Махабхарата
Аргхьяхарана-парва: слово Бхишмы о величии Кришны2.35.1–5
2393 / 15823
Махабхарата · 2.35.1–5
Деванагари

वैशंपायन उवाच
ततो युधिष्ठिरो राजा शिशुपालम् उपाद्रवत् ॥
उवाच चैनं मधुरं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः ॥
नेदं युक्तं महीपाल यादृशं वै त्वम् उक्तवान् ॥
अधर्मश् च परो राजन् पारुष्यं च निरर्थकम् ॥
न हि धर्मं परं जातु नावबुध्येत पार्थिव ॥
भीष्मः शांतनवस् त्व् एनं मावमंस्था अतो ऽन्यथा ॥
पश्य चेमान् महीपालांस् त्वत्तो वृद्धतमान् बहून् ॥
मृष्यन्ते चार्हणां कृष्णे तद्वत् त्वं क्षन्तुम् अर्हसि ॥
वेद तत्त्वेन कृष्णं हि भीष्मश् चेदिपते भृशम् ॥
न ह्य् एनं त्वं तथा वेत्थ यथैनं वेद कौरवः ॥

Транслитерация (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tato yudhiṣṭhiro rājā śiśupālam upādravat ||
uvāca cainaṃ madhuraṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ ||
nedaṃ yuktaṃ mahīpāla yādṛśaṃ vai tvam uktavān ||
adharmaś ca paro rājan pāruṣyaṃ ca nirarthakam ||
na hi dharmaṃ paraṃ jātu nāvabudhyeta pārthiva ||
bhīṣmaḥ śāṃtanavas tv enaṃ māvamaṃsthā ato 'nyathā ||
paśya cemān mahīpālāṃs tvatto vṛddhatamān bahūn ||
mṛṣyante cārhaṇāṃ kṛṣṇe tadvat tvaṃ kṣantum arhasi ||
veda tattvena kṛṣṇaṃ hi bhīṣmaś cedipate bhṛśam ||
na hy enaṃ tvaṃ tathā vettha yathainaṃ veda kauravaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततो युधिष्ठिरो राजाtato yudhiṣṭhiro rājāзатем царь Юдхиштхира
शिशुपालम् उपाद्रवत्śiśupālam upādravatк Шишупале подошёл,
उवाच च एनं मधुरंuvāca ca enaṃ madhuraṃи сказал ему сладкое,
सान्त्व-पूर्वम् इदं वचःsāntva-pūrvam idaṃ vacaḥласковое, такое слово:
न इदं युक्तं महीपालna idaṃ yuktaṃ mahīpāla«не подобает это, о владыка земли,
यादृशं वै त्वम् उक्तवान्yādṛśaṃ vai tvam uktavānто, что ты сказал;
अधर्मश् च परो राजन्adharmaś ca paro rājanи высшее беззаконие, о царь,
पारुष्यं च निरर्थकम्pāruṣyaṃ ca nirarthakamи грубость бесполезна;
न हि धर्मं परं जातुna hi dharmaṃ paraṃ jātuибо высшей дхармы никак
न अवबुध्येत पार्थिवna avabudhyeta pārthivaне [может] не разуметь, о государь,
भीष्मः शांतनवस् त्व् एनंbhīṣmaḥ śāṃtanavas tv enaṃБхишма, сын Шантану; о нём же
मा अवमंस्था अतो अन्यथाmā avamaṃsthā ato anyathāне суди иначе;
पश्य च इमान् महीपालांस्paśya ca imān mahīpālāṃsвзгляни на этих владык земли,
त्वत्तो वृद्धतमान् बहून्tvatto vṛddhatamān bahūnмногих, что старше тебя:
मृष्यन्ते च अर्हणां कृष्णेmṛṣyante ca arhaṇāṃ kṛṣṇeони терпят почесть Кришне —
तद्वत् त्वं क्षन्तुम् अर्हसिtadvat tvaṃ kṣantum arhasiтак же и ты потерпеть должен;
वेद तत्त्वेन कृष्णं हिveda tattvena kṛṣṇaṃ hiибо ведает истинно Кришну
भीष्मश् चेदिपते भृशम्bhīṣmaś cedipate bhṛśamБхишма, о владыка Чеди, доподлинно;
न ह्य् एनं त्वं तथा वेत्थna hy enaṃ tvaṃ tathā vetthaне так ты его знаешь,
यथा एनं वेद कौरवःyathā enaṃ veda kauravaḥкак знает его Кауравья [Бхишма]».
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaисходная форма «vaiśaṃpāyana», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैनंcainaṃисходная форма «cainaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सान्त्वपूर्वम्sāntvapūrvamисходная форма «sāntvapūrvam», добавленная для полного покрытия пословного блока
नेदंnedaṃисходная форма «nedaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
नावबुध्येतnāvabudhyetaисходная форма «nāvabudhyeta», добавленная для полного покрытия пословного блока
मावमंस्थाmāvamaṃsthāисходная форма «māvamaṃsthā», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽन्यथा'nyathāисходная форма «'nyathā», добавленная для полного покрытия пословного блока
चेमान्cemānисходная форма «cemān», добавленная для полного покрытия пословного блока
चार्हणांcārhaṇāṃисходная форма «cārhaṇāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
यथैनंyathainaṃисходная форма «yathainaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Затем царь Юдхиштхира подошёл к Шишупале и сказал ему сладкое, ласковое слово: «Не подобает, о владыка земли, то, что ты сказал; это высшее беззаконие, о царь, и грубость твоя бесполезна. Ибо высшей дхармы никак не может не разуметь, о государь, Бхишма, сын Шантану; не суди же о нём иначе. Взгляни на этих владык земли, что многие старше тебя: они терпят почесть Кришне — так и тебе следует потерпеть. Ибо Бхишма знает Кришну истинно, о владыка Чеди; не так ты его знаешь, как знает его Кауравья».

Версия

4fb2d7faf70a · опубликовано 16 июл. 2026 г., 15:40:27 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами