रामायण
Хануман убивает Никумбху6.64.1-10
1848 / 2464
Linux
पन्ने पलटें
रामायण · 6.64.1-10

Повествователь

देवनागरी

निकुम्भो भ्रारं दृष्ट्वा सुग्रीवे निपातितम्प्रहन्न् कोपे वारेन्द्रम् वैक्ष
तः स्रग्दासंद्धं त्तञ्चाङ्गुलं शुभम्दे रिघं वीरो गेन्द्रशिरोमम्
हेट्टरिक्षिप्तं ज्रविद्रुभूषितम्ण्डोमं भीमं क्षसां नानम्
तम् विध्य हातेजाः क्रध्वमं णेविना विवृत्तास्यो निकुम्भो भीविक्रमः
रोते निष्के भुस्थैर् ङ्गदैर् पिकुण्डलाभ्यां मृष्टाभ्यां माया विचित्रया
निकुम्भो भूणैर् भाति ते स्म रिघे थेन्द्रनुषा मेघः विद्युत्स्तयित्नुमान्
रिघाग्रे पुस्फो वाग्रन्थिर् हात्मनःप्रज्वा घोषश् विधू पाकः
र्या विपात्या न्धर्वनोत्तमैः चैवारात्या र्वैश् नैः
ताराक्षत्रं न्द्रं हाग्रहम्निकुम्भरिघाघूर्णं भ्रती स्तलम्
दुरादश् संज्ञे रिघाप्रभःक्रोधेन्धनो निकुम्भाग्निर् युगान्ताग्निर् वोत्थितः

लिप्यंतरण (IAST)

nikumbho bhrātaraṃ dṛṣṭvā sugrīveṇa nititam | pradahann iva kopena narendram avaikṣata ||
tataḥ sragdāmasaṃnaddhaṃ dattapañcāṅgulaṃ śubham | ādade parighaṃ ro nagendraśikharopamam ||
hemapaṭṭaparikṣiptaṃ vajravidrumabhūṣitam | yamadaṇḍopamaṃ bhīmaṃ rakṣasāṃ bhayaśanam ||
tam āvidhya matejāḥ śakradhvajasamaṃ raṇe | vinada vivṛttāsyo nikumbho bhīmavikramaḥ ||
urogatena niṣkeṇa bhujasthair aṅgadair api | kuṇḍabhyāṃ ca mṛṣṭābhyāṃ la ca vicitra ||
nikumbho bhūṣaṇair bhāti tena sma parigheṇa ca | yathendradhanuṣā meghaḥ savidyutstanayitnumān ||
parighāgreṇa pusphoṭa tagranthir matmanaḥ | prajajvāla saghoṣaś ca vidhūma iva vakaḥ ||
nagaryā viṭavatyā gandharvabhavanottamaiḥ | saha caimavatyā sarvaiś ca bhavanaiḥ saha ||
sagaṇanakṣatraṃ sacandraṃ samagraham | nikumbhaparighāghūrṇaṃ bhramava nabhastalam ||
dusadaś ca saṃjajñe parighābharaṇaprabhaḥ | krodhendhano nikumbhāgnir yuntāgnir ivotthitaḥ ||

