Махабхарата
Тригарта-Матсья-юддха-парва: битва Матсьев с тригартами4.31.17-24
3878 / 15823
Махабхарата · 4.31.17-24
Деванагари

विराटस् तत्र संग्रामे हत्वा पञ्चशतान् रथान् ॥
हयानां च शतान्य् अत्र हत्वा पञ्च महारथान् ॥
चरन् स विविधान् मार्गान् रथेषु रथयूथपः ॥
त्रिगर्तानां सुशर्माणम् आर्च्छद् रुक्मरथं रणे ॥
तौ व्यावहरतां तत्र महात्मानौ महाबलौ ॥
अन्योन्यम् अभिगर्जन्तौ गोष्ठे गोवृषभाव् इव ॥
ततो रथाभ्यां रथिनौ व्यतियाय समन्ततः ॥
शरान् व्यसृजतां शीघ्रं तोयधारा घनाव् इव ॥
अन्योन्यं चातिसंरब्धौ विचेरतुर् अमर्षणौ ॥
कृतास्त्रौ निशितैर् बाणैर् असिशक्तिगदाभृतौ ॥
ततो राजा सुशर्माणं विव्याध दशभिः शरैः ॥
पञ्चभिः पञ्चभिश् चास्य विव्याध चतुरो हयान् ॥
तथैव मत्स्यराजानं सुशर्मा युद्धदुर्मदः ॥
पञ्चाशता शितैर् बाणैर् विव्याध परमास्त्रवित् ॥
ततः सैन्यं समावृत्य मत्स्यराजसुशर्मणोः ॥
नाभ्यजानंस् तदान्योन्यं प्रदोषे रजसावृते ॥

Транслитерация (IAST)

