रामायण
Ангaда убивает Махапаршву6.86.8-16
1930 / 2464
रामायण · 6.86.8-16
देवनागरी

सर्क्षराजस् तु तेजस्वी नीलाञ्जनचयोपमः । निष्पत्य सुमहावीर्यः स्वाद् यूथान् मेघसंनिभात् ॥
प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभां क्रुद्धः स विपुलां शिलाम् । अश्वाञ् जघान तरसा स्यन्दनं च बभञ्ज तम् ॥
मुहूर्ताल् लब्धसंज्ञस् तु महापार्श्वो महाबलः । अङ्गदं बहुभिर् बाणैर् भूयस् तं प्रत्यविध्यत ॥
जाम्बवन्तं त्रिभिर् बाणैर् आजघान स्तनान्तरे । ऋक्षराजं गवाक्षं च जघान बहुभिः शरैः ॥
गवाक्षं जाम्बवन्तं च स दृष्ट्वा शरपीडितौ । जग्राह परिघं घोरम् अङ्गदः क्रोधमूर्छितः ॥
तस्याङ्गदः प्रकुपितो राक्षसस्य तम् आयसं । दूरस्थितस्य परिघं रविरश्मिसमप्रभम् ॥
द्वाभ्यां भुजाभ्यां संगृह्य भ्रामयित्वा च वेगवान् । महापार्श्वाय चिक्षेप वधार्थं वालिनः सुतः ॥
स तु क्षिप्तो बलवता परिघस् तस्य रक्षसः । धनुश् च सशरं हस्ताच् छिरस्त्रं चाप्य् अपातयत् ॥
तं समासाद्य वेगेन वालिपुत्रः प्रतापवान् । तलेनाभ्यहनत् क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sarkṣarājas tu tejasvī nīlāñjanacayopamaḥ | niṣpatya sumahāvīryaḥ svād yūthān meghasaṃnibhāt ||
pragṛhya giriśṛṅgābhāṃ kruddhaḥ sa vipulāṃ śilām | aśvāñ jaghāna tarasā syandanaṃ ca babhañja tam ||
muhūrtāl labdhasaṃjñas tu mahāpārśvo mahābalaḥ | aṅgadaṃ bahubhir bāṇair bhūyas taṃ pratyavidhyata ||
jāmbavantaṃ tribhir bāṇair ājaghāna stanāntare | ṛkṣarājaṃ gavākṣaṃ ca jaghāna bahubhiḥ śaraiḥ ||
gavākṣaṃ jāmbavantaṃ ca sa dṛṣṭvā śarapīḍitau | jagrāha parighaṃ ghoram aṅgadaḥ krodhamūrchitaḥ ||
tasyāṅgadaḥ prakupito rākṣasasya tam āyasaṃ | dūrasthitasya parighaṃ raviraśmisamaprabham ||
dvābhyāṃ bhujābhyāṃ saṃgṛhya bhrāmayitvā ca vegavān | mahāpārśvāya cikṣepa vadhārthaṃ vālinaḥ sutaḥ ||
sa tu kṣipto balavatā parighas tasya rakṣasaḥ | dhanuś ca saśaraṃ hastāc chirastraṃ cāpy apātayat ||
taṃ samāsādya vegena vāliputraḥ pratāpavān | talenābhyahanat kruddhaḥ karṇamūle sakuṇḍale ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स ऋक्षराजः तु तेजस्वीsa ṛkṣarājaḥ tu tejasvīтот царь медведей же сияющий
नीलाञ्जनचयोपमःnīlāñjanacayopamaḥподобный груде синей сурьмы
निष्पत्य सुमहावीर्यःniṣpatya sumahāvīryaḥвыскочив, очень великодоблестный
स्वात् यूथात् मेघसंनिभात्svāt yūthāt meghasaṃnibhātиз своего отряда, туче подобного
प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभाम्pragṛhya giriśṛṅgābhāmсхватив горной вершине подобную
क्रुद्धः स विपुलाम् शिलाम्kruddhaḥ sa vipulām śilāmразгневанный он огромную скалу
अश्वान् जघान तरसाaśvān jaghāna tarasāконей убил стремительно
स्यन्दनम् च बभञ्ज तम्syandanam ca babhañja tamи ту колесницу разбил
मुहूर्तात् लब्धसंज्ञः तुmuhūrtāt labdhasaṃjñaḥ tuчерез мгновение сознание обретя же
महापार्श्वः महाबलःmahāpārśvaḥ mahābalaḥМахапаршва великосильный
अङ्गदम् बहुभिः बाणैःaṅgadam bahubhiḥ bāṇaiḥАнгaду многими стрелами
भूयः तम् प्रत्यविध्यतbhūyaḥ tam pratyavidhyataснова того в ответ пронзил
जाम्बवन्तम् त्रिभिः बाणैःjāmbavantam tribhiḥ bāṇaiḥДжамбавана тремя стрелами
आजघान स्तनान्तरेājaghāna stanāntareударил между грудями
ऋक्षराजम् गवाक्षम् चṛkṣarājam gavākṣam caцаря медведей и Гавакшу
जघान बहुभिः शरैःjaghāna bahubhiḥ śaraiḥпоразил многими стрелами
गवाक्षम् जाम्बवन्तम् चgavākṣam jāmbavantam caГавакшу и Джамбавана
स दृष्ट्वा शरपीडितौsa dṛṣṭvā śarapīḍitauон увидев стрелами мучимых
जग्राह परिघम् घोरम्jagrāha parigham ghoramсхватил палицу страшную
अङ्गदः क्रोधमूर्छितःaṅgadaḥ krodhamūrchitaḥАнгaда гневом охваченный
तस्य अङ्गदः प्रकुपितःtasya aṅgadaḥ prakupitaḥна него Ангaда разгневанный
राक्षसस्य तम् आयसम्rākṣasasya tam āyasamракшаса ту железную
दूरस्थितस्य परिघम्dūrasthitasya parighamдалеко стоящего палицу
रविरश्मिसमप्रभम्raviraśmisamaprabhamлучам солнца равную блеском
द्वाभ्याम् भुजाभ्याम् संगृह्यdvābhyām bhujābhyām saṃgṛhyaдвумя руками схватив
भ्रामयित्वा च वेगवान्bhrāmayitvā ca vegavānи раскрутив, стремительный
महापार्श्वाय चिक्षेपmahāpārśvāya cikṣepaв Махапаршву бросил
वधार्थम् वालिनः सुतःvadhārtham vālinaḥ sutaḥдля убийства сын Вали
स तु क्षिप्तः बलवताsa tu kṣiptaḥ balavatāона же брошенная сильным
परिघः तस्य रक्षसःparighaḥ tasya rakṣasaḥпалица того ракшаса
धनुः च सशरम् हस्तात्dhanuḥ ca saśaram hastātи лук со стрелой из руки
शिरस्त्रम् च अपि अपातयत्śirastram ca api apātayatи шлем также сбила
तम् समासाद्य वेगेनtam samāsādya vegenaего настигнув стремительно
वालिपुत्रः प्रतापवान्vāliputraḥ pratāpavānсын Вали могучий
तलेन अभ्यहनत् क्रुद्धःtalena abhyahanat kruddhaḥладонью ударил разгневанный
कर्णमूले सकुण्डलेkarṇamūle sakuṇḍaleу основания уха с серьгой
अनुवाद

Тогда сияющий царь медведей, подобный груде синей сурьмы, очень великодоблестный, выскочил из своего тучеподобного отряда. Разгневанный, он схватил огромную скалу, подобную горной вершине, стремительно убил ею коней и разбил колесницу. Через мгновение великосильный Махапаршва обрёл сознание и снова в ответ пронзил Ангaду многими стрелами. Джамбавана он ударил тремя стрелами между грудями, а царя медведей и Гавакшу поразил многими стрелами. Увидев Гавакшу и Джамбавана измученными стрелами, Ангaда, охваченный гневом, схватил страшную палицу. Разгневанный сын Вали, стоя на расстоянии, двумя руками схватил эту железную палицу, блеском равную солнечным лучам, раскрутил её и бросил в Махапаршву, чтобы убить его. Брошенная сильным Ангaдой, палица сбила у ракшаса из руки лук со стрелой, а также шлем. Могучий сын Вали стремительно настиг его и в гневе ударил ладонью у основания уха, где была серьга.

संस्करण

fdae286b2b69 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से