उपनिषद्
Kauṣītaki UpaniṣadKauṣītaki 4.7
1765 / 5341
उपनिषद् · Kauṣītaki 4.7
देवनागरी

स होवाच बालाकिर्य एवैष वायौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा इन्द्रो वैकुण्ठोऽपराजिता सेनेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते । जिष्णुर्ह वापराजिष्णुरन्यतस्यजायी भवति

लिप्यंतरण (IAST)

sa hovāca bālākirya evaiṣa vāyau puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasminsamavādayiṣṭhā indro vaikuṇṭho'parājitā seneti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste | jiṣṇurha vāparājiṣṇuranyatasyajāyī bhavati

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सः ह उवाच बालाकिःsaḥ ha uvāca bālākiḥBālāki said; spoke Bālāki
यः एव एषः वायौ पुरुषःyaḥ eva eṣaḥ vāyau puruṣaḥ“the puruṣa who is in the wind”; “the person who is in the air”
तम् एव अहम् उपासे इतिtam eva aham upāse iti“him I revere”; “precisely him I worship”
तम् ह उवाच अजातशत्रुःtam ha uvāca ajātaśatruḥAjātaśatru said to him; that Ajātaśatru replied
मा मा एतस्मिन् समवादयिष्ठाःmā mā etasmin samavādayiṣṭhāḥ“do not draw me into talk of him”; “do not make me discourse of him”
इन्द्रः वैकुण्ठः अपराजिता सेना इतिindraḥ vaikuṇṭhaḥ aparājitā senā iti“Indra Vaikuṇṭha, the unconquered host”; “Indra the irresistible, the unbeaten army”
वै अहम् एतम् उपासे इतिvai aham etam upāse iti“so do I revere him”; “thus I worship him”
सः यः ह एतम्saḥ yaḥ ha etamand he who him; the one who him
एवम् उपास्तेevam upāsteso reveres; worships thus
जिष्णुः ह वा अपराजिष्णुःjiṣṇuḥ ha vā aparājiṣṇuḥvictorious and unconquerable; triumphant and irresistible
अन्यतस्यजायी भवतिanyatasyajāyī bhavatibecomes a vanquisher of others; is made an overcomer of rivals
अनुवाद

Bālāki said: “The puruṣa who is in the wind — him I revere.” Ajātaśatru said to him: “Do not draw me into talk of him! I revere him as Indra Vaikuṇṭha, as the unconquered host.” And he who so reveres him becomes victorious, unconquerable, a vanquisher of others.

संस्करण

909207928c0e · प्रकाशित 29 जुल॰ 2026, 3:43:45 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से