Харивамша
Потомки Дакши, боги и демоны, и рождение МарутовHV 3.46-57
17 / 607
Харивамша · HV 3.46-57
Деванагари

पूर्वमन्वन्तरे श्रेष्ठा द्वादशासन् सुरोत्तमाः तुषिता नाम ते ऽन्योन्यम् ऊचुर् वैवस्वते ऽन्तरे ॥
उपस्थिते ऽतियशस्यश् चाक्षुषस्यान्त्रे मनोः हितार्थं सर्वलोकानां समागम्य परस्परम् ॥
आगच्छत द्रुतं देवा अदितिं संप्रविश्य वै मन्वन्तरे प्रसूयामस् तन् नः श्रेयो भविष्यति ॥
एवम् उक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः मारीचात् कश्यपाज् जातास् ते ऽदित्या दक्षकन्यया ॥
तत्र विष्णुश् च शक्रश् च जज्ञाते पुनर् एव हि अर्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा तथैव च ॥
विवस्वान् सविता चैव मित्रो वरुण एव च अंशो भगश् चातितेजा आदित्या द्वादश स्मृताः ॥
चाक्षुषस्यान्तरे पूर्वम् आसन् ये तुषिताः सुराः वैवस्वते ऽन्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः ॥
सप्तविंशत् तु याः प्रोक्ताः सोमपत्न्यो ऽथ सुव्रताः तासाम् अपत्यान्य् अभवन् दीप्तान्य् अमिततेजसाम् ॥
अरिष्टनेमेः पत्नीनाम् अपत्यानीह षोडश बहुपुत्रस्य विदुषश् चतस्रो विद्युतः स्मृताः प्रत्यङ्गिरसजाः श्रेष्ठा ऋचो ब्रह्मर्षिसत्कृताः ॥
भृशाश्वस्य तु देवर्षेर् देवप्रहरणाः सुताः एते युगसहस्रान्ते जायन्ते पुनर् एव ह ॥
सर्वे देवगणास् तात त्रयस् त्रिंशत् तु कामजाः तेषाम् अपि च राजेन्द्र निरोधोत्पत्तिर् उच्यते ॥
यथा सूर्यस्य कौरव्य उदयास्तमयाव् इह एवं देवनिकायास् ते संभवन्ति युगे युगे ॥

Транслитерация (IAST)

