धर्मम् अर्थं च कामं च काले यस् तु निषेवते । विभज्य सततं वीर स राजा हरिसत्तम ॥
हित्वा धर्मं तथार्थं च कामं यस् तु निषेवते । स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते ॥
अमित्राणां वधे युक्तो मित्राणां संग्रहे रतः । त्रिवर्गफलभोक्ता तु राजा धर्मेण युज्यते ॥
उद्योगसमयस् त्व् एष प्राप्तः शत्रुविनाशन । संचिन्त्यतां हि पिङ्गेश हरिभिः सह मन्त्रिभिः ॥
एवम् उक्तस् तु सुग्रीवो रामं वचनम् अब्रवीत् ॥
dharmam arthaṃ ca kāmaṃ ca kāle yas tu niṣevate | vibhajya satataṃ vīra sa rājā harisattama ||
hitvā dharmaṃ tathārthaṃ ca kāmaṃ yas tu niṣevate | sa vṛkṣāgre yathā suptaḥ patitaḥ pratibudhyate ||
amitrāṇāṃ vadhe yukto mitrāṇāṃ saṃgrahe rataḥ | trivargaphalabhoktā tu rājā dharmeṇa yujyate ||
udyogasamayas tv eṣa prāptaḥ śatruvināśana | saṃcintyatāṃ hi piṅgeśa haribhiḥ saha mantribhiḥ ||
evam uktas tu sugrīvo rāmaṃ vacanam abravīt ||
Рама сказал: «О герой, о лучший из обезьян, тот царь, кто постоянно умеет разделять и в должное время принимать дхарму, артху и каму, является истинным царём. Но тот, кто, оставив дхарму и пользу, предаётся одному желанию, просыпается как человек, упавший с вершины дерева, на которой заснул. Царь, занятый уничтожением врагов, радующийся собиранию друзей и вкушающий плоды триварги, соединяется с дхармой. О уничтожитель врагов, теперь настало время усилия. О рыжеватый владыка, обдумай это вместе с обезьянами и министрами». Услышав это, Сугрива ответил Раме.
48c91e808e8d · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Рама не унижает Сугриву, но даёт ему царский принцип: кама допустима только на своём месте, под управлением дхармы и артхи. Теперь время удовольствия закончилось, и наступило время дела.