Махабхарата
Кшама-теджас-вивека-парва: Драупади о терпении и силе3.29.7-16
2902 / 15823
Махабхарата · 3.29.7-16
Деванагари

यो नित्यं क्षमते तात बहून् दोषान् स विन्दति ॥
भृत्याः परिभवन्त्य् एनम् उदासीनास् तथैव च ॥
सर्वभूतानि चाप्य् अस्य न नमन्ते कदा चन ॥
तस्मान् नित्यं क्षमा तात पण्डितैर् अपवादिता ॥
अवज्ञाय हि तं भृत्या भजन्ते बहुदोषताम् ॥
आदातुं चास्य वित्तानि प्रार्थयन्ते ऽल्पचेतसः ॥
यानं वस्त्राण्य् अलंकाराञ् शयनान्य् आसनानि च ॥
भोजनान्य् अथ पानानि सर्वोपकरणानि च ॥
आददीरन्न् अधिकृता यथाकामम् अचेतसः ॥
प्रदिष्टानि च देयानि न दद्युर् भर्तृशासनात् ॥
न चैनं भर्तृपूजाभिः पूजयन्ति कदा चन ॥
अवज्ञानं हि लोके ऽस्मिन् मरणाद् अपि गर्हितम् ॥
क्षमिणं तादृशं तात ब्रुवन्ति कटुकान्य् अपि ॥
प्रेष्याः पुत्राश् च भृत्याश् च तथोदासीनवृत्तयः ॥
अप्य् अस्य दारान् इच्छन्ति परिभूय क्षमावतः ॥
दाराश् चास्य प्रवर्तन्ते यथाकामम् अचेतसः ॥
तथा च नित्यम् उदिता यदि स्वल्पम् अपीश्वरात् ॥
दण्डम् अर्हन्ति दुष्यन्ति दुष्टाश् चाप्य् अपकुर्वते ॥
एते चान्ये च बहवो नित्यं दोषाः क्षमावताम् ॥
अथ वैरोचने दोषान् इमान् विद्ध्य् अक्षमावताम् ॥

Транслитерация (IAST)

