रामायण
Рама убивает Макаракшу6.66.20-27
1855 / 2464
रामायण · 6.66.20-27
देवनागरी

एवम् उक्तस् तु रामेण खरपुत्रो निशाचरः । बाणौघान् असृजत् तस्मै राघवाय रणाजिरे ॥
ताञ् शराञ् शरवर्षेण रामश् चिच्छेद नैकधा । निपेतुर् भुवि ते छिन्ना रुक्मपुङ्खाः सहस्रशः ॥
तद् युद्धम् अभवत् तत्र समेत्यान्योन्यम् ओजसा । खर राक्षसपुत्रस्य सूनोर् दशरथस्य च ॥
जीमूतयोर् इवाकाशे शब्दो ज्यातलयोस् तदा । धनुर् मुक्तः स्वनोत्कृष्टः श्रूयते च रणाजिरे ॥
देवदानवगन्धर्वाः किंनराश् च महोरगाः । अन्तरिक्षगताः सर्वे द्रष्टुकामास् तद् अद्भुतम् ॥
विद्धम् अन्योन्यगात्रेषु द्विगुणं वर्धते बलम् । कृतप्रतिकृतान्योन्यं कुर्वाते तौ रणाजिरे ॥
रामम् उक्तास् तु बाणौघान् राक्षसस् त्व् अच्छिनद् रणे । रक्षोमुक्तांस् तु रामो वै नैकधा प्राच्छिनच् छरैः ॥
बाणौघवितताः सर्वा दिशश् च विदिशस् तथा । संछन्ना वसुधा चैव समन्तान् न प्रकाशते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

evam uktas tu rāmeṇa kharaputro niśācaraḥ | bāṇaughān asṛjat tasmai rāghavāya raṇājire ||
tāñ śarāñ śaravarṣeṇa rāmaś ciccheda naikadhā | nipetur bhuvi te chinnā rukmapuṅkhāḥ sahasraśaḥ ||
tad yuddham abhavat tatra sametyānyonyam ojasā | khara rākṣasaputrasya sūnor daśarathasya ca ||
jīmūtayor ivākāśe śabdo jyātalayos tadā | dhanur muktaḥ svanotkṛṣṭaḥ śrūyate ca raṇājire ||
devadānavagandharvāḥ kiṃnarāś ca mahoragāḥ | antarikṣagatāḥ sarve draṣṭukāmās tad adbhutam ||
viddham anyonyagātreṣu dviguṇaṃ vardhate balam | kṛtapratikṛtānyonyaṃ kurvāte tau raṇājire ||
rāmam uktās tu bāṇaughān rākṣasas tv acchinad raṇe | rakṣomuktāṃs tu rāmo vai naikadhā prācchinac charaiḥ ||
bāṇaughavitatāḥ sarvā diśaś ca vidiśas tathā | saṃchannā vasudhā caiva samantān na prakāśate ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम् उक्तः तु रामेणevam uktaḥ tu rāmeṇaтак сказанный же Рамой
खरपुत्रः निशाचरःkharaputraḥ niśācaraḥсын Кхары, ночной бродяга
बाणौघान् असृजत् तस्मैbāṇaughān asṛjat tasmaiпотоки стрел выпустил в него
राघवाय रणाजिरेrāghavāya raṇājireв Рагхаву на поле битвы
तान् शरान् शरवर्षेणtān śarān śaravarṣeṇaте стрелы дождём стрел
रामः चिच्छेद नैकधाrāmaḥ ciccheda naikadhāРама рассёк многократно
निपेतुः भुवि ते छिन्नाःnipetuḥ bhuvi te chinnāḥупали на землю те рассечённые
रुक्मपुङ्खाः सहस्रशःrukmapuṅkhāḥ sahasraśaḥс золотыми оперениями тысячами
तत् युद्धम् अभवत् तत्रtat yuddham abhavat tatraта битва была там
समेत्य अन्योन्यम् ओजसाsametya anyonyam ojasāсойдясь друг с другом силой
खर राक्षसपुत्रस्यkhara rākṣasaputrasyaсына ракшаса Кхары
सूनोः दशरथस्य चsūnoḥ daśarathasya caи сына Дашаратхи
जीमूतयोः इव आकाशेjīmūtayoḥ iva ākāśeкак двух туч в небе
शब्दः ज्यातलयोः तदाśabdaḥ jyātalayoḥ tadāзвук тетив двух тогда
धनुः मुक्तः स्वनोत्कृष्टःdhanuḥ muktaḥ svanotkṛṣṭaḥлуками выпущенный, звуком громкий
श्रूयते च रणाजिरेśrūyate ca raṇājireслышался и на поле битвы
देवदानवगन्धर्वाःdevadānavagandharvāḥбоги, данавы, гандхарвы
किंनराः च महोरगाःkiṃnarāḥ ca mahoragāḥи кимнары, великие змеи
अन्तरिक्षगताः सर्वेantarikṣagatāḥ sarveв небе находящиеся все
द्रष्टुकामाः तत् अद्भुतम्draṣṭukāmāḥ tat adbhutamжелающие увидеть то чудесное
विद्धम् अन्योन्यगात्रेषुviddham anyonyagātreṣuпронзённое во взаимных телах
द्विगुणम् वर्धते बलम्dviguṇam vardhate balamвдвое возрастает сила
कृतप्रतिकृत अन्योन्यम्kṛtapratikṛta anyonyamдело и ответное дело друг другу
कुर्वाते तौ रणाजिरेkurvāte tau raṇājireсовершали те двое на поле битвы
रामम् उक्ताः तु बाणौघान्rāmam uktāḥ tu bāṇaughānв Раму выпущенные же потоки стрел
राक्षसः तु अच्छिनत् रणेrākṣasaḥ tu acchinat raṇeракшас же рассекал в бою
रक्षोमुक्तान् तु रामः वैrakṣomuktān tu rāmaḥ vaiракшасом выпущенные же Рама воистину
नैकधा प्राच्छिनत् शरैःnaikadhā prācchinat śaraiḥмногократно рассекал стрелами
बाणौघवितताः सर्वाःbāṇaughavitatāḥ sarvāḥпотоками стрел протянутые все
दिशः च विदिशः तथाdiśaḥ ca vidiśaḥ tathāстороны и промежуточные стороны также
संछन्ना वसुधा च एवsaṃchannā vasudhā ca evaпокрыта и земля именно
समन्तात् न प्रकाशतेsamantāt na prakāśateсо всех сторон не видна
अनुवाद

Так отвеченный Рамой, сын Кхары, ночной бродяга, выпустил в Рагхаву на поле битвы потоки стрел. Рама дождём стрел многократно рассёк их, и тысячи рассечённых стрел с золотыми оперениями упали на землю. Там началась битва сына ракшаса Кхары и сына Дашаратхи: они сошлись друг с другом в силе. Звук их тетив, подобный грохоту двух туч в небе, был слышен на поле битвы. Боги, данавы, гандхарвы, кимнары и великие змеи, находившиеся в небе, все желали увидеть это чудо. Когда их тела взаимно пронзались, сила обоих возрастала вдвое; на поле битвы они отвечали действием на действие. Ракшас рассекал потоки стрел, выпущенные Рамой, а Рама стрелами многократно рассекал выпущенные ракшасом. Потоки стрел покрыли все стороны и промежуточные стороны; земля была закрыта со всех сторон и уже не виднелась.

संस्करण

c76528120fdb · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से