रामायण
Рама восходит на колесницу Индры6.90.15-24
1949 / 2464
रामायण · 6.90.15-24
देवनागरी

अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राकसाधिप । ससर्ज परमक्रुद्धः पुनर् एव निशाचरः ॥
ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः । अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः ॥
ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः । रामम् एवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः ॥
तैर् वासुकिसमस्पर्शैर् दीप्तभोगैर् महाविषैः । दिशश् च संतताः सर्वाः प्रदिशश् च समावृताः ॥
तान् दृष्ट्वा पन्नगान् रामः समापतत आहवे । अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम् ॥
ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः । सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः ॥
ते तान् सर्वाञ् शराञ् जघ्नुः सर्परूपान् महाजवान् । सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः ॥
अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः । अभ्यवर्षत् तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः ॥
ततः शरसहस्रेण रामम् अक्लिष्टकारिणम् । अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत ॥
पातयित्वा रथोपस्थे रथात् केतुं च काञ्चनम् । ऐन्द्रान् अभिजघानाश्वाञ् शरजालेन रावणः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

astraṃ tu paramaṃ ghoraṃ rākṣasaṃ rākasādhipa | sasarja paramakruddhaḥ punar eva niśācaraḥ ||
te rāvaṇadhanurmuktāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ | abhyavartanta kākutsthaṃ sarpā bhūtvā mahāviṣāḥ ||
te dīptavadanā dīptaṃ vamanto jvalanaṃ mukhaiḥ | rāmam evābhyavartanta vyāditāsyā bhayānakāḥ ||
tair vāsukisamasparśair dīptabhogair mahāviṣaiḥ | diśaś ca saṃtatāḥ sarvāḥ pradiśaś ca samāvṛtāḥ ||
tān dṛṣṭvā pannagān rāmaḥ samāpatata āhave | astraṃ gārutmataṃ ghoraṃ prāduścakre bhayāvaham ||
te rāghavadhanurmuktā rukmapuṅkhāḥ śikhiprabhāḥ | suparṇāḥ kāñcanā bhūtvā viceruḥ sarpaśatravaḥ ||
te tān sarvāñ śarāñ jaghnuḥ sarparūpān mahājavān | suparṇarūpā rāmasya viśikhāḥ kāmarūpiṇaḥ ||
astre pratihate kruddho rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | abhyavarṣat tadā rāmaṃ ghorābhiḥ śaravṛṣṭibhiḥ ||
tataḥ śarasahasreṇa rāmam akliṣṭakāriṇam | ardayitvā śaraugheṇa mātaliṃ pratyavidhyata ||
pātayitvā rathopasthe rathāt ketuṃ ca kāñcanam | aindrān abhijaghānāśvāñ śarajālena rāvaṇaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अस्त्रम् तु परमम् घोरम्astram tu paramam ghoramоружие же высшее, страшное
राक्षसम् राकसाधिपःrākṣasam rākasādhipaḥракшасское, владыка ракшасов
ससर्ज परमक्रुद्धःsasarja paramakruddhaḥвыпустил крайне разгневанный
पुनः एव निशाचरःpunaḥ eva niśācaraḥснова именно ночной странник
ते रावणधनुर्मुक्ताःte rāvaṇadhanurmuktāḥте, из лука Раваны выпущенные
शराः काञ्चनभूषणाःśarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥстрелы золотом украшенные
अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थम्abhyavartanta kākutsthamустремились к Какутстхе
सर्पाः भूत्वा महाविषाःsarpāḥ bhūtvā mahāviṣāḥзмеями став, великоядовитыми
ते दीप्तवदनाः दीप्तम्te dīptavadanāḥ dīptamони с пылающими пастями, пылающий
वमन्तः ज्वलनम् मुखैःvamantaḥ jvalanam mukhaiḥизрыгая огонь пастями
रामम् एव अभ्यवर्तन्तrāmam eva abhyavartantaк Раме именно устремились
व्यादितास्याः भयानकाःvyāditāsyāḥ bhayānakāḥс раскрытыми пастями, страшные
