Кумбхакарна
अलं राक्षसराजेन्द्र संतापम् उपपद्य ते । रोषं च संपरित्यज्य स्वस्थो भवितुम् अर्हसि ॥
नैतन् मनसि कर्तव्व्यं मयि जीवति पार्थिव । तम् अहं नाशयिष्यामि यत्कृते परितप्यसे ॥
अवश्यं तु हितं वाच्यं सर्वावस्थं मया तव । बन्धुभावाद् अभिहितं भ्रातृस्नेहाच् च पार्थिव ॥
सदृशं यत् तु काले ऽस्मिन् कर्तुं स्निग्धेन बन्धुना । शत्रूणां कदनं पश्य क्रियमाणं मया रणे ॥
अद्य पश्य महाबाहो मया समरमूर्धनि । हते रामे सह भ्रात्रा द्रवन्तीं हरिवाहिनीम् ॥
अद्य रामस्य तद् दृष्ट्वा मयानीतं रणाच् छिरः । सुखीभव महाबाहो सीता भवतु दुःखिता ॥
अद्य रामस्य पश्यन्तु निधनं सुमहत् प्रियम् । लङ्कायां राक्षसाः सर्वे ये ते निहतबान्धवाः ॥
अद्य शोकपरीतानां स्वबन्धुवधकारणात् । शत्रोर् युधि विनाशेन करोम्य् अस्रप्रमार्जनम् ॥
अद्य पर्वतसंकाशं ससूर्यम् इव तोयदम् । विकीर्णं पश्य समरे सुग्रीवं प्लवगेश्वरम् ॥
न परः प्रेषणीयस् ते युद्धायातुल विक्रम । अहम् उत्सादयिष्यामि शत्रूंस् तव महाबल ॥
यदि शक्रो यदि यमो यदि पावकमारुतौ । तान् अहं योधयिष्यामि कुबेर वरुणाव् अपि ॥
गिरिमात्रशरीरस्य शितशूलधरस्य मे । नर्दतस् तीक्ष्णदंष्ट्रस्य बिभीयाच् च पुरंदरः ॥
अथ वा त्यक्तशस्त्रस्य मृद्गतस् तरसा रिपून् । न मे प्रतिमुखे कश् चिच् छक्तः स्थातुं जिजीविषुः ॥
नैव शक्त्या न गदया नासिना न शितैः शरैः । हस्ताभ्याम् एव संरब्धो हनिष्याम्य् अपि वज्रिणम् ॥
यदि मे मुष्टिवेगं स राघवो ऽद्य सहिष्यति । ततः पास्यन्ति बाणौघा रुधिरं राघवस्य ते ॥
चिन्तया बाध्यसे राजन् किमर्थं मयि तिष्ठति । सो ऽहं शत्रुविनाशाय तव निर्यातुम् उद्यतः ॥
मुञ्च रामाद् भयं राजन् हनिष्यामीह संयुगे । राघवं लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं च महाबलम् । असाधारणम् इच्छामि तव दातुं महद् यशः ॥
वधेन ते दाशरथेः सुखावहं; सुखं समाहर्तुम् अहं व्रजामि । निहत्य रामं सहलक्ष्मणेन; खादामि सर्वान् हरियूथमुख्यान् ॥
रमस्व कामं पिब चाग्र्यवारुणीं; कुरुष्व कृत्यानि विनीयतां ज्वरः । मयाद्य रामे गमिते यमक्षयं; चिराय सीता वशगा भविष्यति ॥
alaṃ rākṣasarājendra saṃtāpam upapadya te | roṣaṃ ca saṃparityajya svastho bhavitum arhasi ||
naitan manasi kartavvyaṃ mayi jīvati pārthiva | tam ahaṃ nāśayiṣyāmi yatkṛte paritapyase ||
avaśyaṃ tu hitaṃ vācyaṃ sarvāvasthaṃ mayā tava | bandhubhāvād abhihitaṃ bhrātṛsnehāc ca pārthiva ||
sadṛśaṃ yat tu kāle 'smin kartuṃ snigdhena bandhunā | śatrūṇāṃ kadanaṃ paśya kriyamāṇaṃ mayā raṇe ||
adya paśya mahābāho mayā samaramūrdhani | hate rāme saha bhrātrā dravantīṃ harivāhinīm ||
adya rāmasya tad dṛṣṭvā mayānītaṃ raṇāc chiraḥ | sukhībhava mahābāho sītā bhavatu duḥkhitā ||
adya rāmasya paśyantu nidhanaṃ sumahat priyam | laṅkāyāṃ rākṣasāḥ sarve ye te nihatabāndhavāḥ ||
adya śokaparītānāṃ svabandhuvadhakāraṇāt | śatror yudhi vināśena karomy asrapramārjanam ||
adya parvatasaṃkāśaṃ sasūryam iva toyadam | vikīrṇaṃ paśya samare sugrīvaṃ plavageśvaram ||
na paraḥ preṣaṇīyas te yuddhāyātula vikrama | aham utsādayiṣyāmi śatrūṃs tava mahābala ||
yadi śakro yadi yamo yadi pāvakamārutau | tān ahaṃ yodhayiṣyāmi kubera varuṇāv api ||
girimātraśarīrasya śitaśūladharasya me | nardatas tīkṣṇadaṃṣṭrasya bibhīyāc ca puraṃdaraḥ ||
atha vā tyaktaśastrasya mṛdgatas tarasā ripūn | na me pratimukhe kaś cic chaktaḥ sthātuṃ jijīviṣuḥ ||
