निष्ठा नैश्चल्यम् उत्पन्ना यस्या इति निष्ठिता । नैश्चल्यं भक्तेः प्रत्यहं विधित्सितम् अप्य् अनर्थदशायां लयविक्षेपाप्रतिपत्तिकषायरसास्वादानां पञ्चानाम् अन्तरीयाणां दूर्वारत्वान् न सिद्धम् आसीत् । अनर्थनिवृत्त्यनन्तरं तेषां तदीयानां निवृत्तप्रायत्वात् नैश्चल्यम् सम्पद्यते इति लयाद्यभाव एव निष्ठालिङ्गम् । तत्र लयः कीर्तनश्रवणस्मरणेषु उत्तरेष्व् आधिक्येन निद्रोद्गमः । विक्षेपस् तेषु व्यवहारिकवार्तासम्पर्कः । अप्रतिपत्तिः कदाचिल् लयविक्षेपयोर् अभावे कीर्तनाद्यसामर्थ्यम् । कषायः क्रोधलोभगर्वादिसंस्कारः । रसास्वादः विषयसुखोदयकाले कीर्तनादिषु मनोऽनभिनिवेश इति ।... भक्तिर् भवति नैष्ठिकी ।तदा रजस्तमोभावाः कामलोभादयश् च ये ।चेत एतैर् अनाविद्धं स्थितं सत्त्वे प्रसीदति ॥इत्य् अत्र चकारस्य समुच्चयार्थत्वाद् रजस्तमोभावा एव लभ्यन्ते । किं च, एतैर् अनाविद्धम् इत्य् उक्ते भावपर्यन्तं तेषां स्थितिर् अप्य् अस्ति भक्त्यबाधकतयैव
niṣṭhā naiścalyam utpannā yasyā iti niṣṭhitā | naiścalyaṁ bhakteḥ pratyahaṁ vidhitsitam apy anartha-daśāyāṁ laya-vikṣepāpratipatti-kaṣāya-rasāsvādānāṁ pañcānām antarīyāṇāṁ dūrvāratvān na siddham āsīt | anartha-nivṛtty-anantaraṁ teṣāṁ tadīyānāṁ nivṛtta-prāyatvāt naiścalyam sampadyate iti layādy-abhāva eva niṣṭhā-liṅgam | tatra layaḥ kīrtana-śravaṇa-smaraṇeṣu uttareṣv ādhikyena nidrodgamaḥ | vikṣepas teṣu vyavahārika-vārtā-samparkaḥ | apratipattiḥ kadācil laya-vikṣepayor abhāve kīrtanādy-asāmarthyam | kaṣāyaḥ krodha-lobha-garvādi-saṁskāraḥ | rasāsvādaḥ viṣaya-sukhodaya-kāle kīrtanādiṣu mano'nabhiniveśa iti |... bhaktir bhavati naiṣṭhikī |tadā rajas-tamo-bhāvāḥ kāma-lobhādayaś ca ye |ceta etair anāviddhaṁ sthitaṁ sattve prasīdati ||ity atra ca-kārasya samuccayārthatvād rajas-tamo-bhāvā eva labhyante | kiṁ ca, etair anāviddham ity ukte bhāva-paryantaṁ teṣāṁ sthitir apy asti bhakty-abādhakatayaiva
размер не определён
«Устойчивая» — та, у которой возникла niṣṭhā, неколебимость. Неколебимости преданности, хоть её и желали каждый день, в пору помех не было: трудно было отразить пять препятствий — сонливость, рассеянность, бессилие, осадок и вкус мирского. Когда помехи устранены, эти препятствия почти уходят — и приходит неколебимость; поэтому отсутствие сонливости и прочего и есть признак устойчивости. Сонливость — это подступающий сон при воспевании, слушании и памятовании, и чем дальше по этому ряду, тем сильнее. Рассеянность — примесь житейских разговоров к ним. Бессилие — неспособность порой воспевать и прочее, даже когда нет ни сонливости, ни рассеянности. Осадок — след гнева, жадности, гордости и прочего. Вкус мирского — когда при чувственной радости ум не прилежит к воспеванию и прочему. «…преданность становится устойчивой. Тогда порождения раджаса и тамаса — похоть, жадность и прочее — не пронзают ума, и он, утвердившись в саттве, успокаивается». Здесь частица «и» соединительная, поэтому речь именно о порождениях раджаса и тамаса. А раз сказано «не пронзают», значит, вплоть до бхавы они ещё присутствуют — но уже не мешают преданности.
351001177aa1 · опубликовано 28 сент. 2026 г., 15:54:27 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Пять «препятствий» — точная психология практики. Сонливость растёт от воспевания к слушанию и к памятованию: чем тише занятие, тем легче уснуть. Бессилие — когда нет ни сна, ни отвлечений, а практиковать просто не можешь. Стих — «Бхагаватам» 1.2.19: похоть и жадность ещё есть, но уже не «пронзают».