एवम् उक्त्वा तु संरब्धं कुम्भकर्णं महोदरः । उवाच रक्षसां मध्ये रावणो लोकरावणम् ॥
लब्ध्वा पुनस् तां वैदेहीं किमर्थं त्वं प्रजल्पसि । यदेच्छसि तदा सीता वशगा ते भविष्यति ॥
दृष्टः कश् चिद् उपायो मे सीतोपस्थानकारकः । रुचितश् चेत् स्वया बुद्ध्या राक्षसेश्वर तं शृणु ॥
अहं द्विजिह्वः संह्रादी कुम्भकर्णो वितर्दनः । पञ्चरामवधायैते निर्यान्तीत्य् अवघोषय ॥
ततो गत्वा वयं युद्धं दास्यामस् तस्य यत्नतः । जेष्यामो यदि ते शत्रून् नोपायैः कृत्यम् अस्ति नः ॥
अथ जीवति नः शत्रुर् वयं च कृतसंयुगाः । ततः समभिपत्स्यामो मनसा यत् समीक्षितुम् ॥
वयं युद्धाद् इहैष्यामो रुधिरेण समुक्षिताः । विदार्य स्वतनुं बाणै रामनामाङ्कितैः शितैः ॥
भक्षितो राघवो ऽस्माभिर् लक्ष्मणश् चेति वादिनः । तव पादौ ग्रहीष्यामस् त्वं नः काम प्रपूरय ॥
ततो ऽवघोषय पुरे गजस्कन्धेन पार्थिव । हतो रामः सह भ्रात्रा ससैन्य इति सर्वतः ॥
प्रीतो नाम ततो भूत्वा भृत्यानां त्वम् अरिंदम । भोगांश् च परिवारांश् च कामांश् च वसुदापय ॥
ततो माल्यानि वासांसि वीराणाम् अनुलेपनम् । पेयं च बहु योधेभ्यः स्वयं च मुदितः पिब ॥
ततो ऽस्मिन् बहुलीभूते कौलीने सर्वतो गते । प्रविश्याश्वास्य चापि त्वं सीतां रहसि सान्त्वय । धनधान्यैश् च कामैश् च रत्नैश् चैनां प्रलोभय ॥
अनयोपधया राजन् भयशोकानुबन्धया । अकामा त्वद्वशं सीता नष्टनाथा गमिष्यति ॥
रञ्जनीयं हि भर्तारं विनष्टम् अवगम्य सा । नैराश्यात् स्त्रीलघुत्वाच् च त्वद्वशं प्रतिपत्स्यते ॥
सा पुरा सुखसंवृद्धा सुखार्हा दुःखकर्षिता । त्वय्य् अधीनः सुखं ज्ञात्वा सर्वथोपगमिष्यति ॥
एतत् सुनीतं मम दर्शनेन; रामं हि दृष्ट्वैव भवेद् अनर्थः । इहैव ते सेत्स्यति मोत्सुको भूर्; महान् अयुद्धेन सुखस्य लाभः ॥
अनष्टसैन्यो ह्य् अनवाप्तसंशयो; रिपून् अयुद्धेन जयञ् जनाधिप । यशश् च पुण्यं च महन् महीपते; श्रियं च कीर्तिं च चिरं समश्नुते ॥
evam uktvā tu saṃrabdhaṃ kumbhakarṇaṃ mahodaraḥ | uvāca rakṣasāṃ madhye rāvaṇo lokarāvaṇam ||
labdhvā punas tāṃ vaidehīṃ kimarthaṃ tvaṃ prajalpasi | yadecchasi tadā sītā vaśagā te bhaviṣyati ||
dṛṣṭaḥ kaś cid upāyo me sītopasthānakārakaḥ | rucitaś cet svayā buddhyā rākṣaseśvara taṃ śṛṇu ||
ahaṃ dvijihvaḥ saṃhrādī kumbhakarṇo vitardanaḥ | pañcarāmavadhāyaite niryāntīty avaghoṣaya ||
tato gatvā vayaṃ yuddhaṃ dāsyāmas tasya yatnataḥ | jeṣyāmo yadi te śatrūn nopāyaiḥ kṛtyam asti naḥ ||
atha jīvati naḥ śatrur vayaṃ ca kṛtasaṃyugāḥ | tataḥ samabhipatsyāmo manasā yat samīkṣitum ||
vayaṃ yuddhād ihaiṣyāmo rudhireṇa samukṣitāḥ | vidārya svatanuṃ bāṇai rāmanāmāṅkitaiḥ śitaiḥ ||
bhakṣito rāghavo 'smābhir lakṣmaṇaś ceti vādinaḥ | tava pādau grahīṣyāmas tvaṃ naḥ kāma prapūraya ||
tato 'vaghoṣaya pure gajaskandhena pārthiva | hato rāmaḥ saha bhrātrā sasainya iti sarvataḥ ||
prīto nāma tato bhūtvā bhṛtyānāṃ tvam ariṃdama | bhogāṃś ca parivārāṃś ca kāmāṃś ca vasudāpaya ||
tato mālyāni vāsāṃsi vīrāṇām anulepanam | peyaṃ ca bahu yodhebhyaḥ svayaṃ ca muditaḥ piba ||
tato 'smin bahulībhūte kaulīne sarvato gate | praviśyāśvāsya cāpi tvaṃ sītāṃ rahasi sāntvaya | dhanadhānyaiś ca kāmaiś ca ratnaiś caināṃ pralobhaya ||