naiva śaktyā na gadayā nāsinā na śitaiḥ śaraiḥ | hastābhyām eva saṃrabdho haniṣyāmy api vajriṇam ||
yadi me muṣṭivegaṃ sa rāghavo 'dya sahiṣyati | tataḥ pāsyanti bāṇaughā rudhiraṃ rāghavasya te ||
cintayā bādhyase rājan kimarthaṃ mayi tiṣṭhati | so 'haṃ śatruvināśāya tava niryātum udyataḥ ||
muñca rāmād bhayaṃ rājan haniṣyāmīha saṃyuge | rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sugrīvaṃ ca mahābalam | asādhāraṇam icchāmi tava dātuṃ mahad yaśaḥ ||
vadhena te dāśaratheḥ sukhāvahaṃ; sukhaṃ samāhartum ahaṃ vrajāmi | nihatya rāmaṃ sahalakṣmaṇena; khādāmi sarvān hariyūthamukhyān ||
ramasva kāmaṃ piba cāgryavāruṇīṃ; kuruṣva kṛtyāni vinīyatāṃ jvaraḥ | mayādya rāme gamite yamakṣayaṃ; cirāya sītā vaśagā bhaviṣyati ||
छन्द अज्ञात
Кумбхакарна сказал: «Довольно, царь царей ракшасов. Не предавайся мучению; оставь гнев и будь спокоен. Пока я жив, тебе не следует держать это в уме: я уничтожу того, из-за кого ты страдаешь. Но полезное нужно говорить тебе при любых обстоятельствах. Я сказал это из чувства родства и братской любви. А теперь смотри, что подобает сделать любящему родственнику в такой час: увидь, как я поражаю врагов в битве. Сегодня, о могучерукий, ты увидишь, как на вершине боя Рама будет убит мной вместе с братом, а войско ванаров побежит. Сегодня будь счастлив, увидев принесённую мной из битвы голову Рамы, а Сита пусть станет скорбной. Сегодня все ракшасы Ланки, у которых убиты родные, увидят желанную смерть Рамы. Сегодня уничтожением врага в битве я сотру слёзы тех, кто скорбит о гибели своих близких. Сегодня увидь в битве Сугриву, владыку прыгунов, подобного горе и туче с солнцем, разбитым и разбросанным. Не нужно посылать другого на бой, о несравненно доблестный: я истреблю твоих врагов, о могучий. Будь то Шакра, Яма, Огонь и Ветер, Кубера или Варуна — я буду сражаться с ними. Даже Пурандара испугался бы меня, ревущего, остроклыкого, с телом размером с гору и острым копьём в руке. Даже если я брошу оружие и стану силой давить врагов, никто, желающий жить, не сможет устоять передо мной. Ни копьём, ни палицей, ни мечом, ни острыми стрелами — одними руками, в ярости, я убью даже ваджроносца. Если Рагхава сегодня выдержит скорость моего кулачного удара, тогда потоки этих стрел напьются его крови. Зачем ты мучаешься тревогой, царь, когда я стою перед тобой? Я готов выйти ради уничтожения твоего врага. Оставь страх перед Рамой: здесь, в битве, я убью Рагхаву, Лакшману и могучего Сугриву. Я хочу дать тебе несравненную великую славу. Я иду добыть для тебя счастье убийством сына Дашаратхи; убив Раму вместе с Лакшманой, я съем всех главных вождей ванаров. Наслаждайся, пей лучшее вино и занимайся своими делами; пусть утихнет твой жар. Когда сегодня я отправлю Раму в обитель Ямы, Сита надолго станет подвластной тебе».
4740c716fa64 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
После правдивого упрёка Кумбхакарна выбирает верность брату и войне. Его любовь реальна, но направлена на ложную цель; поэтому храбрость становится не служением истине, а попыткой силой удержать неправду.