virāṭas tatra saṃgrāme hatvā pañcaśatān rathān ||
hayānāṃ ca śatāny atra hatvā pañca mahārathān ||
caran sa vividhān mārgān ratheṣu rathayūthapaḥ ||
trigartānāṃ suśarmāṇam ārcchad rukmarathaṃ raṇe ||
tau vyāvaharatāṃ tatra mahātmānau mahābalau ||
anyonyam abhigarjantau goṣṭhe govṛṣabhāv iva ||
tato rathābhyāṃ rathinau vyatiyāya samantataḥ ||
śarān vyasṛjatāṃ śīghraṃ toyadhārā ghanāv iva ||
anyonyaṃ cātisaṃrabdhau viceratur amarṣaṇau ||
kṛtāstrau niśitair bāṇair asiśaktigadābhṛtau ||
tato rājā suśarmāṇaṃ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ ||
pañcabhiḥ pañcabhiś cāsya vivyādha caturo hayān ||
tathaiva matsyarājānaṃ suśarmā yuddhadurmadaḥ ||
pañcāśatā śitair bāṇair vivyādha paramāstravit ||
tataḥ sainyaṃ samāvṛtya matsyarājasuśarmaṇoḥ ||
nābhyajānaṃs tadānyonyaṃ pradoṣe rajasāvṛte ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
विराटस्virāṭasВирата
तत्रtatraтам
संग्रामेsaṃgrāmeв битве
हत्वाhatvāубив
पञ्चशतान्pañcaśatānформа pañcaśatān
रथान्rathānколесница
हयानांhayānāṃформа hayānāṃ
caи
शतान्य्śatānyформа śatāny
अत्रatraздесь
हत्वाhatvāубив
पञ्चpañcaпять
महारथान्mahārathānвеликий, колесница
चरन्caranдвижущийся
saон, этот
विविधान्vividhānформа vividhān
मार्गान्mārgānформа mārgān
रथेषुratheṣuколесница
रथयूथपःrathayūthapaḥколесница
त्रिगर्तानांtrigartānāṃтригартов
सुशर्माणम्suśarmāṇamформа suśarmāṇam
आर्च्छद्ārcchadформа ārcchad
रुक्मरथंrukmarathaṃколесница
रणेraṇeв битве
तौtauформа tau
व्यावहरतांvyāvaharatāṃформа vyāvaharatāṃ
तत्रtatraтам
महात्मानौmahātmānauвеликий
महाबलौmahābalauвеликий
अन्योन्यम्anyonyamдруг друга
अभिगर्जन्तौabhigarjantauформа abhigarjantau
गोष्ठेgoṣṭheкорова
गोवृषभाव्govṛṣabhāvкорова
इवivaкак, словно
ततोtatoзатем, оттуда
रथाभ्यांrathābhyāṃколесница
रथिनौrathinauколесница
व्यतियायvyatiyāyaформа vyatiyāya
समन्ततःsamantataḥсо всех сторон
शरान्śarānстрелы
व्यसृजतांvyasṛjatāṃформа vyasṛjatāṃ
शीघ्रंśīghraṃбыстро
तोयधाराtoyadhārāформа toyadhārā
घनाव्ghanāvударить, убить
इवivaкак, словно
अन्योन्यंanyonyaṃдруг друга
चातिसंरब्धौcātisaṃrabdhauформа cātisaṃrabdhau
विचेरतुर्viceraturформа viceratur
अमर्षणौamarṣaṇauформа amarṣaṇau
कृतास्त्रौkṛtāstrauформа kṛtāstrau
निशितैर्niśitairострыми
बाणैर्bāṇairстрелами
असिशक्तिगदाभृतौasiśaktigadābhṛtauформа asiśaktigadābhṛtau
ततोtatoзатем, оттуда
राजाrājāцарь
सुशर्माणंsuśarmāṇaṃформа suśarmāṇaṃ
विव्याधvivyādhaпронзил
दशभिःdaśabhiḥформа daśabhiḥ
शरैःśaraiḥстрела
पञ्चभिःpañcabhiḥформа pañcabhiḥ
पञ्चभिश्pañcabhiśформа pañcabhiś
चास्यcāsyaи его
विव्याधvivyādhaпронзил
चतुरोcaturoформа caturo
हयान्hayānконей
तथैवtathaivaтак же
मत्स्यराजानंmatsyarājānaṃМатсья, царь
सुशर्माsuśarmāформа suśarmā
युद्धदुर्मदःyuddhadurmadaḥбитва
पञ्चाशताpañcāśatāформа pañcāśatā
शितैर्śitairформа śitair
बाणैर्bāṇairстрелами
विव्याधvivyādhaпронзил
परमास्त्रवित्paramāstravitформа paramāstravit
ततःtataḥзатем, оттуда
सैन्यंsainyaṃвойско
समावृत्यsamāvṛtyaформа samāvṛtya
मत्स्यराजसुशर्मणोःmatsyarājasuśarmaṇoḥМатсья, царь
नाभ्यजानंस्nābhyajānaṃsформа nābhyajānaṃs
तदान्योन्यंtadānyonyaṃформа tadānyonyaṃ
प्रदोषेpradoṣeформа pradoṣe
रजसावृतेrajasāvṛteформа rajasāvṛte
Литературный перевод

Вирата в той битве убил пятьсот колесниц, сотни коней и пять великих колесничих. Этот предводитель колесничих, двигаясь разными путями среди колесниц, в бою встретил Сушармана тригартов на золотой колеснице. Два великодушных и могучих героя вступили там в дело, ревя друг на друга, словно два быка в загоне. Затем два колесничих на колесницах объезжали друг друга со всех сторон и быстро выпускали стрелы, словно тучи потоки воды. Оба, крайне разъярённые и не терпящие друг друга, владеющие оружием, с острыми стрелами, мечами, дротиками и палицами, двигались в битве. Тогда царь поразил Сушармана десятью стрелами, а его четырёх коней — по пять стрелами каждого. Так же Сушарман, безумный от битвы и знающий высшее оружие, поразил царя Матсьев пятьюдесятью острыми стрелами. Затем войско окружило царя Матсьев и Сушармана; в сумерках, под покровом пыли, они уже не узнавали друг друга».

Версия

617341776803 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 18:23:48 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами