रामायण
Индраджит связывает Раму и Лакшману оружием Брахмы6.60.1-8
1828 / 2464
Linux
पन्ने पलटें
रामायण · 6.60.1-8

Индраджит

देवनागरी

तो तान् राक्षपुंवांस् तान्; देवान्तकादित्रिशिरो ऽतिकायान्क्षोणास् त्र ताशिष्टास्; ते राणा त्वरितं शंसुः
तो तांस् तान् सा निम्य; राजा मुमोहाश्रुरिप्लुताक्षःपुत्रक्षयं भ्रातृधं घोरं; विचिन्त्य राजा विपुलं प्रध्यौ
तस् तु राजानम् दीक्ष्य दीनं; शोकार्णवे संरिपुप्लुवानम्र्षभो राक्षरासूनुर्; थेन्द्रजिद् वाक्यम् दं भाषे
ता मोहं प्रतिन्तुम् र्हसि; त्रेन्द्रजिज् जीति राक्षसेन्द्रनेन्द्रारिबाणाभितो हि कश् चित्; प्राणान् र्थः रे ऽभिर्तुम्
श्याद्य रामं क्ष्मणे; द्बानिर्भिन्नविकीर्णदेहम्तायुषं भूमिले यानं; रैः शितैर् चिर्वगात्रम्
मां प्रतिज्ञां शृणु क्रत्रोः; सुनिश्चितां पौरुदैयुक्ताम्द्यै रामं क्ष्मणे; संतायिष्यामि रैर् मोघैः
द्येन्द्रवैस्वविष्णुमित्र; साध्याश्विवैश्वान्द्रसूर्याःद्रक्ष्यन्ति मे विक्रमम् प्रमेयं; विष्णोर् वोग्रं लिज्ञवाटे
वम् क्त्वा त्रिशेन्द्रत्रुर्; पृच्छ्य राजानम् दीत्त्वःमारुरोहानितुल्यवेगं; थं श्रेष्ठमाधियुक्तम्

लिप्यंतरण (IAST)

tato han rākṣasapuṃgavāṃs tān; dentaditriśiro 'tin | rakṣogaṇās tatra havaśiṣṭās; te vaṇāya tvaritaṃ śaśaṃsuḥ ||
tato hatāṃs tān saha niśamya; mumośrupariplukṣaḥ | putrakṣayaṃ bhrātṛvadhaṃ ca ghoraṃ; vicintya vipulaṃ pradadhyau ||
tatas tu nam ukṣya naṃ; śorṇave saṃparipuplunam | atharṣabho kṣasajanur; athendrajid vākyam idaṃ babhāṣe ||
na ta mohaṃ pratigantum arhasi; yatrendrajij jīvati kṣasendra | nendrāriṇābhihato hi kaś cit; prāṇān samarthaḥ samare 'bhidhartum ||
paśyādya maṃ sahalakṣmaṇena; madbāṇanirbhinnavirṇadeham | gayuṣaṃ bhūmitale śanaṃ; śaraiḥ śitair ācitasarvatram ||
imāṃ pratijñāṃ śṛṇu śakraśatroḥ; suniścitāṃ pauruṣadaivayuktām | adyaiva maṃ sahalakṣmaṇena; saṃpayiṣyāmi śarair amoghaiḥ ||
adyendravaivasvataviṣṇumitra; dhyāśvivaiśvānaracandraryāḥ | drakṣyanti me vikramam aprameyaṃ; viṣṇor ivograṃ baliyajñaṭe ||
sa evam uktvā tridaśendraśatrur; āpṛcchya nam anasattvaḥ | saruronilatulyavegaṃ; rathaṃ kharaśreṣṭhasadhiyuktam ||

