Махабхарата
Прадьюмна-саратхи-самвада-парва: спор Прадьюмны с возницей3.19.1–6
2865 / 15823
Махабхарата · 3.19.1–6
Деванагари

वासुदेव उवाच
शाल्वबाणार्दिते तस्मिन् प्रद्युम्ने बलिनां वरे ॥
वृष्णयो भग्नसंकल्पा विव्यथुः पृतनागताः ॥
हाहाकृतम् अभूत् सार्वं वृष्ण्यन्धकबलं तदा ॥
प्रद्युम्ने पतिते राजन् परे च मुदिताभवन् ॥
तं तथा मोहितं दृष्ट्वा सारथिर् जवनैर् हयैः ॥
रणाद् अपाहरत् तूर्णं शिक्षितो दारुकिस् ततः ॥
नातिदूरापयाते तु रथे रथवरप्रणुत् ॥
धनुर् गृहीत्वा यन्तारं लब्धसंज्ञो ऽब्रवीद् इदम् ॥
सौते किं ते व्यवसितं कस्माद् यासि पराङ्मुखः ॥
नैष वृष्णिप्रवीराणाम् आहवे धर्म उच्यते ॥
कच्चित् सौते न ते मोहः शाल्वं दृष्ट्वा महाहवे ॥
विषादो वा रणं दृष्ट्वा ब्रूहि मे त्वं यथातथम् ॥

Транслитерация (IAST)

