वैशंपायन उवाच
अथ राजा त्रिगर्तानां सुशर्मा रथयूथपः ॥
प्राप्तकालम् इदं वाक्यम् उवाच त्वरितो भृशम् ॥
असकृन् निकृतः पूर्वं मत्स्यैः साल्वेयकैः सह ॥
सूतेन चैव मत्स्यस्य कीचकेन पुनः पुनः ॥
बाधितो बन्धुभिः सार्धं बलाद् बलवता विभो ॥
स कर्णम् अभ्युदीक्ष्याथ दुर्योधनम् अभाषत ॥
असकृन् मत्स्यराज्ञा मे राष्ट्रं बाधितम् ओजसा ॥
प्रणेता कीचकश् चास्य बलवान् अभवत् पुरा ॥
क्रूरो ऽमर्षी स दुष्टात्मा भुवि प्रख्यातविक्रमः ॥
निहतस् तत्र गन्धर्वैः पापकर्मा नृशंसवान् ॥
तस्मिंश् च निहते राजन् हीनदर्पो निराश्रयः ॥
भविष्यति निरुत्साहो विराट इति मे मतिः ॥
तत्र यात्रा मम मता यदि ते रोचते ऽनघ ॥
कौरवाणां च सर्वेषां कर्णस्य च महात्मनः ॥
एतत् प्राप्तम् अहं मन्ये कार्यम् आत्ययिकं हितम् ॥
राष्ट्रं तस्याभियात्व् आशु बहुधान्यसमाकुलम् ॥
आददामो ऽस्य रत्नानि विविधानि वसूनि च ॥
ग्रामान् राष्ट्राणि वा तस्य हरिष्यामो विभागशः ॥
अथ वा गोसहस्राणि बहूनि च शुभानि च ॥
विविधानि हरिष्यामः प्रतिपीड्य पुरं बलात् ॥
कौरवैः सह संगम्य त्रिगर्तैश् च विशां पते ॥
गास् तस्यापहरामाशु सह सर्वैः सुसंहताः ॥
संधिं वा तेन कृत्वा तु निबध्नीमो ऽस्य पौरुषम् ॥
हत्वा चास्य चमूं कृत्स्नां वशम् अन्वानयामहे ॥
तं वशे न्यायतः कृत्वा सुखं वत्स्यामहे वयम् ॥
भवतो बलवृद्धिश् च भविष्यति न संशयः ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
atha rājā trigartānāṃ suśarmā rathayūthapaḥ ||
prāptakālam idaṃ vākyam uvāca tvarito bhṛśam ||
asakṛn nikṛtaḥ pūrvaṃ matsyaiḥ sālveyakaiḥ saha ||
sūtena caiva matsyasya kīcakena punaḥ punaḥ ||
bādhito bandhubhiḥ sārdhaṃ balād balavatā vibho ||
sa karṇam abhyudīkṣyātha duryodhanam abhāṣata ||
asakṛn matsyarājñā me rāṣṭraṃ bādhitam ojasā ||
praṇetā kīcakaś cāsya balavān abhavat purā ||
krūro 'marṣī sa duṣṭātmā bhuvi prakhyātavikramaḥ ||
nihatas tatra gandharvaiḥ pāpakarmā nṛśaṃsavān ||
tasmiṃś ca nihate rājan hīnadarpo nirāśrayaḥ ||
bhaviṣyati nirutsāho virāṭa iti me matiḥ ||
tatra yātrā mama matā yadi te rocate 'nagha ||
kauravāṇāṃ ca sarveṣāṃ karṇasya ca mahātmanaḥ ||
etat prāptam ahaṃ manye kāryam ātyayikaṃ hitam ||
rāṣṭraṃ tasyābhiyātv āśu bahudhānyasamākulam ||
ādadāmo 'sya ratnāni vividhāni vasūni ca ||
grāmān rāṣṭrāṇi vā tasya hariṣyāmo vibhāgaśaḥ ||
atha vā gosahasrāṇi bahūni ca śubhāni ca ||
vividhāni hariṣyāmaḥ pratipīḍya puraṃ balāt ||
kauravaiḥ saha saṃgamya trigartaiś ca viśāṃ pate ||
gās tasyāpaharāmāśu saha sarvaiḥ susaṃhatāḥ ||
saṃdhiṃ vā tena kṛtvā tu nibadhnīmo 'sya pauruṣam ||
hatvā cāsya camūṃ kṛtsnāṃ vaśam anvānayāmahe ||
taṃ vaśe nyāyataḥ kṛtvā sukhaṃ vatsyāmahe vayam ||
bhavato balavṛddhiś ca bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
Вайшампаяна сказал: «Тогда царь тригартов Сушарман, предводитель колесничих отрядов, поспешно произнёс речь, время которой пришло. Прежде его не раз унижали Матсьи вместе с Шальвейаками и снова и снова сын суты Кичака, принадлежавший Матсье. Сильно притеснённый вместе с родичами этим могучим, он посмотрел на Карну и сказал Дурьодхане: “Не раз царь Матсьев своей мощью притеснял моё царство. Прежде его ведущей силой был могучий Кичака: жестокий, гневный, дурной душой, прославленный доблестью на земле. Этот грешник, совершавший злые дела и жестокий, там убит гандхарвами. Когда он убит, царь, Вирата, по моему мнению, станет лишённым гордости, без опоры и усердия. Если тебе, безупречный, и всем Кауравам, и великодушному Карне это по сердцу, я считаю поход туда своевременным. Думаю, это дело пришло вовремя: оно неотложно и полезно. Давайте быстро пойдём на его страну, полную зерна. Возьмём его драгоценности и разное имущество; или разделим его деревни и области. Или, силой притеснив город, уведём множество прекрасных коров. Соединившись с Кауравами и тригартами, владыка людей, мы все вместе быстро похитим его стада. Или, заключив с ним договор, свяжем его мужество; разбив всё его войско, приведём его под власть. Справедливо подчинив его, мы будем жить счастливо, и твоя сила несомненно возрастёт”».
ab0d414e9075 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 18:17:35 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Сушарман видит в смерти Кичаки не очищение от злодея, а слабость Матсьи. Так политический расчёт использует даже справедливую кару как повод для нападения.