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः हतान् राक्षसपुंगवान् तान्tataḥ hatān rākṣasapuṃgavān tānзатем тех быков ракшасов убитыми
देवान्तकादि त्रिशिरः अतिकायान्devāntakādi triśiraḥ atikāyānДевантаку и других, Триширу, Атикаю
रक्षोगणाः तत्र हतावशिष्टाःrakṣogaṇāḥ tatra hatāvaśiṣṭāḥотряды ракшасов там оставшиеся после бойни
ते रावणाय त्वरितम् शशंसुःte rāvaṇāya tvaritam śaśaṃsuḥони Раване быстро сообщили
ततः हतान् तान् सहसा निशम्यtataḥ hatān tān sahasā niśamyaзатем их убитыми внезапно услышав
राजा मुमोह अश्रुपरिप्लुताक्षःrājā mumoha aśrupariplutākṣaḥцарь оцепенел, слезами залитоглазый
पुत्रक्षयम् भ्रातृवधम् च घोरम्putrakṣayam bhrātṛvadham ca ghoramгибель сыновей и страшное убийство братьев
विचिन्त्य राजा विपुलम् प्रदध्यौvicintya rājā vipulam pradadhyauобдумав, царь глубоко задумался
ततः तु राजानम् उदीक्ष्य दीनम्tataḥ tu rājānam udīkṣya dīnamзатем же царя увидев жалким
शोकार्णवे संपरिपुप्लुवानम्śokārṇave saṃparipupluvānamв океане скорби погружающимся
अथ ऋषभः राक्षसराजसूनुःatha ṛṣabhaḥ rākṣasarājasūnuḥтогда бык, сын царя ракшасов
अथ इन्द्रजित् वाक्यम् इदम् बभाषेatha indrajit vākyam idam babhāṣeтогда Индраджит это слово сказал
न तात मोहम्na tāta mohamне, отец, в помрачение
प्रतिगन्तुम् अर्हसिpratigantum arhasiвпадать должен
यत्र इन्द्रजित् जीवतिyatra indrajit jīvatiкогда Индраджит живёт
राक्षसेन्द्रrākṣasendraо царь ракшасов
न इन्द्रारिबाणाभिहतः हिna indrāribāṇābhihataḥ hiведь поражённый стрелами врага Индры
कः चित् प्राणान्kaḥ cit prāṇānкто-либо жизнь
समर्थः समरे अभिधर्तुम्samarthaḥ samare abhidhartumспособен в бою удержать
पश्य अद्य रामम्paśya adya rāmamсмотри сегодня на Раму
सहलक्ष्मणेनsahalakṣmaṇenaвместе с Лакшманой
मद्बाणनिर्भिन्नविकीर्णदेहम्madbāṇanirbhinnavikīrṇadehamмоими стрелами пробитого, с разорванным телом
गतायुषम् भूमितले शयानम्gatāyuṣam bhūmitale śayānamс ушедшей жизнью, лежащего на земле
शरैः शितैः आचितसर्वगात्रम्śaraiḥ śitaiḥ ācitasarvagātramострыми стрелами покрытого всё тело
इमाम् प्रतिज्ञाम् शृणुimām pratijñām śṛṇuэту клятву услышь
शक्रशत्रोःśakraśatroḥврага Шакры
सुनिश्चिताम् पौरुषदैवयुक्ताम्suniścitām pauruṣadaivayuktāmтвёрдо решённую, с мужеством и судьбой соединённую
अद्य एव रामम्adya eva rāmamсегодня же Раму
सहलक्ष्मणेनsahalakṣmaṇenaвместе с Лакшманой
संतापयिष्यामि शरैः अमोघैःsaṃtāpayiṣyāmi śaraiḥ amoghaiḥизмучу безошибочными стрелами
अद्य इन्द्र वैवस्वत विष्णु मित्रadya indra vaivasvata viṣṇu mitraсегодня Индра, Вайвасвата, Вишну, Митра
साध्या अश्वि वैश्वानर चन्द्रसूर्याःsādhyā aśvi vaiśvānara candrasūryāḥсадхьи, Ашвины, Вайшванара, луна и солнце
द्रक्ष्यन्ति मे विक्रमम् अप्रमेयम्drakṣyanti me vikramam aprameyamувидят мою доблесть неизмеримую
विष्णोः इव उग्रम्viṣṇoḥ iva ugramкак Вишну грозную
बलियज्ञवाटेbaliyajñavāṭeна жертвенной площадке Бали
सः एवम् उक्त्वाsaḥ evam uktvāон так сказав
त्रिदशेन्द्रशत्रुःtridaśendraśatruḥвраг царя богов
आपृच्छ्य राजानम्āpṛcchya rājānamпростившись с царём
अदीनसत्त्वःadīnasattvaḥнеподавленный духом
समारुरोह अनिलतुल्यवेगम्samāruroha anilatulyavegamвзошёл на быстрый как ветер
रथम् खरश्रेष्ठसमाधियुक्तम्ratham kharaśreṣṭhasamādhiyuktamколесницу, лучшими ослами крепко запряжённую
अनुवाद

Оставшиеся после бойни отряды ракшасов быстро сообщили Раване, что эти быки ракшасов — Девантака, Тришира, Атикая и другие — убиты. Услышав об их внезапной гибели, царь оцепенел, глаза его наполнились слезами; думая о гибели сыновей и страшном убийстве братьев, он глубоко погрузился в раздумье. Тогда Индраджит, бык среди сыновей царя ракшасов, увидел царя жалким и тонущим в океане скорби и сказал: «О отец, о царь ракшасов, ты не должен впадать в помрачение, пока Индраджит жив. Никто, поражённый стрелами врага Индры, не способен удержать жизнь в бою. Сегодня увидь Раму вместе с Лакшманой: его тело будет пробито и разорвано моими стрелами, жизнь уйдёт, он будет лежать на земле, всё тело покрыто острыми стрелами. Услышь эту клятву врага Шакры — твёрдую, соединённую с мужеством и судьбой: сегодня же я измучу Раму вместе с Лакшманой безошибочными стрелами. Сегодня Индра, Вайвасвата, Вишну, Митра, садхьи, Ашвины, Вайшванара, луна и солнце увидят мою неизмеримую доблесть, грозную как доблесть Вишну на жертвенной площадке Бали». Сказав так, враг царя богов, не подавленный духом, простился с царём и взошёл на колесницу, быструю как ветер и крепко запряжённую лучшими ослами.

संस्करण

4c3c35336b1e · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से