रामायण
Рама спрашивает о силе Ханумана7.35.48-56
2217 / 2464
रामायण · 7.35.48-56
देवनागरी

तस्मिंस् तु पतिते बाले वज्रताडनविह्वले । चुक्रोधेन्द्राय पवनः प्रजानाम् अशिवाय च ॥
विण्मूत्राशयम् आवृत्य प्रजास्व् अन्तर्गतः प्रभुः । रुरोध सर्वभूतानि यथा वर्षाणि वासवः ॥
वायुप्रकोपाद् भूतानि निरुच्छ्वासानि सर्वतः । संधिभिर् भज्यमानानि काष्ठभूतानि जज्ञिरे ॥
निःस्वधं निर्वषट्कारं निष्क्रियं धर्मवर्जितम् । वायुप्रकोपात् त्रैलोक्यं निरयस्थम् इवाबभौ ॥
ततः प्रजाः सगन्धर्वाः सदेवासुरमानुषाः । प्रजापतिं समाधावन्न् असुखार्ताः सुखैषिणः ॥
ऊचुः प्राञ्जलयो देवा दरोदरनिभोदराः । त्वया स्म भगवन् सृष्टाः प्रजानाथ चतुर्विधाः ॥
त्वया दत्तो ऽयम् अस्माकम् आयुषः पवनः पतिः । सो ऽस्मान् प्राणेश्वरो भूत्वा कस्माद् एषो ऽद्य सत्तम ॥
रुरोध दुःखं जनयन्न् अन्तःपुर इव स्त्रियः । तस्मात् त्वां शरणं प्राप्ता वायुनोपहता विभो ॥
वायुसंरोधजं दुःखम् इदं नो नुद शत्रुहन् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tasmiṃs tu patite bāle vajratāḍanavihvale | cukrodhendrāya pavanaḥ prajānām aśivāya ca ||
viṇmūtrāśayam āvṛtya prajāsv antargataḥ prabhuḥ | rurodha sarvabhūtāni yathā varṣāṇi vāsavaḥ ||
vāyuprakopād bhūtāni nirucchvāsāni sarvataḥ | saṃdhibhir bhajyamānāni kāṣṭhabhūtāni jajñire ||
niḥsvadhaṃ nirvaṣaṭkāraṃ niṣkriyaṃ dharmavarjitam | vāyuprakopāt trailokyaṃ nirayastham ivābabhau ||
tataḥ prajāḥ sagandharvāḥ sadevāsuramānuṣāḥ | prajāpatiṃ samādhāvann asukhārtāḥ sukhaiṣiṇaḥ ||
ūcuḥ prāñjalayo devā darodaranibhodarāḥ | tvayā sma bhagavan sṛṣṭāḥ prajānātha caturvidhāḥ ||
tvayā datto 'yam asmākam āyuṣaḥ pavanaḥ patiḥ | so 'smān prāṇeśvaro bhūtvā kasmād eṣo 'dya sattama ||
rurodha duḥkhaṃ janayann antaḥpura iva striyaḥ | tasmāt tvāṃ śaraṇaṃ prāptā vāyunopahatā vibho ||
vāyusaṃrodhajaṃ duḥkham idaṃ no nuda śatruhan ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तस्मिन् तुtasmin tuкогда же тот
पतिते बालेpatite bāleребёнок упал
वज्रताडनविह्वलेvajratāḍanavihvaleпотрясённый ударом ваджры
चुक्रोधcukrodhaразгневался
इन्द्रायindrāyaна Индру
पवनःpavanaḥВетер
प्रजानाम्prajānāmсуществ
अशिवाय चaśivāya caи на несчастье
विण्मूत्राशयम्viṇmūtrāśayamобитель кала и мочи
आवृत्यāvṛtyaпокрыв
प्रजासुprajāsuв существах
अन्तर्गतःantargataḥвнутрь вошедший
प्रभुःprabhuḥвладыка
रुरोधrurodhaзакрыл
सर्वभूतानिsarvabhūtāniвсех существ
यथा वर्षाणिyathā varṣāṇiкак дожди
वासवःvāsavaḥВасава
वायुप्रकोपात्vāyuprakopātот гнева Ваю
भूतानिbhūtāniсущества
निरुच्छ्वासानिnirucchvāsāniбез дыхания
सर्वतःsarvataḥсо всех сторон
संधिभिःsaṃdhibhiḥв суставах
भज्यमानानिbhajyamānāniломаемые
काष्ठभूतानिkāṣṭhabhūtāniподобные дереву
जज्ञिरेjajñireстали
निःस्वधम्niḥsvadhamбез возглашения свадха
निर्वषट्कारम्nirvaṣaṭkāramбез возглашения вашат
