स तम् अन्तःपुरे घोरम् आर्तशब्दं महीपतिः । पुत्रशोकाभिसंतप्तः श्रुत्वा चासीत् सुदुःखितः ॥
नाग्निहोत्राण्य् अहूयन्त सूर्यश् चान्तरधीयत । व्यसृजन् कवलान् नागा गावो वत्सान् न पाययन् ॥
त्रिशङ्कुर् लोहिताङ्गश् च बृहस्पतिबुधाव् अपि । दारुणाः सोमम् अभ्येत्य ग्रहाः सर्वे व्यवस्थिताः ॥
नक्षत्राणि गतार्चींषि ग्रहाश् च गततेजसः । विशाखाश् च सधूमाश् च नभसि प्रचकाशिरे ॥
अकस्मान् नागरः सर्वो जनो दैन्यम् उपागमत् । आहारे वा विहारे वा न कश् चिद् अकरोन् मनः ॥
बाष्पपर्याकुलमुखो राजमार्गगतो जनः । न हृष्टो लक्ष्यते कश् चित् सर्वः शोकपरायणः ॥
न वाति पवनः शीतो न शशी सौम्यदर्शनः । न सूर्यस् तपते लोकं सर्वं पर्याकुलं जगत् ॥
sa tam antaḥpure ghoram ārtaśabdaṃ mahīpatiḥ | putraśokābhisaṃtaptaḥ śrutvā cāsīt suduḥkhitaḥ ||
nāgnihotrāṇy ahūyanta sūryaś cāntaradhīyata | vyasṛjan kavalān nāgā gāvo vatsān na pāyayan ||
triśaṅkur lohitāṅgaś ca bṛhaspatibudhāv api | dāruṇāḥ somam abhyetya grahāḥ sarve vyavasthitāḥ ||
nakṣatrāṇi gatārcīṃṣi grahāś ca gatatejasaḥ | viśākhāś ca sadhūmāś ca nabhasi pracakāśire ||
akasmān nāgaraḥ sarvo jano dainyam upāgamat | āhāre vā vihāre vā na kaś cid akaron manaḥ ||
bāṣpaparyākulamukho rājamārgagato janaḥ | na hṛṣṭo lakṣyate kaś cit sarvaḥ śokaparāyaṇaḥ ||
na vāti pavanaḥ śīto na śaśī saumyadarśanaḥ | na sūryas tapate lokaṃ sarvaṃ paryākulaṃ jagat ||
Царь, сожжённый скорбью о сыне, услышал этот страшный плач во внутреннем дворце и стал ещё несчастнее. Агнихотры не совершались, солнце скрылось; слоны роняли куски пищи, коровы не поили телят молоком. Тришанку, краснотелый Марс, Брихаспати и Будха, все зловещие планеты, приблизились к Луне и встали вокруг неё. Созвездия лишились лучей, планеты потеряли блеск, а Вишакхи явились в небе дымчатыми. Внезапно все горожане впали в уныние: никто не думал ни о пище, ни о развлечениях. На царской дороге не было видно ни одного радостного лица; все были погружены в скорбь. Не веял прохладный ветер, луна не казалась приятной, солнце не согревало мир, и всё живое было в смятении.
4a657b1164ce · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Уход Рамы изображён как нарушение не только городского порядка, но и космической гармонии. Когда носитель дхармы удаляется, жертвенные огни, животные, планеты и сами люди как будто теряют своё естественное движение.