गोप्रचारवैशिष्ट्यवर्णनम् ॥ सूत उवाच ॥ ॥ गोप्रचारं पुनर्वक्ष्ये विशेषं तत्र मे शृणु ॥ यजेद्विष्णुं सल क्ष्मीकमुपचारैः पृथग्विधैः
उपचारैश्च ब्रह्माणं रुद्रं चैव करालिकाम् ॥ वराहं सोमसूर्ये च महादेवं यथाक्रमम्
होमं चैव यथा विष्णोः कमलायास्त्रयंत्रयम् ॥ आज्येन क्षेत्रपालानामन्येषां मधुमिश्रितैः
एकैकामाहुतिं दद्याल्लाजादिषु पृथक्पृथक् ॥ समुत्सृज्य विधानेन यूपं संस्थाप्य पूजयेत्
त्रिहस्तमात्त्रं रचितं कुर्यान्नागफणान्वितम् ॥ रोपयेदेकहस्तेन गर्भे होमं प्रयोजयेत्
लाजासंयुक्तविधिना विश्वेषामिति सञ्जपन् ॥ नागाधिपतये तद्वदच्युताय तृतीयकम्
gopracāravaiśiṣṭyavarṇanam || sūta uvāca || || gopracāraṃ punarvakṣye viśeṣaṃ tatra me śṛṇu || yajedviṣṇuṃ sala kṣmīkamupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ
upacāraiśca brahmāṇaṃ rudraṃ caiva karālikām || varāhaṃ somasūrye ca mahādevaṃ yathākramam
homaṃ caiva yathā viṣṇoḥ kamalāyāstrayaṃtrayam || ājyena kṣetrapālānāmanyeṣāṃ madhumiśritaiḥ
ekaikāmāhutiṃ dadyāllājādiṣu pṛthakpṛthak || samutsṛjya vidhānena yūpaṃ saṃsthāpya pūjayet
trihastamāttraṃ racitaṃ kuryānnāgaphaṇānvitam || ropayedekahastena garbhe homaṃ prayojayet
lājāsaṃyuktavidhinā viśveṣāmiti sañjapan || nāgādhipataye tadvadacyutāya tṛtīyakam
«Сута сказал: „О коровьем выгоне снова поведаю; особое там от меня слушай: да чтит Вишну с Лакшми услугами разновидными; и услугами — Брахму, Рудру и Каралику, Вепря, Сому и Солнце, и Махадеву по порядку. И возлияние, как у Вишну, — у Камалы по трое и трое; маслом — хранителям поля, прочим — с мёдом смешанным; по единому возлиянию да подаст, при жареном зерне и прочем порознь и порознь. Отпустив по уставу и утвердив столп, да чтит: в три локтя мерою сложенный, да сотворит со змеиным клобуком; да водрузит на локоть, во чреве возлияние да применит“».
1a7c703e6424 · опубликовано 20 авг. 2026 г., 17:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Гопрачарам пунар вакшье — «о коровьем выгоне снова поведаю». Глава о выгоне: земле, отдаваемой под пастьбу. Глава о выгоне: земле, отдаваемой под пастьбу.
Яджед вишнум салакшмикам — «Вишну с Лакшми». Бога чтут не одного, а с женою: чета, как и всюду. Бога чтут не одного, а с женою.
Аджьена кшетрапаланам — «маслом хранителям поля». Прежде всех чтут хранителей поля — божеств самой земли. Прежде всех чтут хранителей поля — божеств самой земли.
Самутсриджья видханена — «отпустив по уставу». Слово «утсарга» стоит с самого начала: земля отдаётся. Слово «утсарга» стоит с самого начала: земля отдаётся.
Нага-пхананвитам — «со змеиным клобуком». Столп венчают змеиным клобуком: знак хозяина земли. Столп венчают змеиным клобуком: знак хозяина земли.
Гарбхе хомам прайоджает — «во чреве возлияние». В самое ложе столпа кладут огонь. В самое ложе столпа кладут огонь.