Rudra
तत्र चादित्यस्य देवस्य महदायतनम् । समासे मासे च भगवानवतरति सूर्यः प्रजापतिः । कालजनकं देवादयो नमस्यन्ति । तथा च पञ्चकूटस्य कैलासस्य चान्तरे सहस्त्रयोजनायामं विस्तीर्णं शतयोजनं हंसपाण्डुरं क्षुद्रसत्त्वैरनाधृष्यं स्वर्गसोपानमिव भूमण्डलम्
अथ पश्चिमदिग्भागे व्यवस्थिता गिरिद्रोण्यः कीर्त्यन्ते । सुपार्श्वशिखिशैलयोर्मध्ये समन्ताद् योजनशतमेकं भौमशिलातलं नित्यतप्तं दुःस्पर्शम् । तस्य मध्ये त्रिंशद्योजनविस्तीर्णं मण्डलं वह्निस्थानम् । स च सर्वकालमनिन्धनो भगवान् लोकक्षयकारी संवर्तको ज्वलते । अन्तरे च शैलवरयोः कुमुदाञ्जनयोः शतयोजनविस्तीर्णामातुलुङ्गस्थली सर्वसत्त्वानामगम्या । पीतवर्णैः फलैरावृता सती सा स्थली शोभते । तत्र च पुण्यो ह्रदः सिद्धैरुपेतः । बृहस्पतेस्तद्वनम् ॥ तथा च शैलयोः पिञ्जरगौरयोरन्तरेण सरोद्रोणी ह्यनेकशतयोजनायता महद्भिश्च षट्पदोद्घुष्टैः कुमुदैरुपशोभिता
tatra cādityasya devasya mahadāyatanam | samāse māse ca bhagavānavatarati sūryaḥ prajāpatiḥ | kālajanakaṃ devādayo namasyanti | tathā ca pañcakūṭasya kailāsasya cāntare sahastrayojanāyāmaṃ vistīrṇaṃ śatayojanaṃ haṃsapāṇḍuraṃ kṣudrasattvairanādhṛṣyaṃ svargasopānamiva bhūmaṇḍalam
atha paścimadigbhāge vyavasthitā giridroṇyaḥ kīrtyante | supārśvaśikhiśailayormadhye samantād yojanaśatamekaṃ bhaumaśilātalaṃ nityataptaṃ duḥsparśam | tasya madhye triṃśadyojanavistīrṇaṃ maṇḍalaṃ vahnisthānam | sa ca sarvakālamanindhano bhagavān lokakṣayakārī saṃvartako jvalate | antare ca śailavarayoḥ kumudāñjanayoḥ śatayojanavistīrṇāmātuluṅgasthalī sarvasattvānāmagamyā | pītavarṇaiḥ phalairāvṛtā satī sā sthalī śobhate | tatra ca puṇyo hradaḥ siddhairupetaḥ | bṛhaspatestadvanam || tathā ca śailayoḥ piñjaragaurayorantareṇa sarodroṇī hyanekaśatayojanāyatā mahadbhiśca ṣaṭpadodghuṣṭaiḥ kumudairupaśobhitā
«Там и великое святилище Бога Адитьи; из месяца в месяц нисходит Владыка Сурья, Праджапати, и боги с прочими почитают родителя времени. Также в промежутке между Панчакутой и Кайласой — длиною в тысячу йоджан, шириною в сто, белый, как лебедь, недоступный мелким существам, как бы лестница на небо, круг земли. Затем возвещаются горные долины, расположенные в западной части света. Посреди Супаршвы и Шикхишайлы — со всех сторон в сто йоджан поверхность земляного камня, всегда раскалённая, неприкосновенная; посреди неё круг шириною в тридцать йоджан, место огня. И он, Владыка Самвартака, творящий гибель миров, во всякое время пылает без топлива. И в промежутке между двумя лучшими горами, Кумудой и Анджаной, — площадка цитронов шириною в сто йоджан, недоступная всем существам; покрытая плодами жёлтого цвета, блистает та площадка. Там же святое озеро, снабжённое сиддхами, — то роща Брихаспати. Также в промежутке между двумя горами, Пинджарой и Гаури, — долина с озером, длиною во многие сотни йоджан, украшенная великими кумудами, оглашаемыми пчёлами».
2690ab1f27f8 · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 2:21:15 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
О солнце сказано делом, а не свойством: Сурья «из месяца в месяц нисходит» в своё святилище, и боги почитают его как «родителя времени». Месяцы считаются по его приходам.
Место огня описано холодно и точно: раскалённый камень, круг в тридцать йоджан, и в нём Самвартака, который «во всякое время пылает без топлива». Огонь конца мира стоит на этой карте как всякая другая местность.
А в соседней долине — площадка цитронов и роща Брихаспати. Гибель миров и жёлтые плоды поставлены в один список, и ничем они не разделены.