vāsudeva uvāca
śālvabāṇārdite tasmin pradyumne balināṃ vare ||
vṛṣṇayo bhagnasaṃkalpā vivyathuḥ pṛtanāgatāḥ ||
hāhākṛtam abhūt sārvaṃ vṛṣṇyandhakabalaṃ tadā ||
pradyumne patite rājan pare ca muditābhavan ||
taṃ tathā mohitaṃ dṛṣṭvā sārathir javanair hayaiḥ ||
raṇād apāharat tūrṇaṃ śikṣito dārukis tataḥ ||
nātidūrāpayāte tu rathe rathavarapraṇut ||
dhanur gṛhītvā yantāraṃ labdhasaṃjño 'bravīd idam ||
saute kiṃ te vyavasitaṃ kasmād yāsi parāṅmukhaḥ ||
naiṣa vṛṣṇipravīrāṇām āhave dharma ucyate ||
kaccit saute na te mohaḥ śālvaṃ dṛṣṭvā mahāhave ||
viṣādo vā raṇaṃ dṛṣṭvā brūhi me tvaṃ yathātatham ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वासुदेव उवाचvāsudeva uvācaВасудева сказал
शाल्वबाणार्दिते तस्मिन् प्रद्युम्ने बलिनां वरेśālvabāṇārdite tasmin pradyumne balināṃ vareкогда Прадьюмна, лучший из сильных, был мучим стрелами Шалвы
वृष्णयः भग्नसंकल्पाः विव्यथुः पृतनागताःvṛṣṇayaḥ bhagnasaṃkalpāḥ vivyathuḥ pṛtanāgatāḥВришни в войске, с разбитыми решимостями, дрогнули
हाहाकृतम् अभूत् सार्वं वृष्ण्यन्धकबलं तदाhāhākṛtam abhūt sārvaṃ vṛṣṇyandhakabalaṃ tadāвсё войско Вришни и Андхаков тогда подняло крик ха-ха
प्रद्युम्ने पतिते राजन् परे च मुदिताः अभवन्pradyumne patite rājan pare ca muditāḥ abhavanкогда Прадьюмна пал, о царь, враги же возрадовались
तं तथा मोहितं दृष्ट्वा सारथिः जवैः हयैःtaṃ tathā mohitaṃ dṛṣṭvā sārathiḥ javaiḥ hayaiḥувидев его так лишённым сознания, возница на быстрых конях
रणात् अपाहरत् तूर्णं शिक्षितः दारुकिः ततःraṇāt apāharat tūrṇaṃ śikṣitaḥ dārukiḥ tataḥбыстро увёл из боя, обученный сын Даруки
न अतिदूर अपयाते तु रथे रथवरप्रणुत्na atidūra apayāte tu rathe rathavarapraṇutно когда колесница удалилась не слишком далеко, о прославленный лучшими колесничими
धनुः गृहीत्वा यन्तारं लब्धसंज्ञः अब्रवीत् इदम्dhanuḥ gṛhītvā yantāraṃ labdhasaṃjñaḥ abravīt idamпридя в сознание, он взял лук и сказал это вознице
सौते किं ते व्यवसितं कस्मात् यासि पराङ्मुखःsaute kiṃ te vyavasitaṃ kasmāt yāsi parāṅmukhaḥо возница, что ты решил; почему ты едешь, отвернувшись от врага
न एष वृष्णिप्रवीराणाम् आहवे धर्मः उच्यतेna eṣa vṛṣṇipravīrāṇām āhave dharmaḥ ucyateэто не называется дхармой лучших героев Вришни в битве
कच्चित् सौते न ते मोहः शाल्वं दृष्ट्वा महाहवेkaccit saute na te mohaḥ śālvaṃ dṛṣṭvā mahāhaveне было ли у тебя, о возница, помрачения, увидев Шалву в великой битве
विषादः वा रणं दृष्ट्वा ब्रूहि मे त्वं यथातथम्viṣādaḥ vā raṇaṃ dṛṣṭvā brūhi me tvaṃ yathātathamили уныния, увидев бой; скажи мне как есть
वृष्णयोvṛṣṇayoисходная форма «vṛṣṇayo», добавленная для полного покрытия пословного блока
भग्नसंकल्पाbhagnasaṃkalpāисходная форма «bhagnasaṃkalpā», добавленная для полного покрытия пословного блока
मुदिताभवन्muditābhavanисходная форма «muditābhavan», добавленная для полного покрытия пословного блока
सारथिर्sārathirисходная форма «sārathir», добавленная для полного покрытия пословного блока
जवनैर्javanairисходная форма «javanair», добавленная для полного покрытия пословного блока
रणाद्raṇādисходная форма «raṇād», добавленная для полного покрытия пословного блока
शिक्षितोśikṣitoисходная форма «śikṣito», добавленная для полного покрытия пословного блока
दारुकिस्dārukisисходная форма «dārukis», добавленная для полного покрытия пословного блока
नातिदूरापयातेnātidūrāpayāteисходная форма «nātidūrāpayāte», добавленная для полного покрытия пословного блока
धनुर्dhanurисходная форма «dhanur», добавленная для полного покрытия пословного блока
लब्धसंज्ञोlabdhasaṃjñoисходная форма «labdhasaṃjño», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽब्रवीद्'bravīdисходная форма «'bravīd», добавленная для полного покрытия пословного блока
कस्माद्kasmādисходная форма «kasmād», добавленная для полного покрытия пословного блока
नैषnaiṣaисходная форма «naiṣa», добавленная для полного покрытия пословного блока
धर्मdharmaисходная форма «dharma», добавленная для полного покрытия пословного блока
विषादोviṣādoисходная форма «viṣādo», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Васудева сказал: «Когда Прадьюмна, лучший из сильных, был изнурён стрелами Шалвы, Вришни в войске дрогнули, а враги возрадовались. Увидев его без сознания, обученный сын Даруки быстро увёл колесницу из боя. Но, когда они отошли недалеко, Прадьюмна пришёл в себя, взял лук и сказал вознице: „Что ты решил, о сута? Почему едешь, отвернувшись от врага? Это не дхарма лучших героев Вришни. Не помутился ли ты, увидев Шалву в великой битве? Или тебя охватило уныние? Скажи мне как есть“».

Версия

cfc4167bb618 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:44:35 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами