स नदन् युधि सुग्रीवः स्वरेण महता महान् । पातयन् विविधांश् चान्याञ् जघानोत्तमराक्षसान् ॥
ममर्द च महाकायो राक्षसान् वानरेश्वरः । युगान्तसमये वायुः प्रवृद्धान् अगमान् इव ॥
राक्षसानाम् अनीकेषु शैलवर्षं ववर्ष ह । अश्ववर्षं यथा मेघः पक्षिसंघेषु कानने ॥
कपिराजविमुक्तैस् तैः शैलवर्षैस् तु राक्षसाः । विकीर्णशिरसः पेतुर् निकृत्ता इव पर्वताः ॥
अथ संक्षीयमाणेषु राक्षसेषु समन्ततः । सुग्रीवेण प्रभग्नेषु पतत्सु विनदत्सु च ॥
विरूपाक्षः स्वकं नाम धन्वी विश्राव्य राक्षसः । रथाद् आप्लुत्य दुर्धर्षो गजस्कन्धम् उपारुहत् ॥
स तं द्विरदम् आरुह्य विरूपाक्षो महारथः । विनदन् भीमनिर्ह्रालं वानरान् अभ्यधावत ॥
सुग्रीवे स शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे । स्थापयाम् आसा चोद्विग्नान् राक्षसान् संप्रहर्षयन् ॥
sa nadan yudhi sugrīvaḥ svareṇa mahatā mahān | pātayan vividhāṃś cānyāñ jaghānottamarākṣasān ||
mamarda ca mahākāyo rākṣasān vānareśvaraḥ | yugāntasamaye vāyuḥ pravṛddhān agamān iva ||
rākṣasānām anīkeṣu śailavarṣaṃ vavarṣa ha | aśvavarṣaṃ yathā meghaḥ pakṣisaṃgheṣu kānane ||
kapirājavimuktais taiḥ śailavarṣais tu rākṣasāḥ | vikīrṇaśirasaḥ petur nikṛttā iva parvatāḥ ||
atha saṃkṣīyamāṇeṣu rākṣaseṣu samantataḥ | sugrīveṇa prabhagneṣu patatsu vinadatsu ca ||
virūpākṣaḥ svakaṃ nāma dhanvī viśrāvya rākṣasaḥ | rathād āplutya durdharṣo gajaskandham upāruhat ||
sa taṃ dviradam āruhya virūpākṣo mahārathaḥ | vinadan bhīmanirhrālaṃ vānarān abhyadhāvata ||
sugrīve sa śarān ghorān visasarja camūmukhe | sthāpayām āsā codvignān rākṣasān saṃpraharṣayan ||
Великий Сугрива, ревя в бою громким голосом, валил одних ракшасов и убивал других, лучших среди них. Огромнотелый владыка ванаров сокрушал ракшасов, как ветер в конце юги сокрушает выросшие деревья. Он пролил на войска ракшасов ливень скал, как туча проливает ливень на стаи птиц в лесу. От этих ливней скал, выпущенных царём обезьян, ракшасы падали с разбросанными головами, словно отсечённые горы. Когда ракшасы со всех сторон истощались, разбитые Сугривой, падая и крича, труднопобедимый ракшас-лучник Вирупакша громко объявил своё имя, спрыгнул с колесницы и взошёл на спину слона. Взойдя на этого слона, великий колесничий Вирупакша со страшным криком бросился на ванаров. Перед войском он выпустил страшные стрелы в Сугриву и, радуя ракшасов, остановил их смятение.
3df2f84dfb26 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Контрудар Сугривы меняет ход боя, но сразу вызывает ответ сильного ракшаса. Вирупакша появляется как тот, кто пытается вернуть ракшасам строй и уверенность.