रामायण
Васиштха устраивает жертвоприношение1.12.1-5
40 / 2464
रामायण · 1.12.1-5
देवनागरी

पुनः प्राप्ते वसन्ते तु पूर्णः संवत्सरो ऽभवत् । अभिवाद्य वसिष्ठं च न्यायतः प्रतिपूज्य च ॥
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं प्रसवार्थं द्विजोत्तमम् । यज्ञो मे क्रियतां विप्र यथोक्तं मुनिपुंगव ॥
यथा न विघ्नः क्रियते यज्ञाङ्गेषु विधीयताम् । भवान् स्निग्धः सुहृन् मह्यं गुरुश् च परमो भवान् ॥
वोढव्यो भवता चैव भारो यज्ञस्य चोद्यतः । तथेति च स राजानम् अब्रवीद् द्विजसत्तमः ॥
करिष्ये सर्वम् एवैतद् भवता यत् समर्थितम् । ततो ऽब्रवीद् द्विजान् वृद्धान् यज्ञकर्मसु निष्ठितान् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

punaḥ prāpte vasante tu pūrṇaḥ saṃvatsaro 'bhavat | abhivādya vasiṣṭhaṃ ca nyāyataḥ pratipūjya ca ||
abravīt praśritaṃ vākyaṃ prasavārthaṃ dvijottamam | yajño me kriyatāṃ vipra yathoktaṃ munipuṃgava ||
yathā na vighnaḥ kriyate yajñāṅgeṣu vidhīyatām | bhavān snigdhaḥ suhṛn mahyaṃ guruś ca paramo bhavān ||
voḍhavyo bhavatā caiva bhāro yajñasya codyataḥ | tatheti ca sa rājānam abravīd dvijasattamaḥ ||
kariṣye sarvam evaitad bhavatā yat samarthitam | tato 'bravīd dvijān vṛddhān yajñakarmasu niṣṭhitān ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पुनःpunaḥснова; опять
प्राप्तेprāpteкогда наступила; когда пришла
वसन्ते तुvasante tuже весна; когда же пришла весна
पूर्णःpūrṇaḥполный; завершённый
संवत्सरःsaṃvatsaraḥгод; один год
अभवत्abhavatстал; исполнился
अभिवाद्यabhivādyaпоприветствовав; почтительно поклонившись
वसिष्ठम् चvasiṣṭham caи Васиштху; Васиштху же
न्यायतःnyāyataḥпо правилу; как положено
प्रतिपूज्य चpratipūjya caи почтив; и оказав почтение
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
प्रश्रितम्praśritamсмиренную; почтительную
वाक्यम्vākyamречь; слово
प्रसवार्थम्prasavārthamради потомства; ради рождения сыновей
द्विजोत्तमम्dvijottamamлучшему дваждырождённому; лучшему брахману
यज्ञःyajñaḥжертва; обряд
मेmeмой; для меня
क्रियताम्kriyatāmпусть совершается; пусть будет устроена
विप्रvipraо брахман; о мудрец
यथोक्तम्yathoktamкак сказано; согласно обещанному
मुनिपुंगवmunipuṃgavaо лучший из мудрецов; о бык среди мудрецов
यथाyathāчтобы; так, чтобы
naне; чтобы не
विघ्नःvighnaḥпрепятствие; помеха
क्रियतेkriyateсоздавалось; происходило
यज्ञाङ्गेषुyajñāṅgeṣuв частях жертвы; в обрядах жертвоприношения
विधीयताम्vidhīyatāmпусть будет устроено; пусть будет назначено
भवान्bhavānвы; ты, почтенный
स्निग्धःsnigdhaḥпривязанный; благожелательный
सुहृत्suhṛtдруг; доброжелатель
मह्यम्mahyamмне; для меня
गुरुः चguruḥ caи наставник; и гуру
परमःparamaḥвысший; главный
भवान्bhavānвы; ты, почтенный
वोढव्यःvoḍhavyaḥдолжен быть несом; следует принять
भवता च एवbhavatā ca evaи вами именно; именно вам
भारःbhāraḥбремя; ответственность
यज्ञस्यyajñasyaжертвы; жертвоприношения
च उद्यतःca udyataḥи поднятый; и начатый
तथा इतिtathā iti«да будет так»; так
caи; также
सःsaḥон; Васиштха
राजानम्rājānamцарю; Дашаратхе
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
द्विजसत्तमःdvijasattamaḥлучший дваждырождённый; превосходный брахман
करिष्येkariṣyeя сделаю; я исполню
सर्वम् एवsarvam evaвсё именно; всё полностью
एतत्etatэто; это дело
भवताbhavatāвами; тобой
यत्yatчто; которое
समर्थितम्samarthitamпоручено; обоснованно возложено
ततःtataḥзатем; после этого
अब्रवीत्abravītсказал; обратился
द्विजान्dvijānк брахманам; дваждырождённым
वृद्धान्vṛddhānстаршим; опытным
यज्ञकर्मसुyajñakarmasuв жертвенных делах; в обрядах жертвы
निष्ठितान्niṣṭhitānискусным; утвердившимся
अनुवाद

Когда снова наступила весна и исполнился год, Дашаратха по правилу поклонился Васиштхе, почтил его и смиренно сказал лучшему из брахманов ради рождения сыновей: «О брахман, о лучший из мудрецов, пусть для меня будет совершено жертвоприношение, как было сказано. Устрой всё так, чтобы ни в одной части обряда не возникло препятствия. Ты благожелателен ко мне, ты мой друг и высший наставник; именно тебе следует принять на себя бремя начатой жертвы». Лучший дваждырождённый ответил царю: «Да будет так. Я исполню всё это, что ты поручил». Затем он обратился к старшим брахманам, искусным в жертвенных обрядах.

संस्करण

e33026d63670 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से