yo nityaṃ kṣamate tāta bahūn doṣān sa vindati ||
bhṛtyāḥ paribhavanty enam udāsīnās tathaiva ca ||
sarvabhūtāni cāpy asya na namante kadā cana ||
tasmān nityaṃ kṣamā tāta paṇḍitair apavāditā ||
avajñāya hi taṃ bhṛtyā bhajante bahudoṣatām ||
ādātuṃ cāsya vittāni prārthayante 'lpacetasaḥ ||
yānaṃ vastrāṇy alaṃkārāñ śayanāny āsanāni ca ||
bhojanāny atha pānāni sarvopakaraṇāni ca ||
ādadīrann adhikṛtā yathākāmam acetasaḥ ||
pradiṣṭāni ca deyāni na dadyur bhartṛśāsanāt ||
na cainaṃ bhartṛpūjābhiḥ pūjayanti kadā cana ||
avajñānaṃ hi loke 'smin maraṇād api garhitam ||
kṣamiṇaṃ tādṛśaṃ tāta bruvanti kaṭukāny api ||
preṣyāḥ putrāś ca bhṛtyāś ca tathodāsīnavṛttayaḥ ||
apy asya dārān icchanti paribhūya kṣamāvataḥ ||
dārāś cāsya pravartante yathākāmam acetasaḥ ||
tathā ca nityam uditā yadi svalpam apīśvarāt ||
daṇḍam arhanti duṣyanti duṣṭāś cāpy apakurvate ||
ete cānye ca bahavo nityaṃ doṣāḥ kṣamāvatām ||
atha vairocane doṣān imān viddhy akṣamāvatām ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यः नित्यम् क्षमते तात बहून् दोषान् स विन्दति भृत्याः परिभवन्ति एनम् उदासीनाः तथा एव चyaḥ nityam kṣamate tāta bahūn doṣān sa vindati bhṛtyāḥ paribhavanti enam udāsīnāḥ tathā eva caкто всегда терпит, отец, тот находит множество пороков; слуги презирают его, и равнодушные также
सर्वभूतानि च अपि अस्य न नमन्ते कदा चन तस्मात् नित्यम् क्षमा तात पण्डितैः अपवादिताsarvabhūtāni ca api asya na namante kadā cana tasmāt nityam kṣamā tāta paṇḍitaiḥ apavāditāи все существа никогда не склоняются перед ним; поэтому постоянное терпение, отец, порицается мудрыми
अवज्ञाय हि तम् भृत्याः भजन्ते बहुदोषताम् आदातुम् च अस्य वित्तानि प्रार्थयन्ते अल्पचेतसःavajñāya hi tam bhṛtyāḥ bhajante bahudoṣatām ādātum ca asya vittāni prārthayante alpacetasaḥпрезрев его, слуги входят во многие пороки, а маломысленные желают взять его богатства
यानम् वस्त्राणि अलंकारान् शयनानि आसनानि च भोजनानि अथ पानानि सर्वोपकरणानि चyānam vastrāṇi alaṃkārān śayanāni āsanāni ca bhojanāni atha pānāni sarvopakaraṇāni caповозки, одежды, украшения, ложа и сиденья, пищу, напитки и все принадлежности
आददीरन् अधिकृताः यथाकामम् अचेतसः प्रदिष्टानि च देयानि न दद्युः भर्तृशासनात्ādadīran adhikṛtāḥ yathākāmam acetasaḥ pradiṣṭāni ca deyāni na dadyuḥ bhartṛśāsanātпоставленные люди, без разума, берут как хотят, а назначенное к выдаче не дают по приказу господина
न च एनम् भर्तृपूजाभिः पूजयन्ति कदा चन अवज्ञानम् हि लोके अस्मिन् मरणात् अपि गर्हितम्na ca enam bhartṛpūjābhiḥ pūjayanti kadā cana avajñānam hi loke asmin maraṇāt api garhitamи никогда не чтут его почестями господину; презрение в этом мире хуже смерти
क्षमिणम् तादृशम् तात ब्रुवन्ति कटुकानि अपि प्रेष्याः पुत्राः च भृत्याः च तथा उदासीनवृत्तयःkṣamiṇam tādṛśam tāta bruvanti kaṭukāni api preṣyāḥ putrāḥ ca bhṛtyāḥ ca tathā udāsīnavṛttayaḥтакому терпеливому, отец, говорят резкие слова слуги, сыновья, работники и равнодушные люди
अपि अस्य दारान् इच्छन्ति परिभूय क्षमावतः दाराः च अस्य प्रवर्तन्ते यथाकामम् अचेतसःapi asya dārān icchanti paribhūya kṣamāvataḥ dārāḥ ca asya pravartante yathākāmam acetasaḥдаже его жён желают, презрев терпеливого, а его жёны, потеряв разум, поступают как хотят
तथा च नित्यम् उदिता यदि स्वल्पम् अपि ईश्वरात् दण्डम् अर्हन्ति दुष्यन्ति दुष्टाः च अपि अपकुर्वतेtathā ca nityam uditā yadi svalpam api īśvarāt daṇḍam arhanti duṣyanti duṣṭāḥ ca api apakurvateтак и всегда возвысившиеся, если получают от господина хоть малое наказание, портятся, а испорченные вредят
एते च अन्ये च बहवः नित्यम् दोषाः क्षमावताम् अथ वैरोचने दोषान् इमान् विद्धि अक्षमावताम्ete ca anye ca bahavaḥ nityam doṣāḥ kṣamāvatām atha vairocane doṣān imān viddhi akṣamāvatāmэти и многие другие постоянные пороки бывают у терпеливых; теперь, о Вайрочани, узнай пороки нетерпеливых
योyoисходная форма «yo», добавленная для полного покрытия пословного блока
नित्यंnityaṃисходная форма «nityaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
परिभवन्त्य्paribhavantyисходная форма «paribhavanty», добавленная для полного покрытия пословного блока
