भरतस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वामृतमयं यथा । प्रहर्षम् अतुलं लेभे रामः सत्यपराक्रमः ॥
उवाच च शुभां वाणीं कैकेय्या नन्दिवर्धनम् । प्रीतो ऽस्मि परितुष्टो ऽस्मि तवाद्य वचनेन हि ॥
इदं वचनम् अक्लीबं त्वया धर्मसमाहितम् । व्याहृतं पुरुषव्याघ्र पृथिव्याः परिपालनम् ॥
एष तस्माद् अभिप्रायाद् राजसूयात् क्रतूत्तमान् । निवर्तयामि धर्मज्ञ तव सुव्याहृतेन वै ॥
प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां यज्ञेन संमितः । तस्माच् छृणोमि ते वाक्यं साधूक्तं सुसमाहितम् ॥
bharatasya tu tad vākyaṃ śrutvāmṛtamayaṃ yathā | praharṣam atulaṃ lebhe rāmaḥ satyaparākramaḥ ||
uvāca ca śubhāṃ vāṇīṃ kaikeyyā nandivardhanam | prīto 'smi parituṣṭo 'smi tavādya vacanena hi ||
idaṃ vacanam aklībaṃ tvayā dharmasamāhitam | vyāhṛtaṃ puruṣavyāghra pṛthivyāḥ paripālanam ||
eṣa tasmād abhiprāyād rājasūyāt kratūttamān | nivartayāmi dharmajña tava suvyāhṛtena vai ||
prajānāṃ pālanaṃ dharmo rājñāṃ yajñena saṃmitaḥ | tasmāc chṛṇomi te vākyaṃ sādhūktaṃ susamāhitam ||
Услышав речь Бхараты, словно состоящую из нектара, Рама истинной доблести обрёл несравненную радость и сказал благие слова сыну Кайкеи, умножающему радость: «Сегодня я доволен и полностью удовлетворён твоим словом. О тигр среди людей, тобой произнесено мужественное слово, сосредоточенное на дхарме и на защите земли. Поэтому, о знающий дхарму, благодаря твоим прекрасно сказанным словам я отказываюсь от намерения совершить раджасую, лучшую из жертв. Защита подданных — дхарма царей, равная жертве; поэтому я принимаю твоё хорошо сказанное и глубоко обдуманное слово».
e8b3c1a18a91 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Рама показывает высшую царскую свободу: он может отказаться даже от великой жертвы, если защита подданных требует другого пути. Здесь дхарма правления ставится выше ритуальной славы.