निष्क्रियम्niṣkriyamбез действий
धर्मवर्जितम्dharmavarjitamлишённое дхармы
वायुप्रकोपात्vāyuprakopātот гнева Ваю
त्रैलोक्यम्trailokyamтри мира
निरयस्थम् इवnirayastham ivaсловно находящиеся в аду
आबभौābabhauявились
ततःtataḥзатем
प्रजाःprajāḥсущества
सगन्धर्वाःsagandharvāḥс гандхарвами
सदेवासुरमानुषाःsadevāsuramānuṣāḥс богами, асурами и людьми
प्रजापतिम्prajāpatimк Праджапати
समाधावन्samādhāvanприбежали
असुखार्ताःasukhārtāḥстраданием мучимые
सुखैषिणःsukhaiṣiṇaḥсчастья ищущие
ऊचुःūcuḥсказали
प्राञ्जलयः देवाःprāñjalayaḥ devāḥбоги со сложенными ладонями
दरोदरनिभोदराःdarodaranibhodarāḥс животами, подобными впадинам
त्वया स्मtvayā smaтобой ведь
भगवन्bhagavanо досточтимый
सृष्टाःsṛṣṭāḥсозданы
प्रजानाथprajānāthaо владыка существ
चतुर्विधाःcaturvidhāḥчетырёх видов
त्वया दत्तःtvayā dattaḥтобой дан
अयम् अस्माकम्ayam asmākamэтот нам
आयुषःāyuṣaḥжизни
पवनः पतिःpavanaḥ patiḥВетер как господин
सः अस्मान्saḥ asmānон нас
प्राणेश्वरः भूत्वाprāṇeśvaraḥ bhūtvāстав господином дыхания
कस्मात् एषः अद्यkasmāt eṣaḥ adyaпочему этот сегодня
सत्तमsattamaо лучший
रुरोधrurodhaзакрыл
दुःखम् जनयन्duḥkham janayanстрадание порождая
अन्तःपुर इवantaḥpura ivaкак во внутренних покоях
स्त्रियःstriyaḥженщин
तस्मात्tasmātпоэтому
त्वाम् शरणम् प्राप्ताःtvām śaraṇam prāptāḥк тебе прибежали как к прибежищу
वायुना उपहताःvāyunā upahatāḥВаю поражённые
विभोvibhoо владыка
वायुसंरोधजम्vāyusaṃrodhajamрождённое задержкой ветра
दुःखम् इदम्duḥkham idamэто страдание
नः नुदnaḥ nudaот нас отгони
शत्रुहन्śatruhanо убийца врагов
अनुवाद

Когда ребёнок, потрясённый ударом ваджры, упал, Ветер разгневался на Индру, и это стало несчастьем для существ. Владыка Ваю вошёл внутрь существ, покрыл обитель кала и мочи и запер всех живых, как Васава запирает дожди. От гнева Ваю существа повсюду остались без дыхания; суставы их ломались, и они стали подобны дереву. Из-за гнева Ваю три мира оказались без возглашения «свадха», без «вашат», без действий и без дхармы, словно находились в аду. Тогда существа вместе с гандхарвами, богами, асурами и людьми, мучимые страданием и ищущие счастья, прибежали к Праджапати. Боги со сложенными ладонями и впалыми животами сказали: «О досточтимый, о владыка существ, тобой созданы существа четырёх видов. Ты дал нам Ветер как господина жизни. Почему же он, став владыкой дыхания, сегодня запер нас, о лучший, причиняя страдание, словно женщин во внутренних покоях? Поэтому, о владыка, мы, поражённые Ваю, пришли к тебе как к прибежищу. Отгони от нас это страдание, рождённое задержкой ветра, о убийца врагов».

संस्करण

bbf1ead2058a · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से