एवं परुषम् उक्तस् तु हितबुद्धिर् अबुद्धिना । अब्रवीद् रावणं सूतो हितं सानुनयं वचः ॥
न भीतो ऽस्मि न मूढो ऽस्मि नोपजप्तो ऽस्मि शत्रुभिः । न प्रमत्तो न निःस्नेहो विस्मृता न च सत्क्रिया ॥
मया तु हितकामेन यशश् च परिरक्षता । स्नेहप्रस्कन्नमनसा प्रियम् इत्य् अप्रियं कृतम् ॥
नास्मिन्न् अर्थे महाराज त्वं मां प्रियहिते रतम् । कश् चिल् लघुर् इवानार्यो दोषतो गन्तुम् अर्हसि ॥
श्रूयताम् अभिधास्यामि यन्निमित्तं मया रथः । नदीवेग इवाम्भोभिः संयुगे विनिवर्तितः ॥
श्रमं तवावगच्छामि महता रणकर्मणा । न हि ते वीर सौमुख्यं प्रहर्षं वोपधारये ॥
रथोद्वहनखिन्नाश् च त इमे रथवाजिनः । दीना घर्मपरिश्रान्ता गावो वर्षहता इव ॥
evaṃ paruṣam uktas tu hitabuddhir abuddhinā | abravīd rāvaṇaṃ sūto hitaṃ sānunayaṃ vacaḥ ||
na bhīto 'smi na mūḍho 'smi nopajapto 'smi śatrubhiḥ | na pramatto na niḥsneho vismṛtā na ca satkriyā ||
mayā tu hitakāmena yaśaś ca parirakṣatā | snehapraskannamanasā priyam ity apriyaṃ kṛtam ||
nāsminn arthe mahārāja tvaṃ māṃ priyahite ratam | kaś cil laghur ivānāryo doṣato gantum arhasi ||
śrūyatām abhidhāsyāmi yannimittaṃ mayā rathaḥ | nadīvega ivāmbhobhiḥ saṃyuge vinivartitaḥ ||
śramaṃ tavāvagacchāmi mahatā raṇakarmaṇā | na hi te vīra saumukhyaṃ praharṣaṃ vopadhāraye ||
rathodvahanakhinnāś ca ta ime rathavājinaḥ | dīnā gharmapariśrāntā gāvo varṣahatā iva ||
Так резко обвинённый неразумным Раваной, возничий, сохранявший благой разум, сказал ему почтительные и полезные слова: «Я не испуган, не смущён, не подговорён врагами, не беспечен и не лишён любви; добрые услуги мне не забыты. Я желал твоего блага, охранял твою славу, и с умом, растроганным привязанностью, сделал неприятное как полезное. Великий царь, в этом деле ты не должен обвинять меня, занятого тем, что приятно и полезно тебе, словно я какой-то низкий неблагородный человек. Выслушай, я объясню, почему в сражении мной была отведена колесница, словно речной поток водами. Я понимаю твою усталость от великого дела битвы: герой, я не вижу у тебя ни ясности лица, ни радости. И эти твои колесничные кони, утомлённые везением колесницы, унылы и измучены жарой, словно коровы, побитые дождём».
6745a1708d31 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Возничий отвечает без обиды: он остаётся в позиции служения и различения. Его речь показывает другую сторону верности — не слепое исполнение гнева, а умение сохранить господина от гибельной поспешности.