anayopadhayā rājan bhayaśokānubandhayā | akāmā tvadvaśaṃ sītā naṣṭanāthā gamiṣyati ||
rañjanīyaṃ hi bhartāraṃ vinaṣṭam avagamya sā | nairāśyāt strīlaghutvāc ca tvadvaśaṃ pratipatsyate ||
sā purā sukhasaṃvṛddhā sukhārhā duḥkhakarṣitā | tvayy adhīnaḥ sukhaṃ jñātvā sarvathopagamiṣyati ||
etat sunītaṃ mama darśanena; rāmaṃ hi dṛṣṭvaiva bhaved anarthaḥ | ihaiva te setsyati motsuko bhūr; mahān ayuddhena sukhasya lābhaḥ ||
anaṣṭasainyo hy anavāptasaṃśayo; ripūn ayuddhena jayañ janādhipa | yaśaś ca puṇyaṃ ca mahan mahīpate; śriyaṃ ca kīrtiṃ ca ciraṃ samaśnute ||
Сказав это разгневанному Кумбхакарне, Маходара среди ракшасов обратился к Раване, устрашающему мир: «Получив снова Вайдехи, зачем ты продолжаешь говорить? Когда пожелаешь, Сита станет подвластной тебе. Я увидел один способ, который приведёт тебя к Сите. Если он понравится твоему разуму, о владыка ракшасов, выслушай. Объяви, что я, Двиджихва, Самхради, Кумбхакарна и Витардана — эти пятеро — выходим убить Раму. Затем мы пойдём и усердно дадим ему бой. Если победим твоих врагов, нам не понадобятся никакие уловки. А если наш враг останется жив и мы вернёмся после сражения, тогда приступим к тому, что следует обдумать. Мы придём сюда из битвы обрызганные кровью, рассечём собственные тела острыми стрелами с именем Рамы и, говоря: “Рагхава и Лакшмана съедены нами”, схватим твои стопы и попросим исполнить наше желание. Потом, о царь, объяви по всему городу со спины слона: “Рама убит вместе с братом и войском”. Затем, будто довольный, одари слуг наслаждениями, окружением и желанными вещами; дай героям гирлянды, одежды, мази и много питья, и сам радостно пей. Когда этот слух усилится и разойдётся повсюду, войди к Сите, успокой её наедине и соблазняй богатством, зерном, желаниями и драгоценностями. Этим обманом, связанным со страхом и скорбью, Сита, не желая того, но лишившись господина, перейдёт под твою власть. Узнав, что её радующий муж погиб, она от отчаяния и женской слабости подчинится тебе. Она прежде росла в счастье, достойна счастья и теперь измучена горем; поняв, что счастье зависит от тебя, она непременно придёт. По моему взгляду это хорошая политика: ведь если она увидит Раму, будет беда. Здесь же всё у тебя исполнится; не тревожься. Великая добыча счастья придёт без боя. О владыка людей, царь земли, кто побеждает врагов без боя, не губя войско и не подвергаясь сомнению, тот долго наслаждается великой славой, заслугой, процветанием и известностью».
632e41471f21 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
План Маходары обнажает природу демонической политики: страх, ложь и расчёт используются против верности Ситы. Но именно это подчёркивает её чистоту: ракшасы вынуждены придумывать обман, потому что открытая сила не способна склонить её сердце.