Повествователь
तस्य निष्पततस् तूर्णं कुम्भकर्णस्य धीमतः । बभूवुर् घोररूपाणि निमित्तानि समन्ततः ॥
उल्काशनियुता मेघा विनेदुश् च सुदारुणाः । ससागरवना चैव वसुधा समकम्पत ॥
घोररूपाः शिवा नेदुः सज्वालकवलैर् मुखैः । मण्डलान्य् अपसव्यानि बबन्धुश् च विहंगमाः ॥
निष्पपात च गृध्रे ऽस्य शूले वै पथि गच्छतः । प्रास्फुरन् नयनं चास्य सव्यो बाहुर् अकम्पत ॥
निष्पपात तदा चोक्ला ज्वलन्ती भीमनिस्वना । आदित्यो निष्प्रभश् चासीन् न प्रवाति सुखो ऽनिलः ॥
अचिन्तयन् महोत्पातान् उत्थितांल् लोमहर्षणान् । निर्ययौ कुम्भकर्णस् तु कृतान्तबलचोदितः ॥
स लङ्घयित्वा प्राकारं पद्भ्यां पर्वतसंनिभः । ददर्शाभ्रघनप्रख्यं वानरानीकम् अद्भुतम् ॥
ते दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं वानराः पर्वतोपमम् । वायुनुन्ना इव घना ययुः सर्वा दिशस् तदा ॥
तद् वानरानीकम् अतिप्रचण्डं; दिशो द्रवद् भिन्नम् इवाभ्रजालम् । स कुम्भकर्णः समवेक्ष्य हर्षान्; ननाद भूयो घनवद् घनाभः ॥
ते तस्य घोरं निनदं निशम्य; यथा निनादं दिवि वारिदस्य । पेतुर् धरण्यां बहवः प्लवंगा; निकृत्तमूला इव सालवृक्षाः ॥
विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णो; रिपुनिधनाय विनिःसृतो महात्मा । कपि गणभयम् आददत् सुभीमं; प्रभुर् इव किंकरदण्डवान् युगान्ते ॥
tasya niṣpatatas tūrṇaṃ kumbhakarṇasya dhīmataḥ | babhūvur ghorarūpāṇi nimittāni samantataḥ ||
ulkāśaniyutā meghā vineduś ca sudāruṇāḥ | sasāgaravanā caiva vasudhā samakampata ||
ghorarūpāḥ śivā neduḥ sajvālakavalair mukhaiḥ | maṇḍalāny apasavyāni babandhuś ca vihaṃgamāḥ ||
niṣpapāta ca gṛdhre 'sya śūle vai pathi gacchataḥ | prāsphuran nayanaṃ cāsya savyo bāhur akampata ||
niṣpapāta tadā coklā jvalantī bhīmanisvanā | ādityo niṣprabhaś cāsīn na pravāti sukho 'nilaḥ ||
acintayan mahotpātān utthitāṃl lomaharṣaṇān | niryayau kumbhakarṇas tu kṛtāntabalacoditaḥ ||
sa laṅghayitvā prākāraṃ padbhyāṃ parvatasaṃnibhaḥ | dadarśābhraghanaprakhyaṃ vānarānīkam adbhutam ||
te dṛṣṭvā rākṣasaśreṣṭhaṃ vānarāḥ parvatopamam | vāyununnā iva ghanā yayuḥ sarvā diśas tadā ||
tad vānarānīkam atipracaṇḍaṃ; diśo dravad bhinnam ivābhrajālam | sa kumbhakarṇaḥ samavekṣya harṣān; nanāda bhūyo ghanavad ghanābhaḥ ||
te tasya ghoraṃ ninadaṃ niśamya; yathā ninādaṃ divi vāridasya | petur dharaṇyāṃ bahavaḥ plavaṃgā; nikṛttamūlā iva sālavṛkṣāḥ ||
vipulaparighavān sa kumbhakarṇo; ripunidhanāya viniḥsṛto mahātmā | kapi gaṇabhayam ādadat subhīmaṃ; prabhur iva kiṃkaradaṇḍavān yugānte ||
छन्द अज्ञात
Когда разумный Кумбхакарна быстро выступил, со всех сторон появились ужасные знамения. Страшные тучи, полные метеоров и молний, заревели; земля с океаном и лесами задрожала. Шакалы ужасного вида завыли пастями, словно держащими огонь; птицы стали кружить противосолнечными кругами. По дороге гриф упал на его копьё; его глаз задёргался, левая рука задрожала. Тогда упал пылающий метеор со страшным звуком, солнце стало без блеска, и приятный ветер перестал дуть. Но Кумбхакарна, не думая о великих, волосоподнимающих знамениях, вышел, побуждаемый силой смерти. Подобный горе, он ногами перешагнул стену и увидел удивительное войско ванаров, похожее на густую тучу. Ванары, увидев лучшего ракшаса, подобного горе, как гонимые ветром тучи, побежали во все стороны. Увидев это очень яростное войско ванаров, бегущее по сторонам словно разбитая сеть облаков, тучеподобный Кумбхакарна от радости снова заревел как туча. Услышав его страшный рёв, подобный рёву дождевой тучи в небе, многие прыгуны упали на землю, как саловые деревья с подрубленными корнями. Великий Кумбхакарна, вышедший ради гибели врагов с огромной дубиной, навёл на обезьянье войско страшный ужас, словно владыка с жезлом слуг в конце юги.
c9a829211a90 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Знамения уже объявляют исход: Кумбхакарна идёт не просто в бой, а навстречу смерти. Он не замечает предупреждений, потому что сила, отделённая от истины, слепнет именно тогда, когда больше всего уверена в себе.