विष्णुपुराण
The Seven Manvantaras3.1.35-41
492 / 1027
विष्णुपुराण · 3.1.35-41
देवनागरी

विष्णुशक्तिर् अनौपम्या सत्त्वोद्रिक्ता स्थितौ स्थिता मन्वन्तरेष्व् अशेषेषु देवत्वेनाधितिष्ठति ।
अंशेन तस्या जज्ञे ऽसौ यज्ञः स्वायंभुवे ऽन्तरे आकूत्यां मानसो देव उत्पन्नः प्रथमे ऽन्तरे ।
ततः पुनः स वै देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे तुषितायां समुत्पन्नो ह्य् अजितस् तुषितैः सह ।
औत्तमे ह्य् अन्तरे चापि तुषितस् तु पुनः स वै सत्यायाम् अभवत् सत्यः सत्यैः सह सुरोत्तमैः ।
तामसस्यान्तरे चैव संप्राप्ते पुनर् एव हि हर्यायां हरिभिः सार्धं हरिर् एव बभूव ह ।
रैवते ऽप्य् अन्तरे देवः संभूत्यां मानसो ऽभवत् संभूतो राजसैः सार्धं देवैर् देववरो हरिः ।
चाक्षुषे चान्तरे देवो वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः विकुण्ठायाम् असौ जज्ञे वैकुण्ठैर् दैवतैः सह ।

लिप्यंतरण (IAST)

viṣṇuśaktir anaupamyā sattvodriktā sthitau sthitā manvantareṣv aśeṣeṣu devatvenādhitiṣṭhati /
aṃśena tasyā jajñe 'sau yajñaḥ svāyaṃbhuve 'ntare ākūtyāṃ mānaso deva utpannaḥ prathame 'ntare /
tataḥ punaḥ sa vai devaḥ prāpte svārociṣe 'ntare tuṣitāyāṃ samutpanno hy ajitas tuṣitaiḥ saha /
auttame hy antare cāpi tuṣitas tu punaḥ sa vai satyāyām abhavat satyaḥ satyaiḥ saha surottamaiḥ /
tāmasasyāntare caiva saṃprāpte punar eva hi haryāyāṃ haribhiḥ sārdhaṃ harir eva babhūva ha /
raivate 'py antare devaḥ saṃbhūtyāṃ mānaso 'bhavat saṃbhūto rājasaiḥ sārdhaṃ devair devavaro hariḥ /
cākṣuṣe cāntare devo vaikuṇṭhaḥ puruṣottamaḥ vikuṇṭhāyām asau jajñe vaikuṇṭhair daivataiḥ saha /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
विष्णु-शक्तिःviṣṇu-śaktiḥшакти Вишну
अनौपम्याanaupamyāнесравненная
सत्त्व-उद्रिक्ताsattva-udriktāс преобладанием саттвы
स्थितौsthitauв поддержании
स्थिताsthitāпребывающая
मन्वन्तरेषुmanvantareṣuв манвантарах
अशेषेषुaśeṣeṣuвсех
देवत्वेनdevatvenaбожеством
अधितिष्ठतिadhitiṣṭhatiстоит во главе
अंशेनaṃśenaдолею
तस्याःtasyāḥеё
जज्ञेjajñeродился
असौasauтот
यज्ञःyajñaḥЯджня
स्वायंभुवेsvāyaṃbhuveв Сваямбхувином
अन्तरेantareпромежутке
आकूत्याम्ākūtyāmу Акути
मानसःmānasaḥМанаса
देवःdevaḥбог
उत्पन्नःutpannaḥявившийся
प्रथमेprathameв первом
अन्तरेantareпромежутке
ततःtataḥзатем
पुनःpunaḥвновь
सःsaḥтот
वैvaiведь
देवःdevaḥбог
प्राप्तेprāpteкогда настал
स्वारोचिषेsvārociṣeСвароочишин
अन्तरेantareпромежуток
तुषितायाम्tuṣitāyāmу Тушиты
समुत्पन्नःsamutpannaḥявился
हिhiведь
अजितःajitaḥАджита
तुषितैःtuṣitaiḥс тушитами
सहsahaвместе
औत्तमेauttameв Уттамином
हिhiведь
अन्तरेantareпромежутке
caи
अपिapiже
तुषितःtuṣitaḥТушита
तुtuже
पुनःpunaḥвновь
सःsaḥон
वैvaiведь
सत्यायाम्satyāyāmу Сатьи
अभवत्abhavatстал
सत्यःsatyaḥСатьей
सत्यैःsatyaiḥс сатьями
सहsahaвместе
सुर-उत्तमैःsura-uttamaiḥлучшими из богов
तामसस्यtāmasasyaТамасы
अन्तरेantareв промежутке
caи
एवevaже
संप्राप्तेsaṃprāpteкогда настал
पुनःpunaḥвновь
एवevaже
हिhiведь
हर्यायाम्haryāyāmу Хари
हरिभिःharibhiḥс хари
सार्धम्sārdhamвместе
हरिःhariḥХари
एवevaже
बभूवbabhūvaстал
haведь
रैवतेraivateв Райватином
अपिapiже
अन्तरेantareпромежутке
देवःdevaḥбог
संभूत्याम्saṃbhūtyāmу Самбхути
मानसःmānasaḥМанаса
अभवत्abhavatстал
संभूतःsaṃbhūtaḥСамбхутой
राजसैःrājasaiḥс раджасами
सार्धम्sārdhamвместе
देवैःdevaiḥбогами
देव-वरःdeva-varaḥлучший из богов
हरिःhariḥХари
चाक्षुषेcākṣuṣeв Чакшушином
caи
अन्तरेantareпромежутке
देवःdevaḥбог
वैकुण्ठःvaikuṇṭhaḥВайкунтха
पुरुष-उत्तमःpuruṣa-uttamaḥвысший из существ
विकुण्ठायाम्vikuṇṭhāyāmу Викунтхи
असौasauон
जज्ञेjajñeродился
वैकुण्ठैःvaikuṇṭhaiḥс вайкунтхами
दैवतैःdaivataiḥбожествами
सहsahaвместе
अनुवाद

Несравненная шакти Вишну, с преобладанием саттвы, пребывающая в поддержании, во всех манвантарах стоит во главе — божеством.

Долею её родился тот Яджня в Сваямбхувином промежутке — бог, явившийся у Акути в первом промежутке.

Затем, когда настал Свароочишин промежуток, тот же бог явился у Тушиты Аджитой, вместе с тушитами.

В Уттамином промежутке он же, Тушита, вновь стал у Сатьи Сатьей, вместе с сатьями, лучшими из богов.

Когда настал промежуток Тамасы, он вновь стал у Хари Хари, вместе с хари.

В Райватином промежутке бог стал у Самбхути Самбхутой, вместе с богами-раджасами, — лучший из богов Хари.

В Чакшушином промежутке бог Вайкунтха, высший из существ, родился у Викунтхи вместе с божествами-вайкунтхами.

संस्करण

8ad5132db434 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 3:03:08 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से