождения, несущая счастье блаженства Брахмана, не имеющая равного и высшего, без начала и конца, благая; без зависти, без лености, без гнева, свободная от страха, весьма дивная сиянием, прекрасная, вечная, океан блаженства, — наделена этими и подобными свойствами та высшая обитель Вишну. Не освещает её ни солнце, ни месяц, ни огонь. Куда уйдя, не возвращаются, — та обитель Хари непреходяща, вечна и нетленна; её невозможно описать и за сотни миллионов кальп. Обитель Хари не описать ни мне, ни Творцу, ни сонмам владык мудрецов; а тот Ачьюта, Владыка, что в той обители, — знает ли он её, о друг, или не знает? «То нетленное — тайна Веды, в котором воссели все боги; кто не знает того, что сделает он с ричем? А кто знает его, те и восседают вместе». Ту высшую обитель Вишну мудрые видят всегда — нетленную, непреходящую, дивную, как простёртое в небе око. Войти в неё невозможно и божествам во главе с Брахмою и Рудрою; знанием, путём шастры, зрится она быками среди йогов. Ни я, ни Брахма, ни боги, ни великие риши не знают её; узрев смысл всех упанишад, поведаю тебе, о твёрдая в обете.

संस्करण

4312ee028ad2 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:06 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से