Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Равана упрекает своего возничего6.93.1-9
1959 / 2464
Linuxपन्ने पलटें
रामायण · 6.93.1-9
॥

Равана

देवनागरी

स तु मोहात् सुसंक्रुद्धः कृतान्तबलचोदितः । क्रोधसंरक्तनयनो रावणो सूतम् अब्रवीत् ॥
हीनवीर्यम् इवाशक्तं पौरुषेण विवर्जितम् । भीरुं लघुम् इवासत्त्वं विहीनम् इव तेजसा ॥
विमुक्तम् इव मायाभिर् अस्त्रैर् इव बहिष्कृतम् । माम् अवज्ञाय दुर्बुद्धे स्वया बुद्ध्या विचेष्टसे ॥
किमर्थं माम् अवज्ञाय मच्छन्दम् अनवेक्ष्य च । त्वया शत्रुसमक्षं मे रथो ऽयम् अपवाहितः ॥
त्वयाद्य हि ममानार्य चिरकालसमार्जितम् । यशो वीर्यं च तेजश् च प्रत्ययश् च विनाशिथ ॥
शत्रोः प्रख्यातवीर्यस्य रञ्जनीयस्य विक्रमैः । पश्यतो युद्धलुब्धो ऽहं कृतः कापुरुषस् त्वया ॥
यस् त्वं रथम् इमं मोहान् न चोद्वहसि दुर्मते । सत्यो ऽयं प्रतितर्को मे परेण त्वम् उपस्कृतः ॥
न हीदं विद्यते कर्म सुहृदो हितकाङ्क्षिणः । रिपूणां सदृशं चैतन् न त्वयैतत् स्वनुष्ठितम् ॥
निवर्तय रथं शीघ्रं यावन् नापैति मे रिपुः । यदि वाप्य् उषितो ऽसि त्वं स्मर्यन्ते यदि वा गुणाः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa tu mohāt susaṃkruddhaḥ kṛtāntabalacoditaḥ | krodhasaṃraktanayano rāvaṇo sūtam abravīt ||
hīnavīryam ivāśaktaṃ pauruṣeṇa vivarjitam | bhīruṃ laghum ivāsattvaṃ vihīnam iva tejasā ||
vimuktam iva māyābhir astrair iva bahiṣkṛtam | mām avajñāya durbuddhe svayā buddhyā viceṣṭase ||
kimarthaṃ mām avajñāya macchandam anavekṣya ca | tvayā śatrusamakṣaṃ me ratho 'yam apavāhitaḥ ||
tvayādya hi mamānārya cirakālasamārjitam | yaśo vīryaṃ ca tejaś ca pratyayaś ca vināśitha ||
śatroḥ prakhyātavīryasya rañjanīyasya vikramaiḥ | paśyato yuddhalubdho 'haṃ kṛtaḥ kāpuruṣas tvayā ||
yas tvaṃ ratham imaṃ mohān na codvahasi durmate | satyo 'yaṃ pratitarko me pareṇa tvam upaskṛtaḥ ||
na hīdaṃ vidyate karma suhṛdo hitakāṅkṣiṇaḥ | ripūṇāṃ sadṛśaṃ caitan na tvayaitat svanuṣṭhitam ||
nivartaya rathaṃ śīghraṃ yāvan nāpaiti me ripuḥ | yadi vāpy uṣito 'si tvaṃ smaryante yadi vā guṇāḥ ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×9

