रामायण
Браки Раваны и его братьев7.12.1-8
2116 / 2464
रामायण · 7.12.1-8
देवनागरी

राक्षसेन्द्रो ऽभिषिक्तस् तु भ्रातृभ्यां सहितस् तदा । ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत् ॥
ददौ तां कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम् । स्वसां शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः ॥
अथ दत्त्वा स्वसारं स मृगयां पर्यटन् नृपः । तत्रापश्यत् ततो राम मयं नाम दितेः सुतम् ॥
कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः । अपृच्छत् को भवन् एको निर्मनुष्य मृगे वने ॥
मयस् त्व् अथाब्रवीद् राम पृच्छन्तं तं निशाचरम् । श्रूयतां सर्वम् आख्यास्ये यथावृत्तम् इदं मम ॥
हेमा नामाप्सरास् तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया । दैवतैर् मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः ॥
तस्यां सक्तमनास् तात पञ्चवर्षशतान्य् अहम् । सा च दैवत कार्येण गता वर्षं चतुर्दशम् ॥
तस्याः कृते च हेमायाः सर्वं हेमपुरं मया । वज्रवैदूर्यचित्रं च मायया निर्मितं तदा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

rākṣasendro 'bhiṣiktas tu bhrātṛbhyāṃ sahitas tadā | tataḥ pradānaṃ rākṣasyā bhaginyāḥ samacintayat ||
dadau tāṃ kālakeyāya dānavendrāya rākṣasīm | svasāṃ śūrpaṇakhāṃ nāma vidyujjihvāya nāmataḥ ||
atha dattvā svasāraṃ sa mṛgayāṃ paryaṭan nṛpaḥ | tatrāpaśyat tato rāma mayaṃ nāma diteḥ sutam ||
kanyāsahāyaṃ taṃ dṛṣṭvā daśagrīvo niśācaraḥ | apṛcchat ko bhavan eko nirmanuṣya mṛge vane ||
mayas tv athābravīd rāma pṛcchantaṃ taṃ niśācaram | śrūyatāṃ sarvam ākhyāsye yathāvṛttam idaṃ mama ||
hemā nāmāpsarās tāta śrutapūrvā yadi tvayā | daivatair mama sā dattā paulomīva śatakratoḥ ||
tasyāṃ saktamanās tāta pañcavarṣaśatāny aham | sā ca daivata kāryeṇa gatā varṣaṃ caturdaśam ||
tasyāḥ kṛte ca hemāyāḥ sarvaṃ hemapuraṃ mayā | vajravaidūryacitraṃ ca māyayā nirmitaṃ tadā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
राक्षसेन्द्रः अभिषिक्तः तुrākṣasendraḥ abhiṣiktaḥ tuцарь ракшасов помазанный же
भ्रातृभ्याम् सहितः तदाbhrātṛbhyām sahitaḥ tadāс двумя братьями вместе тогда
ततः प्रदानम् राक्षस्याःtataḥ pradānam rākṣasyāḥзатем выдачу ракшаси
भगिन्याः समचिन्तयत्bhaginyāḥ samacintayatсестры обдумал
ददौ ताम् कालकेयायdadau tām kālakeyāyaотдал её Калакее
दानवेन्द्राय राक्षसीम्dānavendrāya rākṣasīmцарю данавов, ракшаси
स्वसाम् शूर्पणखाम् नामsvasām śūrpaṇakhām nāmaсестру Шурпанакху по имени
विद्युज्जिह्वाय नामतःvidyujjihvāya nāmataḥВидьюджихве по имени
अथ दत्त्वा स्वसारम् सःatha dattvā svasāram saḥзатем отдав сестру он
मृगयाम् पर्यटन् नृपःmṛgayām paryaṭan nṛpaḥна охоте странствуя, царь
तत्र अपश्यत् ततः रामtatra apaśyat tataḥ rāmaтам увидел затем, Рама
मयम् नाम दितेः सुतम्mayam nāma diteḥ sutamМаю по имени, сына Дити
कन्यासहायम् तम् दृष्ट्वाkanyāsahāyam tam dṛṣṭvāс девушкой спутницей его увидев
दशग्रीवः निशाचरःdaśagrīvaḥ niśācaraḥДашагрива, ночной странник
अपृच्छत् कः भवान् एकःapṛcchat kaḥ bhavān ekaḥспросил: кто ты один
निर्मनुष्ये मृगे वनेnirmanuṣye mṛge vaneв безлюдном зверином лесу
मयः तु अथ अब्रवीत् रामmayaḥ tu atha abravīt rāmaМая же затем сказал, Рама
पृच्छन्तम् तम् निशाचरम्pṛcchantam tam niśācaramспрашивающему тому ночному страннику
श्रूयताम् सर्वम् आख्यास्येśrūyatām sarvam ākhyāsyeпусть будет услышано, всё расскажу
यथावृत्तम् इदम् ममyathāvṛttam idam mamaкак произошло это моё
हेमा नाम अप्सराः तातhemā nāma apsarāḥ tātaХема по имени апсара, дитя
श्रुतपूर्वा यदि त्वयाśrutapūrvā yadi tvayāесли прежде слышана тобой
दैवतैः मम सा दत्ताdaivataiḥ mama sā dattāбогами мне она дана
पौलोमी इव शतक्रतोःpaulomī iva śatakratoḥкак Пауломи Шатакрату
तस्याम् सक्तमनाः तातtasyām saktamanāḥ tātaк ней привязанный умом, дитя
पञ्चवर्षशतानि अहम्pañcavarṣaśatāni ahamпять сотен лет я
सा च दैवतकार्येणsā ca daivatakāryeṇaа она по делу богов
गता वर्षम् चतुर्दशम्gatā varṣam caturdaśamушла на четырнадцатый год
तस्याः कृते च हेमायाःtasyāḥ kṛte ca hemāyāḥи ради той Хемы
सर्वम् हेमपुरम् मयाsarvam hemapuram mayāвесь золотой город мной
वज्रवैदूर्यचित्रम् चvajravaidūryacitram caалмазами и вайдурьями украшенный
मायया निर्मितम् तदाmāyayā nirmitam tadāмагией создан тогда
अनुवाद

Когда царь ракшасов был помазан на царство и находился вместе с двумя братьями, он задумался о выдаче своей сестры-ракшаси. Он отдал свою сестру Шурпанакху, ракшаси, данавскому царю из Калакеев, Видьюджихве по имени. Затем, выдав сестру, царь отправился на охоту и, странствуя, увидел там, о Рама, Маю по имени, сына Дити. Увидев его с девушкой-спутницей, ночной странник Дашагрива спросил: «Кто ты, одинокий, в этом безлюдном лесу, полном зверей?» Тогда Мая ответил спрашивавшему его ночному страннику: «Слушай, я расскажу всё, как это со мной произошло. О дитя, если ты прежде слышал об апсаре по имени Хема, то знай: боги дали её мне, как Пауломи была дана Шатакрату. Пять сотен лет мой ум был привязан к ней, но она ушла по делу богов уже на четырнадцатый год. Ради этой Хемы я тогда магией создал целый золотой город, украшенный алмазами и вайдурьями».

संस्करण

278099748957 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से