Anuṣṭubh · pathyā · 8+8+8+8 · ×10

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
निकुम्भः भ्रातरम् दृष्ट्वाnikumbhaḥ bhrātaram dṛṣṭvāНикумбха брата увидев
सुग्रीवेण निपातितम्sugrīveṇa nipātitamСугривой поверженным
प्रदहन् इव कोपेनpradahan iva kopenaсловно сгорая от гнева
वानरेन्द्रम् अवैक्षतvānarendram avaikṣataна владыку ванаров посмотрел
ततः स्रग्दामसंनद्धम्tataḥ sragdāmasaṃnaddhamзатем гирляндой обвитую
दत्तपञ्चाङ्गुलम् शुभम्dattapañcāṅgulam śubhamс пятью отпечатками пальцев, прекрасную
आददे परिघम् वीरःādade parigham vīraḥвзял дубину герой
नगेन्द्रशिखरोपमम्nagendraśikharopamamподобную вершине царя гор
हेमपट्टपरिक्षिप्तम्hemapaṭṭaparikṣiptamзолотыми пластинами обложенную
वज्रविद्रुमभूषितम्vajravidrumabhūṣitamваджрой и кораллом украшенную
यमदण्डोपमम् भीमम्yamadaṇḍopamam bhīmamстрашную, подобную жезлу Ямы
रक्षसाम् भयनाशनम्rakṣasām bhayanāśanamстрах ракшасов уничтожающую
तम् आविध्य महातेजाःtam āvidhya mahātejāḥею размахнув, великосияющий
शक्रध्वजसमम् रणेśakradhvajasamam raṇeравной знамени Шакры в бою
विननाद विवृत्तास्यःvinanāda vivṛttāsyaḥзарычал с раскрытой пастью
निकुम्भः भीमविक्रमःnikumbhaḥ bhīmavikramaḥНикумбха страшной доблести
उरोगतेन निष्केणurogatena niṣkeṇaна груди находящимся ожерельем
भुजस्थैः अङ्गदैः अपिbhujasthaiḥ aṅgadaiḥ apiи на руках браслетами также
कुण्डलाभ्याम् च मृष्टाभ्याम्kuṇḍalābhyām ca mṛṣṭābhyāmи двумя блестящими серьгами
मालया च विचित्रयाmālayā ca vicitrayāи пёстрой гирляндой
निकुम्भः भूषणैः भातिnikumbhaḥ bhūṣaṇaiḥ bhātiНикумбха украшениями сияет
तेन स्म परिघेण चtena sma parigheṇa caи той дубиной также
यथा इन्द्रधनुषा मेघःyathā indradhanuṣā meghaḥкак туча радугой
सविद्युत्स्तनयित्नुमान्savidyutstanayitnumānс молнией и громом
परिघाग्रेण पुस्फोटparighāgreṇa pusphoṭaконцом дубины разорвался
वातग्रन्थिः महात्मनःvātagranthiḥ mahātmanaḥузел ветра великого
प्रजज्वाल सघोषः चprajajvāla saghoṣaḥ caзапылал и со звуком
विधूमः इव पावकःvidhūmaḥ iva pāvakaḥкак бездымный огонь
नगर्या विटपावत्याnagaryā viṭapāvatyāгородом Витапавати
गन्धर्वभवनोत्तमैःgandharvabhavanottamaiḥлучшими жилищами гандхарвов
सह च एव अमरावत्याsaha ca eva amarāvatyāи вместе с Амаравати
सर्वैः च भवनैः सहsarvaiḥ ca bhavanaiḥ sahaи со всеми зданиями
सतारागणनक्षत्रम्satārāgaṇanakṣatramсо звёздными сонмами и накшатрами
सचन्द्रम् समहाग्रहम्sacandram samahāgrahamс луной и великими планетами
निकुम्भपरिघाघूर्णम्nikumbhaparighāghūrṇamдубиной Никумбхи вращаемое
भ्रमति इव नभस्तलम्bhramati iva nabhastalamсловно вращалось небесное пространство
दुरासदः च संजज्ञेdurāsadaḥ ca saṃjajñeи труднодоступным стал
परिघाभरणप्रभःparighābharaṇaprabhaḥсиянием дубины и украшений
क्रोधेन्धनः निकुम्भाग्निःkrodhendhanaḥ nikumbhāgniḥгневом питаемый огонь Никумбхи
युगान्ताग्निः इव उत्थितःyugāntāgniḥ iva utthitaḥкак огонь конца юги поднявшийся
अनुवाद

Увидев брата, поверженного Сугривой, Никумбха, словно сгорая от гнева, посмотрел на владыку ванаров. Затем герой взял прекрасную дубину, обвитую гирляндой, отмеченную пятью пальцами, подобную вершине царя гор, обложенную золотыми пластинами, украшенную ваджрой и кораллом, страшную как жезл Ямы и уничтожающую страх ракшасов. Размахнув ею в бою, великосияющий Никумбха страшной доблести, чья дубина была равна знамени Шакры, зарычал с раскрытой пастью. Он сиял нагрудным ожерельем, браслетами на руках, блестящими серьгами, пёстрой гирляндой и той дубиной, как туча сияет радугой, молнией и громом. От конца его дубины словно разорвался узел ветра; она запылала со звуком как бездымный огонь. Казалось, всё небо со звёздными сонмами, накшатрами, луной и великими планетами, вместе с городом Витапавати, лучшими жилищами гандхарвов, Амаравати и всеми зданиями, вращается от кружения дубины Никумбхи. Он стал труднодоступным, сияя дубиной и украшениями: огонь Никумбхи, питаемый гневом, поднялся как огонь конца юги.

संस्करण

0436fd409f78 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से