रामायण
Браки Раваны и его братьев7.12.18-25
2118 / 2464
रामायण · 7.12.18-25
देवनागरी

न हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस् तपोधनात् । विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम् ॥
अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम् । परेण तपसा लब्धां जघ्निवांल् लक्ष्मणं यया ॥
एवं स कृतदारो वै लङ्कायाम् ईश्वरः प्रभुः । गत्वा तु नगरं भार्ये भ्रातृभ्यां समुदावहत् ॥
वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः । तां भार्यां कुम्भकर्णस्य रावणः समुदावहत् ॥
गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मन । सरमा नाम धर्मज्ञो लेभे भार्यां विभीषणः ॥
तीरे तु सरसः सा वै संजज्ञे मानसस्य च । मानसं च सरस् तात ववृधे जलदागमे ॥
मात्रा तु तस्याः कन्यायाः स्नेहनाक्रन्दितं वचः । सरो मा वर्धतेत्य् उक्तं ततः सा सरमाभवत् ॥
एवं ते कृतदारा वै रेमिरे तत्र राक्षसाः । स्वां स्वां भार्याम् उपादाय गन्धर्वा इव नन्दने ॥

लिप्यंतरण (IAST)

na hi tasya mayo rāma śāpābhijñas tapodhanāt | viditvā tena sā dattā tasya paitāmahaṃ kulam ||
amoghāṃ tasya śaktiṃ ca pradadau paramādbhutām | pareṇa tapasā labdhāṃ jaghnivāṃl lakṣmaṇaṃ yayā ||
evaṃ sa kṛtadāro vai laṅkāyām īśvaraḥ prabhuḥ | gatvā tu nagaraṃ bhārye bhrātṛbhyāṃ samudāvahat ||
vairocanasya dauhitrīṃ vajrajvāleti nāmataḥ | tāṃ bhāryāṃ kumbhakarṇasya rāvaṇaḥ samudāvahat ||
gandharvarājasya sutāṃ śailūṣasya mahātmana | saramā nāma dharmajño lebhe bhāryāṃ vibhīṣaṇaḥ ||
tīre tu sarasaḥ sā vai saṃjajñe mānasasya ca | mānasaṃ ca saras tāta vavṛdhe jaladāgame ||
mātrā tu tasyāḥ kanyāyāḥ snehanākranditaṃ vacaḥ | saro mā vardhatety uktaṃ tataḥ sā saramābhavat ||
evaṃ te kṛtadārā vai remire tatra rākṣasāḥ | svāṃ svāṃ bhāryām upādāya gandharvā iva nandane ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न हि तस्य मयः रामna hi tasya mayaḥ rāmaведь ему Мая, Рама
शापाभिज्ञः तपोधनात्śāpābhijñaḥ tapodhanātзнающий проклятие от богатого тапасом
विदित्वा तेन सा दत्ताviditvā tena sā dattāузнав, им она дана
तस्य पैतामहम् कुलम्tasya paitāmaham kulamего дедовский род
अमोघाम् तस्य शक्तिम् चamoghām tasya śaktim caи безошибочную ему шакти
प्रददौ परमाद्भुताम्pradadau paramādbhutāmдал крайне чудесную
परेण तपसा लब्धाम्pareṇa tapasā labdhāmвысшим тапасом полученную
जघ्निवान् लक्ष्मणम् ययाjaghnivān lakṣmaṇam yayāкоторой он поразил Лакшману
एवम् सः कृतदारः वैevam saḥ kṛtadāraḥ vaiтак он женившийся именно
लङ्कायाम् ईश्वरः प्रभुःlaṅkāyām īśvaraḥ prabhuḥв Ланке владыка, господин
गत्वा तु नगरम् भार्येgatvā tu nagaram bhāryeпридя же в город, жён
भ्रातृभ्याम् समुदावहत्bhrātṛbhyām samudāvahatдля двух братьев привёл
वैरोचनस्य दौहित्रीम्vairocanasya dauhitrīmдочь дочери Вайрочаны
वज्रज्वाला इति नामतःvajrajvālā iti nāmataḥВаджраджвала так по имени
ताम् भार्याम् कुम्भकर्णस्यtām bhāryām kumbhakarṇasyaеё женой Кумбхакарны
रावणः समुदावहत्rāvaṇaḥ samudāvahatРавана привёл
गन्धर्वराजस्य सुताम्gandharvarājasya sutāmдочь царя гандхарвов
शैलूषस्य महात्मनःśailūṣasya mahātmanaḥШайлуши великодушного
सरमा नाम धर्मज्ञःsaramā nāma dharmajñaḥСарама по имени, знаток дхармы
लेभे भार्याम् विभीषणःlebhe bhāryām vibhīṣaṇaḥполучил жену Вибхишана
तीरे तु सरसः सा वैtīre tu sarasaḥ sā vaiна берегу же озера она именно
संजज्ञे मानसस्य चsaṃjajñe mānasasya caродилась Манасы
मानसम् च सरः तातmānasam ca saraḥ tātaи озеро Манаса, дитя
ववृधे जलदागमेvavṛdhe jaladāgameвыросло с приходом дождей
मात्रा तु तस्याः कन्यायाःmātrā tu tasyāḥ kanyāyāḥматерью же той девочки
स्नेहनाक्रन्दितम् वचःsnehanākranditam vacaḥлюбовью заплаканное слово
सरः मा वर्धत इति उक्तम्saraḥ mā vardhata iti uktamозеро, не расти так сказано
ततः सा सरमा अभवत्tataḥ sā saramā abhavatпоэтому она Сарамой стала
एवम् ते कृतदाराः वैevam te kṛtadārāḥ vaiтак они женившиеся именно
रेमिरे तत्र राक्षसाःremire tatra rākṣasāḥрадовались там ракшасы
स्वाम् स्वाम् भार्याम् उपादायsvām svām bhāryām upādāyaкаждый свою жену взяв
गन्धर्वाः इव नन्दनेgandharvāḥ iva nandaneкак гандхарвы в Нандане
अनुवाद

Мая, о Рама, зная о проклятии от подвижника и узнав дедовский род Дашагривы, отдал ему свою дочь. Он дал ему и безошибочную, крайне чудесную шакти, полученную высшим тапасом, ту, которой позднее был поражён Лакшмана. Так женившись, владыка и господин Ланки вернулся в город и привёл жён двум своим братьям. Равана привёл Кумбхакарне в жёны Ваджраджвалу по имени, внучку Вайрочаны. А Вибхишана, знаток дхармы, получил женой Сараму, дочь великодушного Шайлуши, царя гандхарвов. Она родилась на берегу озера Манаса; когда с приходом дождей озеро Манаса поднялось, мать этой девочки с любовным плачем сказала: «Озеро, не расти!» Поэтому она стала зваться Сарамой. Так эти ракшасы, взяв каждый свою жену, радовались там, как гандхарвы в Нандане.

संस्करण

cc24ce007a01 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से