Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Рама встречается с Бхаратой в Нандиграме6.115.9-16
2054 / 2464
रामायण · 6.115.9-16
॥
देवनागरी

मत्तैर् नागसहस्रैश् च शातकुम्भविभूषितः । अपरे हेमकक्ष्याभिः सगजाभिः करेणुभिः । निर्ययुस् त्वरया युक्ता रथैश् च सुमहारथाः ॥
ततो यानान्य् उपारूढाः सर्वा दशरथस्त्रियः । कौसल्यां प्रमुखे कृत्वा सुमित्रां चापि निर्ययुः ॥
अश्वानां खुरशब्देन रथनेमिस्वनेन च । शङ्खदुन्दुभिनादेन संचचालेव मेदिनी ॥
कृत्स्नं च नगरं तत् तु नन्दिग्रामम् उपागमत् । द्विजातिमुख्यैर् धर्मात्मा श्रेणीमुख्यैः सनैगमैः ॥
माल्यमोदक हस्तैश् च मन्त्रिभिर् भरतो वृतः । शङ्खभेरीनिनादैश् च बन्दिभिश् चाभिवन्दितः ॥
आर्यपादौ गृहीत्वा तु शिरसा धर्मकोविदः । पाण्डुरं छत्रम् आदाय शुक्लमाल्योपशोभितम् ॥
शुक्ले च वालव्यजने राजार्हे हेमभूषिते । उपवासकृशो दीनश् चीरकृष्णाजिनाम्बरः ॥
भ्रातुर् आगमनं श्रुत्वा तत् पूर्वं हर्षम् आगतः । प्रत्युद्ययौ तदा रामं महात्मा सचिवैः सह ॥

लिप्यंतरण (IAST)

mattair nāgasahasraiś ca śātakumbhavibhūṣitaḥ | apare hemakakṣyābhiḥ sagajābhiḥ kareṇubhiḥ | niryayus tvarayā yuktā rathaiś ca sumahārathāḥ ||
tato yānāny upārūḍhāḥ sarvā daśarathastriyaḥ | kausalyāṃ pramukhe kṛtvā sumitrāṃ cāpi niryayuḥ ||
aśvānāṃ khuraśabdena rathanemisvanena ca | śaṅkhadundubhinādena saṃcacāleva medinī ||
kṛtsnaṃ ca nagaraṃ tat tu nandigrāmam upāgamat | dvijātimukhyair dharmātmā śreṇīmukhyaiḥ sanaigamaiḥ ||
mālyamodaka hastaiś ca mantribhir bharato vṛtaḥ | śaṅkhabherīninādaiś ca bandibhiś cābhivanditaḥ ||
āryapādau gṛhītvā tu śirasā dharmakovidaḥ | pāṇḍuraṃ chatram ādāya śuklamālyopaśobhitam ||
śukle ca vālavyajane rājārhe hemabhūṣite | upavāsakṛśo dīnaś cīrakṛṣṇājināmbaraḥ ||
bhrātur āgamanaṃ śrutvā tat pūrvaṃ harṣam āgataḥ | pratyudyayau tadā rāmaṃ mahātmā sacivaiḥ saha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मत्तैः नागसहस्रैः चmattaiḥ nāgasahasraiḥ caи тысячами пьяных слонов
शातकुम्भविभूषितःśātakumbhavibhūṣitaḥзолотом украшенными
अपरे हेमकक्ष्याभिःapare hemakakṣyābhiḥдругие с золотыми подпругами
सगजाभिः करेणुभिःsagajābhiḥ kareṇubhiḥсо слонихами вместе
निर्ययुः त्वरया युक्ताःniryayuḥ tvarayā yuktāḥвышли, поспешностью охваченные
रथैः च सुमहारथाःrathaiḥ ca sumahārathāḥи на колесницах великие воины
ततः यानानि उपारूढाःtataḥ yānāni upārūḍhāḥзатем на повозки взошедшие
सर्वाः दशरथस्त्रियःsarvāḥ daśarathastriyaḥвсе женщины Дашаратхи
कौसल्याम् प्रमुखे कृत्वाkausalyām pramukhe kṛtvāКаушалью впереди поставив
सुमित्राम् च अपि निर्ययुःsumitrām ca api niryayuḥи Сумитру также, вышли
अश्वानाम् खुरशब्देनaśvānām khuraśabdenaзвуком копыт коней
रथनेमिस्वनेन चrathanemisvanena caи гулом колёс колесниц
शङ्खदुन्दुभिनादेनśaṅkhadundubhinādenaзвуком раковин и барабанов
संचचाल इव मेदिनीsaṃcacāla iva medinīсловно задвигалась земля
कृत्स्नम् च नगरम् तत् तुkṛtsnam ca nagaram tat tuи весь тот город же
नन्दिग्रामम् उपागमत्nandigrāmam upāgamatк Нандиграме пришёл
द्विजातिमुख्यैः धर्मात्माdvijātimukhyaiḥ dharmātmāс лучшими дваждырождёнными, праведный
श्रेणीमुख्यैः सनैगमैःśreṇīmukhyaiḥ sanaigamaiḥс главами цехов и горожанами
माल्यमोदकहस्तैः चmālyamodakahastaiḥ caс гирляндами и сладостями в руках
मन्त्रिभिः भरतः वृतःmantribhiḥ bharataḥ vṛtaḥсоветниками Бхарата окружённый
शङ्खभेरीनिनादैः चśaṅkhabherīninādaiḥ caи звуками раковин и литавр
बन्दिभिः च अभिवन्दितःbandibhiḥ ca abhivanditaḥи певцами прославляемый
आर्यपादौ गृहीत्वा तुāryapādau gṛhītvā tuсандалии благородного взяв же
शिरसा धर्मकोविदःśirasā dharmakovidaḥна голову, знающий дхарму
पाण्डुरम् छत्रम् आदायpāṇḍuram chatram ādāyaбелый зонт взяв
शुक्लमाल्योपशोभितम्śuklamālyopaśobhitamбелой гирляндой украшенный
शुक्ले च वालव्यजनेśukle ca vālavyajaneи белые опахала из хвоста яка
राजार्हे हेमभूषितेrājārhe hemabhūṣiteцарственно достойные, золотом украшенные
उपवासकृशः दीनःupavāsakṛśaḥ dīnaḥпостом исхудавший, печальный
चीरकृष्णाजिनाम्बरःcīrakṛṣṇājināmbaraḥв одежде из лыка и чёрной шкуры
भ्रातुः आगमनम् श्रुत्वाbhrātuḥ āgamanam śrutvāбрата приход услышав
तत् पूर्वम् हर्षम् आगतःtat pūrvam harṣam āgataḥту прежнюю радость получив
प्रत्युद्ययौ तदा रामम्pratyudyayau tadā rāmamвышел тогда навстречу Раме
महात्मा सचिवैः सहmahātmā sacivaiḥ sahaвеликодушный, с советниками
अनुवाद

Тысячи пьяных слонов, украшенных золотом, вышли вместе со слонихами в золотых подпругах; великие воины поспешили на колесницах. Затем все жёны Дашаратхи взошли на повозки и вышли, поставив впереди Каушалью и Сумитру. От звука конских копыт, гула колёс, раковин и барабанов земля словно задвигалась. Весь город пришёл к Нандиграме. Праведный Бхарата, окружённый лучшими дваждырождёнными, главами цехов, горожанами, советниками с гирляндами и сладостями в руках, под звуки раковин и литавр и под славословия певцов, взял на голову сандалии благородного Рамы, взял белый зонт, украшенный белой гирляндой, и царственные белые опахала, украшенные золотом. Исхудавший от поста, печальный, в одежде из лыка и чёрной шкуры, но уже наполненный прежней радостью от вести о приходе брата, великодушный Бхарата вместе с советниками вышел навстречу Раме.

संस्करण

471e74d6ba60 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 6.115.1-8

श्लोक बदलें इन कुंजियों से