उदासीनास्udāsīnāsисходная форма «udāsīnās», добавленная для полного покрытия пословного блока
तथैवtathaivaисходная форма «tathaiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
चाप्य्cāpyисходная форма «cāpy», добавленная для полного покрытия пословного блока
तस्मान्tasmānисходная форма «tasmān», добавленная для полного покрытия пословного блока
नित्यंnityaṃисходная форма «nityaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
पण्डितैर्paṇḍitairисходная форма «paṇḍitair», добавленная для полного покрытия пословного блока
तंtaṃисходная форма «taṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
भृत्याbhṛtyāисходная форма «bhṛtyā», добавленная для полного покрытия пословного блока
आदातुंādātuṃисходная форма «ādātuṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
चास्यcāsyaисходная форма «cāsya», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽल्पचेतसः'lpacetasaḥисходная форма «'lpacetasaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
यानंyānaṃисходная форма «yānaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
वस्त्राण्य्vastrāṇyисходная форма «vastrāṇy», добавленная для полного покрытия пословного блока
अलंकाराञ्alaṃkārāñисходная форма «alaṃkārāñ», добавленная для полного покрытия пословного блока
शयनान्य्śayanānyисходная форма «śayanāny», добавленная для полного покрытия пословного блока
भोजनान्य्bhojanānyисходная форма «bhojanāny», добавленная для полного покрытия пословного блока
आददीरन्न्ādadīrannисходная форма «ādadīrann», добавленная для полного покрытия пословного блока
अधिकृताadhikṛtāисходная форма «adhikṛtā», добавленная для полного покрытия пословного блока
दद्युर्dadyurисходная форма «dadyur», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैनंcainaṃисходная форма «cainaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
अवज्ञानंavajñānaṃисходная форма «avajñānaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽस्मिन्'sminисходная форма «'smin», добавленная для полного покрытия пословного блока
मरणाद्maraṇādисходная форма «maraṇād», добавленная для полного покрытия пословного блока
क्षमिणंkṣamiṇaṃисходная форма «kṣamiṇaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
तादृशंtādṛśaṃисходная форма «tādṛśaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
कटुकान्य्kaṭukānyисходная форма «kaṭukāny», добавленная для полного покрытия пословного блока
पुत्राश्putrāśисходная форма «putrāś», добавленная для полного покрытия пословного блока
भृत्याश्bhṛtyāśисходная форма «bhṛtyāś», добавленная для полного покрытия пословного блока
तथोदासीनवृत्तयःtathodāsīnavṛttayaḥисходная форма «tathodāsīnavṛttayaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
अप्य्apyисходная форма «apy», добавленная для полного покрытия пословного блока
दाराश्dārāśисходная форма «dārāś», добавленная для полного покрытия пословного блока
चास्यcāsyaисходная форма «cāsya», добавленная для полного покрытия пословного блока
अपीश्वरात्apīśvarātисходная форма «apīśvarāt», добавленная для полного покрытия пословного блока
दुष्टाश्duṣṭāśисходная форма «duṣṭāś», добавленная для полного покрытия пословного блока
चाप्य्cāpyисходная форма «cāpy», добавленная для полного покрытия пословного блока
चान्येcānyeисходная форма «cānye», добавленная для полного покрытия пословного блока
बहवोbahavoисходная форма «bahavo», добавленная для полного покрытия пословного блока
नित्यंnityaṃисходная форма «nityaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
विद्ध्य्viddhyисходная форма «viddhy», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Кто всегда терпит, тот получает множество бед: слуги и посторонние начинают презирать его, люди не склоняются перед ним, маломысленные берут его имущество, не исполняют распоряжений, говорят резкие слова, посягают даже на его дом. Презрение в этом мире хуже смерти. Таковы пороки постоянного терпения. Теперь узнай пороки тех, кто не умеет терпеть».

Версия

b42bb931209f · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:48:53 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами