रामायण
Сугрива приходит к Раме с ванарами4.37.25-34
1229 / 2464
रामायण · 4.37.25-34
देवनागरी

प्रनष्टा श्रीश् च कीर्तिश् च कपिराज्यं च शाश्वतम् । त्वत्प्रसादान् महाबाहो पुनः प्राप्तम् इदं मया ॥
तव देवप्रसदाच् च भ्रातुश् च जयतां वर । कृतं न प्रतिकुर्याद् यः पुरुषाणां स दूषकः ॥
एते वानरमुख्याश् च शतशः शत्रुसूदन । प्राप्ताश् चादाय बलिनः पृथिव्यां सर्ववानरान् ॥
ऋक्षाश् चावहिताः शूरा गोलाङ्गूलाश् च राघव । कान्तार वनदुर्गाणाम् अभिज्ञा घोरदर्शनाः ॥
देवगन्धर्वपुत्राश् च वानराः कामरूपिणः । स्वैः स्वैः परिवृताः सैन्यैर् वर्तन्ते पथि राघव ॥
शतैः शतसहस्रैश् च कोटिभिश् च प्लवंगमाः । अयुतैश् चावृता वीरा शङ्कुभिश् च परंतप ॥
अर्बुदैर् अर्बुदशतैर् मध्यैश् चान्तैश् च वानराः । समुद्रैश् च परार्धैश् च हरयो हरियूथपाः ॥
आगमिष्यन्ति ते राजन् महेन्द्रसमविक्रमाः । मेरुमन्दरसंकाशा विन्ध्यमेरुकृतालयाः ॥
ते त्वाम् अभिगमिष्यन्ति राक्षसं ये सबान्धवम् । निहत्य रावणं संख्ये ह्य् आनयिष्यन्ति मैथिलीम् ॥
ततस् तम् उद्योगम् अवेक्ष्य बुद्धिमान्; हरिप्रवीरस्य निदेशवर्तिनः । बभूव हर्षाद् वसुधाधिपात्मजः; प्रबुद्धनीलोत्पलतुल्यदर्शनः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

pranaṣṭā śrīś ca kīrtiś ca kapirājyaṃ ca śāśvatam | tvatprasādān mahābāho punaḥ prāptam idaṃ mayā ||
tava devaprasadāc ca bhrātuś ca jayatāṃ vara | kṛtaṃ na pratikuryād yaḥ puruṣāṇāṃ sa dūṣakaḥ ||
ete vānaramukhyāś ca śataśaḥ śatrusūdana | prāptāś cādāya balinaḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān ||
ṛkṣāś cāvahitāḥ śūrā golāṅgūlāś ca rāghava | kāntāra vanadurgāṇām abhijñā ghoradarśanāḥ ||
devagandharvaputrāś ca vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ | svaiḥ svaiḥ parivṛtāḥ sainyair vartante pathi rāghava ||
śataiḥ śatasahasraiś ca koṭibhiś ca plavaṃgamāḥ | ayutaiś cāvṛtā vīrā śaṅkubhiś ca paraṃtapa ||
arbudair arbudaśatair madhyaiś cāntaiś ca vānarāḥ | samudraiś ca parārdhaiś ca harayo hariyūthapāḥ ||
āgamiṣyanti te rājan mahendrasamavikramāḥ | merumandarasaṃkāśā vindhyamerukṛtālayāḥ ||
te tvām abhigamiṣyanti rākṣasaṃ ye sabāndhavam | nihatya rāvaṇaṃ saṃkhye hy ānayiṣyanti maithilīm ||
tatas tam udyogam avekṣya buddhimān; haripravīrasya nideśavartinaḥ | babhūva harṣād vasudhādhipātmajaḥ; prabuddhanīlotpalatulyadarśanaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रनष्टा श्रीश् च कीर्तिश् चpranaṣṭā śrīś ca kīrtiś caутраченные удача и слава
कपिराज्यं च शाश्वतम्kapirājyaṃ ca śāśvatamи прочное царство обезьян
त्वत्प्रसादान् महाबाहोtvatprasādān mahābāhoпо твоей милости, великорукий
पुनः प्राप्तम् इदं मयाpunaḥ prāptam idaṃ mayāснова получено это мной
तव देवप्रसदाच् चtava devaprasadāc caи по твоей божественной милости
भ्रातुश् च जयतां वरbhrātuś ca jayatāṃ varaи брата, лучший из победителей
कृतं न प्रतिकुर्याद् यःkṛtaṃ na pratikuryād yaḥсделанное не воздаст который
पुरुषाणां स दूषकःpuruṣāṇāṃ sa dūṣakaḥсреди людей тот порочный
एते वानरमुख्याश् चete vānaramukhyāś caи эти главные ванары
शतशः शत्रुसूदनśataśaḥ śatrusūdanaсотнями, уничтожитель врагов
प्राप्ताश् चादाय बलिनःprāptāś cādāya balinaḥпришли, приведя сильные
पृथिव्यां सर्ववानरान्pṛthivyāṃ sarvavānarānна земле всех ванаров
ऋक्षाश् चावहिताः शूराṛkṣāś cāvahitāḥ śūrāи медведи собраны, герои
गोलाङ्गूलाश् च राघवgolāṅgūlāś ca rāghavaи голангулы, Рагхава
कान्तार वनदुर्गाणाम्kāntāra vanadurgāṇāmпустынь, лесов и крепостей
अभिज्ञा घोरदर्शनाःabhijñā ghoradarśanāḥзнатоки, страшные видом
देवगन्धर्वपुत्राश् चdevagandharvaputrāś caи сыновья богов и гандхарвов
वानराः कामरूपिणःvānarāḥ kāmarūpiṇaḥванары желанный облик принимающие
स्वैः स्वैः परिवृताः सैन्यैर्svaiḥ svaiḥ parivṛtāḥ sainyairсвоими собственными окружённые войсками
वर्तन्ते पथि राघवvartante pathi rāghavaнаходятся в пути, Рагхава
शतैः शतसहस्रैश् चśataiḥ śatasahasraiś caсотнями и сотнями тысяч
कोटिभिश् च प्लवंगमाःkoṭibhiś ca plavaṃgamāḥи коти прыгунов
अयुतैश् चावृता वीराayutaiś cāvṛtā vīrāи аютами окружённые герои
शङ्कुभिश् च परंतपśaṅkubhiś ca paraṃtapaи шанку, о врагов палящий
अर्बुदैर् अर्बुदशतैर्arbudair arbudaśatairарбудaми и сотнями арбуд
मध्यैश् चान्तैश् च वानराःmadhyaiś cāntaiś ca vānarāḥи мадхьями, и антами ванары
समुद्रैश् च परार्धैश् चsamudraiś ca parārdhaiś caи самудрами, и парардхами
हरयो हरियूथपाःharayo hariyūthapāḥобезьяны, вожаки обезьяньих отрядов
आगमिष्यन्ति ते राजन्āgamiṣyanti te rājanпридут они, царь
महेन्द्रसमविक्रमाःmahendrasamavikramāḥМахендре равной доблести
मेरुमन्दरसंकाशाmerumandarasaṃkāśāМеру и Мандаре подобные
विन्ध्यमेरुकृतालयाःvindhyamerukṛtālayāḥВиндхью и Меру сделавшие обителью
ते त्वाम् अभिगमिष्यन्तिte tvām abhigamiṣyantiони к тебе придут
राक्षसं ये सबान्धवम्rākṣasaṃ ye sabāndhavamракшаса того с родичами
निहत्य रावणं संख्येnihatya rāvaṇaṃ saṃkhyeубив Равану в битве
ह्य् आनयिष्यन्ति मैथिलीम्hy ānayiṣyanti maithilīmведь приведут Майтхили
ततस् तम् उद्योगम् अवेक्ष्यtatas tam udyogam avekṣyaзатем то усилие увидев
बुद्धिमान्buddhimānразумный
हरिप्रवीरस्य निदेशवर्तिनःharipravīrasya nideśavartinaḥлучшего обезьян, в приказе стоящего
बभूव हर्षाद्babhūva harṣādстал от радости
वसुधाधिपात्मजःvasudhādhipātmajaḥсын владыки земли
प्रबुद्धनीलोत्पलतुल्यदर्शनःprabuddhanīlotpalatulyadarśanaḥвзором подобный раскрытому синему лотосу
अनुवाद

Сугрива сказал: «О великорукий, по твоей милости я снова получил утраченную удачу, славу и прочное царство обезьян. О лучший из победителей, по твоей божественной милости и милости твоего брата всё это дано мне; кто не воздаёт за сделанное добро, тот порочен среди людей. О уничтожитель врагов, эти главные ванары уже пришли сотнями, приведя всех сильных ванаров земли. О Рагхава, собраны и героические медведи, и голангулы, страшные видом, знающие пустыни, леса и труднодоступные места. Сыновья богов и гандхарвов, ванары, способные принимать желанные облики, окружённые своими войсками, находятся в пути, о Рагхава. О сокрушитель врагов, герои-прыгуны идут сотнями, сотнями тысяч, коти, аютами и шанку; ванары, вожаки обезьяньих отрядов, идут арбудами, сотнями арбуд, мадхьями, антами, самудрами и парардхами. О царь, придут они, равные Махендре доблестью, подобные Меру и Мандаре, обитающие на Виндхье и Меру. Они явятся к тебе, убьют в битве Равану с его родичами и приведут Майтхили». Увидев это усилие лучшего из обезьян, стоящего в его приказе, разумный сын владыки земли от радости стал взглядом подобен раскрывшемуся синему лотосу.

संस्करण

f17bf2d7e050 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से