तैः वासुकिसमस्पर्शैःtaiḥ vāsukisamasparśaiḥими, касанием подобными Васуки
दीप्तभोगैः महाविषैःdīptabhogaiḥ mahāviṣaiḥс пылающими кольцами, великоядовитыми
दिशः च संतताः सर्वाःdiśaḥ ca saṃtatāḥ sarvāḥи стороны заполнены все
प्रदिशः च समावृताःpradiśaḥ ca samāvṛtāḥи промежуточные стороны покрыты
तान् दृष्ट्वा पन्नगान् रामःtān dṛṣṭvā pannagān rāmaḥтех змеев увидев, Рама
समापततः आहवेsamāpatataḥ āhaveслетающихся в битве
अस्त्रम् गारुत्मतम् घोरम्astram gārutmatam ghoramоружие Гаруды страшное
प्रादुश्चक्रे भयावहम्prāduścakre bhayāvahamпроявил, ужас наводящее
ते राघवधनुर्मुक्ताःte rāghavadhanurmuktāḥте из лука Рагхавы выпущенные
रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाःrukmapuṅkhāḥ śikhiprabhāḥс золотыми оперениями, павлиноблестящие
सुपर्णाः काञ्चनाः भूत्वाsuparṇāḥ kāñcanāḥ bhūtvāсупарнами золотыми став
विचेरुः सर्पशत्रवःviceruḥ sarpaśatravaḥдвигались враги змей
ते तान् सर्वान् शरान् जघ्नुःte tān sarvān śarān jaghnuḥони те все стрелы уничтожили
सर्परूपान् महाजवान्sarparūpān mahājavānзмеевидные, великобыстрые
सुपर्णरूपाः रामस्यsuparṇarūpāḥ rāmasyaсупарна-формные Рамы
विशिखाः कामरूपिणःviśikhāḥ kāmarūpiṇaḥстрелы, облик меняющие
अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धःastre pratihate kruddhaḥкогда оружие отражено, разгневанный
रावणः राक्षसाधिपःrāvaṇaḥ rākṣasādhipaḥРавана, владыка ракшасов
अभ्यवर्षत् तदा रामम्abhyavarṣat tadā rāmamосыпал тогда Раму
घोराभिः शरवृष्टिभिःghorābhiḥ śaravṛṣṭibhiḥстрашными дождями стрел
ततः शरसहस्रेणtataḥ śarasahasreṇaзатем тысячей стрел
रामम् अक्लिष्टकारिणम्rāmam akliṣṭakāriṇamРаму, неутомимого в действии
अर्दयित्वा शरौघेणardayitvā śaraugheṇaизмучив потоком стрел
मातलिम् प्रत्यविध्यतmātalim pratyavidhyataМатали в ответ пронзил
पातयित्वा रथोपस्थेpātayitvā rathopastheсбив на сиденье колесницы
रथात् केतुम् च काञ्चनम्rathāt ketum ca kāñcanamи с колесницы знамя золотое
ऐन्द्रान् अभिजघान अश्वान्aindrān abhijaghāna aśvānиндровых поразил коней
शरजालेन रावणःśarajālena rāvaṇaḥсетью стрел Равана
अनुवाद

Но крайне разгневанный владыка ракшасов снова выпустил высшее страшное ракшасское оружие. Стрелы, украшенные золотом и выпущенные из лука Раваны, обратились в великоядовитых змей и устремились к Какутстхе. С пылающими пастями, изрыгая огонь, страшные, с раскрытыми ртами, они летели прямо на Раму. Их касание было подобно Васуки; они были великоядовиты, с пылающими кольцами, и заполнили все стороны и промежуточные стороны света. Увидев этих змеев, налетающих в битве, Рама проявил страшное оружие Гаруды, наводящее ужас. Стрелы, выпущенные из лука Рагхавы, с золотым оперением и павлиньим блеском, стали золотыми супарнами, врагами змей, и стали двигаться в небе. Эти стрелы Рамы, принявшие облик супарн и способные менять форму, уничтожили все великобыстрые стрелы, принявшие змеиный облик. Когда его оружие было отражено, разгневанный Равана, владыка ракшасов, осыпал Раму страшными дождями стрел. Затем, измучив неутомимого Раму тысячей стрел и целым потоком стрел, он пронзил Матали, сбил золотое знамя с колесницы на её сиденье и сетью стрел поразил коней Индры.

संस्करण

343a725aa087 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से