पद्मपुराण
The Glory of Vāmana and the Origin of the Gaṅgā6.242.1-7
5119 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.242.1-7

श्रीमहादेव उवाच

देवनागरी

अथ वर्षसहस्रान्ते सर्वलोकमहेश्वरम् । अदितिर्जनयामास वामनं विष्णुमच्युतम्
श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं पूर्णेन्दुसदृशद्युतिम् । सुन्दरं पुण्डरीकाक्षमतिखर्वतनुं हरिम्
बटुवेषधरं देवं सर्ववेदाङ्गगोचरम् । मेखलाजिनदण्डादिचिह्नैरङ्कितमीश्वरम्
तं दृष्ट्वा देवताः सर्वे शतक्रतुपुरोगमाः । स्तुत्वा महर्षिभिः सार्धं नमश्चक्रुर्महौजसम् । ततः प्रसन्नो भगवान्प्रोवाच सुरसत्तमान्
किं कर्तव्यं मया चाद्य तदब्रूत सुरसत्तमाः
ततः प्रहृष्टास्त्रिदशास्तमूचुः परमेश्वरम्
अस्मिन्काले बलेर्यज्ञो वर्तते मधुसूदन । अप्रत्याख्यानशीलोऽयं तस्य दैत्यपतेः प्रभो । याचित्वा त्रिदिवं लोकं तन्नस्त्वं दातुमर्हसि

लिप्यंतरण (IAST)

atha varṣasahasrānte sarvalokamaheśvaram | aditirjanayāmāsa vāmanaṃ viṣṇumacyutam
śrīvatsakaustubhoraskaṃ pūrṇendusadṛśadyutim | sundaraṃ puṇḍarīkākṣamatikharvatanuṃ harim
baṭuveṣadharaṃ devaṃ sarvavedāṅgagocaram | mekhalājinadaṇḍādicihnairaṅkitamīśvaram
taṃ dṛṣṭvā devatāḥ sarve śatakratupurogamāḥ | stutvā maharṣibhiḥ sārdhaṃ namaścakrurmahaujasam | tataḥ prasanno bhagavānprovāca surasattamān
kiṃ kartavyaṃ mayā cādya tadabrūta surasattamāḥ
tataḥ prahṛṣṭāstridaśāstamūcuḥ parameśvaram
asminkāle baleryajño vartate madhusūdana | apratyākhyānaśīlo'yaṃ tasya daityapateḥ prabho | yācitvā tridivaṃ lokaṃ tannastvaṃ dātumarhasi

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथathaзатем
वर्ष-सहस्रान्तेvarṣa-sahasrānteпо прошествии тысячи лет
सर्व-लोक-महेश्वरम्sarva-loka-maheśvaramвеликого владыку всех миров
अदितिर्aditirАдити
जनयामासjanayāmāsaродила
वामनंvāmanaṃВаману
विष्णुम्viṣṇumВишну
अच्युतम्acyutamАчьюту
श्रीवत्स-कौस्तुभोरस्कंśrīvatsa-kaustubhoraskaṃс грудью, несущей шриватсу и каустубху
पूर्णेन्दु-सदृश-द्युतिम्pūrṇendu-sadṛśa-dyutimсиянием подобного полной луне
सुन्दरंsundaraṃпрекрасного
पुण्डरीकाक्षम्puṇḍarīkākṣamлотосоокого
अति-खर्व-तनुंati-kharva-tanuṃс телом весьма малорослым
हरिम्harimХари
बटु-वेष-धरंbaṭu-veṣa-dharaṃв обличье брахмачарина
देवंdevaṃбога
सर्व-वेदाङ्ग-गोचरम्sarva-vedāṅga-gocaramпостижимого всеми ведангами
मेखलाजिन-दण्डादि-चिह्नैर्mekhalājina-daṇḍādi-cihnairпоясом, шкурою, посохом и прочими знаками
अङ्कितम्aṅkitamотмеченного
ईश्वरम्īśvaramВладыку
तंtaṃЕго
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
देवताःdevatāḥбожества
सर्वेsarveвсе
शत-क्रतु-पुरोगमाःśata-kratu-purogamāḥво главе с Совершителем ста жертв
स्तुत्वाstutvāвосхвалив
महर्षिभिःmaharṣibhiḥс великими риши
सार्धंsārdhaṃвместе
नमश्namaśпоклон
चक्रुर्cakrurсовершили
महौजसम्mahaujasamвеликомощному
ततःtataḥзатем
प्रसन्नोprasannoмилостивый
भगवान्bhagavānГосподь
प्रोवाचprovācaсказал
सुर-सत्तमान्sura-sattamānлучшим из богов
किंkiṃчто
कर्तव्यंkartavyaṃдолжно быть сделано
मयाmayāмною
चाद्यcādyaи ныне
तद्tadто
अब्रूतabrūtaскажите
सुर-सत्तमाःsura-sattamāḥо лучшие из богов
प्रहृष्टास्prahṛṣṭāsвозрадовавшиеся
त्रिदशास्tridaśāsбоги
तम्tamЕму
ऊचुःūcuḥсказали
परमेश्वरम्parameśvaramвысшему Владыке
अस्मिन्asminв это
कालेkāleвремя
बलेर्balerБали
यज्ञोyajñoжертва
वर्ततेvartateсовершается
मधुसूदनmadhusūdanaо сразивший Мадху
अप्रत्याख्यान-शीलोऽयंapratyākhyāna-śīlo'yaṃон не имеет обыкновения отказывать
तस्यtasyaтого
दैत्य-पतेःdaitya-pateḥвладыки дайтьев
प्रभोprabhoо владыка
याचित्वाyācitvāвыпросив
त्रिदिवंtridivaṃнебесный
लोकंlokaṃмир
तन्tanего
नस्nasнам
त्वंtvaṃты
दातुम्dātumдать
अर्हसिarhasiизволь
अनुवाद

«Затем, по прошествии тысячи лет, Адити родила великого владыку всех миров, Ваману, Вишну, Ачьюту: с грудью, несущей шриватсу и каустубху, сиянием подобного полной луне, прекрасного, лотосоокого, с телом весьма малорослым, — Хари в обличье брахмачарина, бога, постижимого всеми ведангами, Владыку, отмеченного поясом, шкурою, посохом и прочими знаками. Увидев Его, все божества во главе с Совершителем ста жертв вместе с великими риши восхвалили великомощного и поклонились. Затем милостивый Господь сказал лучшим из богов: «Что должно быть сделано мною ныне? Скажите то, о лучшие из богов». И возрадовавшиеся боги сказали Ему, высшему Владыке: «В это время совершается жертва Бали, о сразивший Мадху; и тот владыка дайтьев не имеет обыкновения отказывать, о владыка. Выпросив небесный мир, изволь ты дать его нам».

संस्करण

ab17f75749b7 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से