रामायण
Мандодари оплакивает Равану, и Вибхишана совершает обряд6.99.35-40
1986 / 2464
रामायण · 6.99.35-40
देवनागरी

तच् छ्रुत्वा परमप्रीतो रामो धर्मभृतां वरः । विभीषणम् उवाचेदं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम् ॥
तवापि मे प्रियं कार्यं त्वत्प्रभवाच् च मे जितम् । अवश्यं तु क्षमं वाच्यो मया त्वं राक्षसेश्वर ॥
अधर्मानृतसंयुक्तः कामम् एष निशाचरः । तेजस्वी बलवाञ् शूरः संग्रामेषु च नित्यशः ॥
शतक्रतुमुखैर् देवैः श्रूयते न पराजितः । महात्मा बलसंपन्नो रावणो लोकरावणः ॥
मरणान्तानि वैराणि निर्वृत्तं नः प्रयोजनम् । क्रियताम् अस्य संस्कारो ममाप्य् एष यथा तव ॥
त्वत्सकाशान् महाबाहो संस्कारं विधिपूर्वकम् । क्षिप्रम् अर्हति धर्मज्ञ त्वं यशोभाग् भविष्यसि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tac chrutvā paramaprīto rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ | vibhīṣaṇam uvācedaṃ vākyajño vākyakovidam ||
tavāpi me priyaṃ kāryaṃ tvatprabhavāc ca me jitam | avaśyaṃ tu kṣamaṃ vācyo mayā tvaṃ rākṣaseśvara ||
adharmānṛtasaṃyuktaḥ kāmam eṣa niśācaraḥ | tejasvī balavāñ śūraḥ saṃgrāmeṣu ca nityaśaḥ ||
śatakratumukhair devaiḥ śrūyate na parājitaḥ | mahātmā balasaṃpanno rāvaṇo lokarāvaṇaḥ ||
maraṇāntāni vairāṇi nirvṛttaṃ naḥ prayojanam | kriyatām asya saṃskāro mamāpy eṣa yathā tava ||
tvatsakāśān mahābāho saṃskāraṃ vidhipūrvakam | kṣipram arhati dharmajña tvaṃ yaśobhāg bhaviṣyasi ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तत् श्रुत्वा परमप्रीतःtat śrutvā paramaprītaḥэто услышав, высочайше довольный
रामः धर्मभृताम् वरःrāmaḥ dharmabhṛtām varaḥРама, лучший хранителей дхармы
विभीषणम् उवाच इदम्vibhīṣaṇam uvāca idamВибхишане сказал это
वाक्यज्ञः वाक्यकोविदम्vākyajñaḥ vākyakovidamзнающий слово — знатоку слова
तव अपि मे प्रियम् कार्यम्tava api me priyam kāryamи твоё приятное мне следует сделать
त्वत्प्रभवात् च मे जितम्tvatprabhavāt ca me jitamи благодаря тебе мною победа добыта
अवश्यम् तु क्षमम् वाच्यम्avaśyam tu kṣamam vācyamоднако непременно подобающее должно быть сказано
मया त्वम् राक्षसेश्वरmayā tvam rākṣaseśvaraмною тебе, владыка ракшасов
अधर्मानृतसंयुक्तःadharmānṛtasaṃyuktaḥс адхармой и ложью связанный
कामम् एष निशाचरःkāmam eṣa niśācaraḥпусть этот ночной странник
तेजस्वी बलवान् शूरःtejasvī balavān śūraḥсияющий, сильный, герой
संग्रामेषु च नित्यशःsaṃgrāmeṣu ca nityaśaḥи всегда в битвах
शतक्रतुमुखैः देवैःśatakratumukhaiḥ devaiḥбогами во главе с Шатакрату
श्रूयते न पराजितःśrūyate na parājitaḥслышно, не был побеждён
महात्मा बलसंपन्नःmahātmā balasaṃpannaḥвеликодушный, силой наделённый
रावणः लोकरावणःrāvaṇaḥ lokarāvaṇaḥРавана, ужас мира
मरणान्तानि वैराणिmaraṇāntāni vairāṇiвражды заканчиваются смертью
निर्वृत्तम् नः प्रयोजनम्nirvṛttam naḥ prayojanamисполнена наша цель
क्रियताम् अस्य संस्कारःkriyatām asya saṃskāraḥпусть будет сделан его обряд
मम अपि एष यथा तवmama api eṣa yathā tavaмой также он, как и твой
त्वत्सकाशात् महाबाहोtvatsakāśāt mahābāhoот тебя, могучерукий
संस्कारम् विधिपूर्वकम्saṃskāram vidhipūrvakamобряд согласно правилу
क्षिप्रम् अर्हति धर्मज्ञkṣipram arhati dharmajñaбыстро заслуживает, знающий дхарму
त्वम् यशोभाक् भविष्यसिtvam yaśobhāk bhaviṣyasiты причастным славе станешь
अनुवाद

Услышав это, Рама, лучший из хранителей дхармы, был весьма доволен и, сам знаток слова, сказал Вибхишане, знатоку слова: «Мне следует сделать и то, что приятно тебе, ведь благодаря тебе я одержал победу. Но, владыка ракшасов, я непременно должен сказать тебе подобающее. Пусть этот ночной странник был связан с адхармой и ложью; всё же он был сияющим, сильным и всегда героическим в битвах. Говорят, что даже боги во главе с Шатакрату не могли победить великодушного и мощного Равану, ужас мира. Вражда заканчивается смертью; наша цель исполнена. Пусть будет совершён его обряд: теперь он мой так же, как твой. Могучерукий знаток дхармы, он быстро заслуживает от тебя обряда, совершённого по правилу, и ты станешь причастным славе».

संस्करण

8e8449e936b8 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से