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स तु मोहात् सुसंक्रुद्धःsa tu mohāt susaṃkruddhaḥон же от помрачения сильно разгневанный
कृतान्तबलचोदितःkṛtāntabalacoditaḥсилой смерти побуждаемый
क्रोधसंरक्तनयनःkrodhasaṃraktanayanaḥс глазами, покрасневшими от гнева
रावणः सूतम् अब्रवीत्rāvaṇaḥ sūtam abravītРавана возничему сказал
हीनवीर्यम् इव अशक्तम्hīnavīryam iva aśaktamсловно лишённого доблести, бессильного
पौरुषेण विवर्जितम्pauruṣeṇa vivarjitamмужественности лишённого
भीरुम् लघुम् इव असत्त्वम्bhīrum laghum iva asattvamтрусливого, ничтожного, словно слабого
विहीनम् इव तेजसाvihīnam iva tejasāсловно лишённого силы
विमुक्तम् इव मायाभिःvimuktam iva māyābhiḥсловно оставленного чарами
अस्त्रैः इव बहिष्कृतम्astraiḥ iva bahiṣkṛtamсловно оружиями отвергнутого
माम् अवज्ञाय दुर्बुद्धेmām avajñāya durbuddheменя презрев, дурноумный
स्वया बुद्ध्या विचेष्टसेsvayā buddhyā viceṣṭaseсвоим разумом действуешь
किमर्थम् माम् अवज्ञायkimartham mām avajñāyaзачем меня презрев
मच्छन्दम् अनवेक्ष्य चmacchandam anavekṣya caи мою волю не учитывая
त्वया शत्रुसमक्षम् मेtvayā śatrusamakṣam meтобой перед врагом моим
रथः अयम् अपवाहितःrathaḥ ayam apavāhitaḥэта колесница отведена
त्वया अद्य हि मम अनार्यtvayā adya hi mama anāryaтобой сегодня ведь моё, неблагородный
चिरकालसमार्जितम्cirakālasamārjitamдолгим временем накопленное
यशः वीर्यम् च तेजः चyaśaḥ vīryam ca tejaḥ caслава, доблесть и сила
प्रत्ययः च विनाशितःpratyayaḥ ca vināśitaḥи доверие уничтожены
शत्रोः प्रख्यातवीर्यस्यśatroḥ prakhyātavīryasyaврага, известного доблестью
रञ्जनीयस्य विक्रमैःrañjanīyasya vikramaiḥвосхищающего подвигами
पश्यतः युद्धलुब्धः अहम्paśyataḥ yuddhalubdhaḥ ahamна глазах, жаждущий битвы я
कृतः कापुरुषः त्वयाkṛtaḥ kāpuruṣaḥ tvayāсделан трусом тобой
यः त्वम् रथम् इमम्yaḥ tvam ratham imamраз ты эту колесницу
मोहात् न चोद्वहसि दुर्मतेmohāt na codvahasi durmateиз помрачения не ведёшь, дурноумный
सत्यः अयम् प्रतितर्कः मेsatyaḥ ayam pratitarkaḥ meистинно это подозрение моё
परेण त्वम् उपस्कृतःpareṇa tvam upaskṛtaḥврагом ты подкуплен
न हि इदम् विद्यते कर्मna hi idam vidyate karmaне ведь это бывает дело
सुहृदः हितकाङ्क्षिणःsuhṛdaḥ hitakāṅkṣiṇaḥдруга, блага желающего
रिपूणाम् सदृशम् च एतत्ripūṇām sadṛśam ca etatи это подобно врагам
न त्वया एतत् स्वनुष्ठितम्na tvayā etat svanuṣṭhitamне тобой это хорошо сделано
निवर्तय रथम् शीघ्रम्nivartaya ratham śīghramповерни колесницу быстро
यावत् न अपैति मे रिपुःyāvat na apaiti me ripuḥпока не уходит мой враг
यदि वा अपिyadi vā apiесли же даже
उषितः असि त्वम्uṣitaḥ asi tvamты служил мне
स्मर्यन्ते यदि वा गुणाःsmaryante yadi vā guṇāḥесли же помнятся заслуги
अनुवाद

Равана, сильно разгневанный от помрачения и побуждаемый силой смерти, с глазами, покрасневшими от гнева, сказал возничему: «Дурноумный, ты действуешь по своему разумению, презрев меня, словно я лишён доблести, бессилен, лишён мужественности, труслив, ничтожен, лишён силы, оставлен чарами и отвергнут оружиями. Зачем ты, презрев меня и не учитывая моей воли, отвёл эту колесницу перед моим врагом? Неблагородный, сегодня ты уничтожил мою славу, доблесть, силу и доверие, накопленные долгим временем. На глазах у врага, известного доблестью и восхищающего подвигами, ты сделал меня, жаждущего битвы, трусом. Раз ты из помрачения не ведёшь эту колесницу, дурноумный, моё подозрение истинно: ты подкуплен врагом. Это не поступок друга, желающего блага; это похоже на дело врагов, и тобой оно сделано плохо. Быстро поверни колесницу, пока мой враг не ушёл, если ты и правда служил мне и если ещё помнишь заслуги».

संस्करण

4192717dbb0d · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 6.92.27-30

श्लोक बदलें इन कुंजियों से