विष्णुपुराण
The Sacraments and Marriage3.10.8-11
550 / 1027
विष्णुपुराण · 3.10.8-11
देवनागरी

ततश् च नाम कुर्वीत पितैव दशमे ऽहनि देवपूर्वं नराख्यं हि शर्मवर्मादिसंयुतम् ।
शर्मेति ब्राह्मणस्योक्तं वर्मेति क्षत्रसंश्रयम् गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः ।
नार्थहीनं न चाशस्तं नापशब्दयुतं तथा नामङ्गल्यं जुगुप्स्यं वा नाम कुर्यात् समाक्षरम् ।
नातिदीर्घं न ह्रस्वं वा नातिगुर्वक्षरान्वितम् सुखोच्चार्यं तु तन् नाम कुर्याद् यत् प्रवणाक्षरम् ।

लिप्यंतरण (IAST)

tataś ca nāma kurvīta pitaiva daśame 'hani devapūrvaṃ narākhyaṃ hi śarmavarmādisaṃyutam /
śarmeti brāhmaṇasyoktaṃ varmeti kṣatrasaṃśrayam guptadāsātmakaṃ nāma praśastaṃ vaiśyaśūdrayoḥ /
nārthahīnaṃ na cāśastaṃ nāpaśabdayutaṃ tathā nāmaṅgalyaṃ jugupsyaṃ vā nāma kuryāt samākṣaram /
nātidīrghaṃ na hrasvaṃ vā nātigurvakṣarānvitam sukhoccāryaṃ tu tan nāma kuryād yat pravaṇākṣaram /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततःtataḥзатем
caи
नामnāmaимя
कुर्वीतkurvītaпусть даст
पिताpitāотец
एवevaсам
दशमेdaśameв десятый
अहनिahaniдень
देव-पूर्वम्deva-pūrvamс божеским впереди
नर-आख्यम्nara-ākhyamчеловеческое имя
हिhiведь
शर्म-वर्म-आदि-संयुतम्śarma-varma-ādi-saṃyutamс шарманом, варманом и прочим
शर्मśarmaшарман
इतिitiтак
ब्राह्मणस्यbrāhmaṇasyaу брахмана
उक्तम्uktamсказано
वर्मvarmaварман
इतिitiтак
क्षत्र-संश्रयम्kṣatra-saṃśrayamпринадлежащее кшатре
गुप्त-दास-आत्मकम्gupta-dāsa-ātmakamсостоящее из гупты и дасы
नामnāmaимя
प्रशस्तम्praśastamодобряется
वैश्य-शूद्रयोःvaiśya-śūdrayoḥу вайшьи и шудры
naне
अर्थ-हीनम्artha-hīnamлишённое смысла
naне
caи
अशस्तम्aśastamнепохвальное
naне
अपशब्द-युतम्apaśabda-yutamс неправильным словом
तथाtathāтакже
naне
अमङ्गल्यम्amaṅgalyamнеблагое
जुगुप्स्यम्jugupsyamотвратительное
वाили
नामnāmaимя
कुर्यात्kuryātпусть даёт
सम-अक्षरम्sama-akṣaramс чётным числом слогов
naне
अति-दीर्घम्ati-dīrghamслишком длинное
naне
ह्रस्वम्hrasvamкороткое
वाили
naне
अति-गुरु-अक्षर-अन्वितम्ati-guru-akṣara-anvitamс чрезмерно тяжёлыми слогами
सुख-उच्चार्यम्sukha-uccāryamлегко произносимое
तुtuже
तत्tatто
नामnāmaимя
कुर्यात्kuryātпусть даёт
यत्yatкоторое
प्रवण-अक्षरम्pravaṇa-akṣaramс плавными слогами
अनुवाद

Затем в десятый день пусть отец сам даст имя — человеческое, с божеским впереди, соединённое с «шарманом», «варманом» и прочим.

«Шарман» сказано у брахмана, «варман» принадлежит кшатре; у вайшьи и шудры одобряется имя с «гуптой» и «дасой».

Пусть даёт имя не лишённое смысла, не непохвальное, не с неправильным словом, не неблагое и не отвратительное, с чётным числом слогов;

не слишком длинное и не короткое, без чрезмерно тяжёлых слогов, легко произносимое, с плавными слогами.

संस्करण

6cf165172cba · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 4:10:56 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से