pūrvamanvantare śreṣṭhā dvādaśāsan surottamāḥ tuṣitā nāma te 'nyonyam ūcur vaivasvate 'ntare ||
upasthite 'tiyaśasyaś cākṣuṣasyāntre manoḥ hitārthaṃ sarvalokānāṃ samāgamya parasparam ||
āgacchata drutaṃ devā aditiṃ saṃpraviśya vai manvantare prasūyāmas tan naḥ śreyo bhaviṣyati ||
evam uktvā tu te sarve cākṣuṣasyāntare manoḥ mārīcāt kaśyapāj jātās te 'dityā dakṣakanyayā ||
tatra viṣṇuś ca śakraś ca jajñāte punar eva hi aryamā caiva dhātā ca tvaṣṭā pūṣā tathaiva ca ||
vivasvān savitā caiva mitro varuṇa eva ca aṃśo bhagaś cātitejā ādityā dvādaśa smṛtāḥ ||
cākṣuṣasyāntare pūrvam āsan ye tuṣitāḥ surāḥ vaivasvate 'ntare te vai ādityā dvādaśa smṛtāḥ ||
saptaviṃśat tu yāḥ proktāḥ somapatnyo 'tha suvratāḥ tāsām apatyāny abhavan dīptāny amitatejasām ||
ariṣṭanemeḥ patnīnām apatyānīha ṣoḍaśa bahuputrasya viduṣaś catasro vidyutaḥ smṛtāḥ pratyaṅgirasajāḥ śreṣṭhā ṛco brahmarṣisatkṛtāḥ ||
bhṛśāśvasya tu devarṣer devapraharaṇāḥ sutāḥ ete yugasahasrānte jāyante punar eva ha ||
sarve devagaṇās tāta trayas triṃśat tu kāmajāḥ teṣām api ca rājendra nirodhotpattir ucyate ||
yathā sūryasya kauravya udayāstamayāv iha evaṃ devanikāyās te saṃbhavanti yuge yuge ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
पूर्वमन्वन्तरे श्रेष्ठाpūrvamanvantare śreṣṭhāв прежней манвантаре лучшие
द्वादशासन् सुरोत्तमाःdvādaśāsan surottamāḥбыли двенадцать высших богов
तुषिता नाम ते ऽन्योन्यम्tuṣitā nāma te 'nyonyamте по имени Тушиты друг другу; Тушиты между собой
ऊचुर् वैवस्वते ऽन्तरेūcur vaivasvate 'ntareсказали в вайвасвата-манвантаре; говорили в период Вайвасваты
उपस्थिते ऽतियशस्यश्upasthite 'tiyaśasyaśкогда приблизился преславный
चाक्षुषस्यान्त्रे मनोःcākṣuṣasyāntre manoḥконец Чакшуша Ману
हितार्थं सर्वलोकानांhitārthaṃ sarvalokānāṃради блага всех миров; для пользы всех существ
समागम्य परस्परम्samāgamya parasparamсойдясь друг с другом; собравшись вместе
आगच्छत द्रुतं देवाāgacchata drutaṃ devāидите быстро, боги
अदितिं संप्रविश्य वैaditiṃ saṃpraviśya vaiвойдя в Адити
मन्वन्तरे प्रसूयामस्manvantare prasūyāmasродимся в манвантаре; появимся в периоде Ману
तन् नः श्रेयो भविष्यतिtan naḥ śreyo bhaviṣyatiэто будет нашим благом; так будет лучше для нас
एवम् उक्त्वा तु ते सर्वेevam uktvā tu te sarveсказав так, все они
चाक्षुषस्यान्तरे मनोःcākṣuṣasyāntare manoḥв период Чакшуша Ману
मारीचात् कश्यपाज् जातास्mārīcāt kaśyapāj jātāsрождённые от Маричи-Кашьяпы; появившиеся от Кашьяпы Маричи
ते ऽदित्या दक्षकन्ययाte 'dityā dakṣakanyayāте Адитьи от дочери Дакши; они стали Адитьями через Адити
तत्र विष्णुश् च शक्रश् चtatra viṣṇuś ca śakraś caтам Вишну и Шакра
जज्ञाते पुनर् एव हिjajñāte punar eva hiродились снова именно
अर्यमा चैव धाता चaryamā caiva dhātā caи Арьяман, и Дхата; Арьяман и Дхата
त्वष्टा पूषा तथैव चtvaṣṭā pūṣā tathaiva caТваштар, Пушан и также; Тваштар и Пушан тоже
विवस्वान् सविता चैवvivasvān savitā caivaВивасван и Савита
मित्रो वरुण एव चmitro varuṇa eva caМитра и Варуна
अंशो भगश् चातितेजाaṃśo bhagaś cātitejāАмша, Бхага и всесияющий; Амша и Бхага великого блеска
आदित्या द्वादश स्मृताःādityā dvādaśa smṛtāḥдвенадцать Адитьев известны; помнятся как двенадцать Адитьев
चाक्षुषस्यान्तरे पूर्वम्cākṣuṣasyāntare pūrvamпрежде в период Чакшуши
आसन् ये तुषिताः सुराःāsan ye tuṣitāḥ surāḥбыли те боги Тушиты
वैवस्वते ऽन्तरे ते वैvaivasvate 'ntare te vaiони же в вайвасвата-периоде; в манвантаре Вайвасваты они
आदित्या द्वादश स्मृताःādityā dvādaśa smṛtāḥдвенадцать Адитьев известны; помнятся как двенадцать Адитьев
सप्तविंशत् तु याः प्रोक्ताःsaptaviṃśat tu yāḥ proktāḥдвадцать семь, которые названы
सोमपत्न्यो ऽथ सुव्रताःsomapatnyo 'tha suvratāḥжёны Сомы, благие в обете
तासाम् अपत्यान्य् अभवन्tāsām apatyāny abhavanих потомки возникли; у них родились дети
दीप्तान्य् अमिततेजसाम्dīptāny amitatejasāmсияющие, неизмеримой силы; блистающие и могучие
बहुपुत्रस्य विदुषश्bahuputrasya viduṣaśмудрого Бахупутры
चतस्रो विद्युतः स्मृताःcatasro vidyutaḥ smṛtāḥчетыре известны как молнии
अरिष्टनेमेः पत्नीनाम्ariṣṭanemeḥ patnīnāmу жён Ариштанеми
अपत्यानीह षोडशapatyānīha ṣoḍaśaздесь шестнадцать потомков
प्रत्यङ्गिरसजाः श्रेष्ठाpratyaṅgirasajāḥ śreṣṭhāлучшие, рождённые от Пратьянгираса; превосходные потомки Пратьянгираса
ऋचो ब्रह्मर्षिसत्कृताःṛco brahmarṣisatkṛtāḥричи, почтённые брахмариши; гимны, уважаемые святыми риши
भृशाश्वस्य तु देवर्षेर्bhṛśāśvasya tu devarṣerу девариши Бхришашвы
देवप्रहरणाः सुताःdevapraharaṇāḥ sutāḥсыновья — оружия богов
एते युगसहस्रान्तेete yugasahasrānteэти в конце тысячи юг; они после тысячелетия юг
जायन्ते पुनर् एव हjāyante punar eva haрождаются снова же; вновь появляются
सर्वे देवगणास् तातsarve devagaṇās tātaвсе сонмы богов, дорогой
त्रयस् त्रिंशत् तु कामजाःtrayas triṃśat tu kāmajāḥтридцать три, рождённые желанием
तेषाम् अपि च राजेन्द्रteṣām api ca rājendraи у них, о царь; также их, владыка царей
निरोधोत्पत्तिर् उच्यतेnirodhotpattir ucyateпрекращение и возникновение говорится; есть сворачивание и рождение
यथा सूर्यस्य कौरव्यyathā sūryasya kauravyaкак у солнца, Кауравья
उदयास्तमयाव् इहudayāstamayāv ihaздесь восход и закат
एवं देवनिकायास् तेevaṃ devanikāyās teтак эти сонмы богов; таковы божественные группы
संभवन्ति युगे युगेsaṃbhavanti yuge yugeвозникают в каждую югу; появляются из века в век
Литературный перевод

«В прежней манвантаре были двенадцать лучших богов, называемых Тушитами. Когда приблизился славный конец манвантары Чакшуша Ману, они, собравшись ради блага всех миров, сказали друг другу: “Идите быстро, боги; войдя в Адити, родимся в этой манвантаре, и это будет нашим благом”. Сказав так, все они в период Чакшуша Ману родились от Маричи-Кашьяпы и дочери Дакши; они стали Адитьями. Там снова родились Вишну и Шакра, а также Арьяман, Дхата, Тваштар, Пушан, Вивасван, Савита, Митра, Варуна, Амша и блистающий Бхага — так известны двенадцать Адитьев. Те Тушиты, которые прежде были богами в период Чакшуши, в манвантаре Вайвасваты помнятся как двенадцать Адитьев. У двадцати семи благих жён Сомы родились сияющие и неизмеримо мощные потомки. У жён Ариштанеми здесь названы шестнадцать потомков; четыре дочери мудрого Бахупутры известны как молнии; лучшие ричи, рождённые от Пратьянгираса, почитаются брахмариши. Сыновья девариши Бхришашвы стали оружиями богов. Все эти сонмы богов, тридцать три, рождённые желанием, снова рождаются в конце тысячи юг; и у них, о царь царей, говорится о прекращении и возникновении. Как у солнца здесь есть восход и закат, о Кауравья, так эти сонмы богов появляются из юги в югу».

Версия

1e35c2f5b03f · опубликовано 22 июн. 2026 г., 03:30:30 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами