Махабхарата
Арджуна-нама-пракаша-парва: раскрытие имён Арджуны4.39.11-20
3908 / 15823
Махабхарата · 4.39.11-20
Деванагари

अर्जुन उवाच
सर्वाञ् जनपदाञ् जित्वा वित्तम् आच्छिद्य केवलम् ॥
मध्ये धनस्य तिष्ठामि तेनाहुर् मां धनंजयम् ॥
अभिप्रयामि संग्रामे यद् अहं युद्धदुर्मदान् ॥
नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥
श्वेताः काञ्चनसंनाहा रथे युज्यन्ति मे हयाः ॥
संग्रामे युध्यमानस्य तेनाहं श्वेतवाहनः ॥
उत्तराभ्यां च पूर्वाभ्यां फल्गुनीभ्याम् अहं दिवा ॥
जातो हिमवतः पृष्ठे तेन मां फल्गुनं विदुः ॥
पुरा शक्रेण मे दत्तं युध्यतो दानवर्षभैः ॥
किरीटं मूर्ध्नि सूर्याभं तेन माहुः किरीटिनम् ॥
न कुर्यां कर्म बीभत्सं युध्यमानः कथं चन ॥
तेन देवमनुष्येषु बीभत्सुर् इति मां विदुः ॥
उभौ मे दक्षिणौ पाणी गाण्डीवस्य विकर्षणे ॥
तेन देवमनुष्येषु सव्यसाचीति मां विदुः ॥
पृथिव्यां चतुरन्तायां वर्णो मे दुर्लभः समः ॥
करोमि कर्म शुक्लं च तेन माम् अर्जुनं विदुः ॥
अहं दुरापो दुर्धर्षो दमनः पाकशासनिः ॥
तेन देवमनुष्येषु जिष्णुनामास्मि विश्रुतः ॥
कृष्ण इत्य् एव दशमं नाम चक्रे पिता मम ॥
कृष्णावदातस्य सतः प्रियत्वाद् बालकस्य वै ॥

Транслитерация (IAST)

arjuna uvāca
sarvāñ janapadāñ jitvā vittam ācchidya kevalam ||
madhye dhanasya tiṣṭhāmi tenāhur māṃ dhanaṃjayam ||
abhiprayāmi saṃgrāme yad ahaṃ yuddhadurmadān ||
nājitvā vinivartāmi tena māṃ vijayaṃ viduḥ ||
śvetāḥ kāñcanasaṃnāhā rathe yujyanti me hayāḥ ||
saṃgrāme yudhyamānasya tenāhaṃ śvetavāhanaḥ ||
uttarābhyāṃ ca pūrvābhyāṃ phalgunībhyām ahaṃ divā ||
jāto himavataḥ pṛṣṭhe tena māṃ phalgunaṃ viduḥ ||
purā śakreṇa me dattaṃ yudhyato dānavarṣabhaiḥ ||
kirīṭaṃ mūrdhni sūryābhaṃ tena māhuḥ kirīṭinam ||
na kuryāṃ karma bībhatsaṃ yudhyamānaḥ kathaṃ cana ||
tena devamanuṣyeṣu bībhatsur iti māṃ viduḥ ||
ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṇḍīvasya vikarṣaṇe ||
tena devamanuṣyeṣu savyasācīti māṃ viduḥ ||
pṛthivyāṃ caturantāyāṃ varṇo me durlabhaḥ samaḥ ||
karomi karma śuklaṃ ca tena mām arjunaṃ viduḥ ||
ahaṃ durāpo durdharṣo damanaḥ pākaśāsaniḥ ||
tena devamanuṣyeṣu jiṣṇunāmāsmi viśrutaḥ ||
kṛṣṇa ity eva daśamaṃ nāma cakre pitā mama ||
kṛṣṇāvadātasya sataḥ priyatvād bālakasya vai ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अर्जुनarjunaАрджуна
उवाचuvācaсказал
सर्वाञ्sarvāñформа sarvāñ
जनपदाञ्janapadāñформа janapadāñ
जित्वाjitvāпобедив
वित्तम्vittamформа vittam
आच्छिद्यācchidyaформа ācchidya
केवलम्kevalamтолько
मध्येmadhyeпосреди
धनस्यdhanasyaбогатство, ударить, убить
तिष्ठामिtiṣṭhāmiформа tiṣṭhāmi
तेनाहुर्tenāhurформа tenāhur
मांmāṃменя
धनंजयम्dhanaṃjayamДхананджаю
अभिप्रयामिabhiprayāmiформа abhiprayāmi
संग्रामेsaṃgrāmeв битве
यद्yadкоторое, когда
अहंahaṃя
युद्धदुर्मदान्yuddhadurmadānбитва
नाजित्वाnājitvāформа nājitvā
विनिवर्तामिvinivartāmiформа vinivartāmi
तेनtenaтем, им
मांmāṃменя
विजयंvijayaṃпобеда
विदुःviduḥзнают
श्वेताःśvetāḥформа śvetāḥ
काञ्चनसंनाहाkāñcanasaṃnāhāформа kāñcanasaṃnāhā
रथेratheколесница
युज्यन्तिyujyantiформа yujyanti
मेmeмне, мой
हयाःhayāḥкони
संग्रामेsaṃgrāmeв битве
युध्यमानस्यyudhyamānasyaформа yudhyamānasya
तेनाहंtenāhaṃформа tenāhaṃ
श्वेतवाहनःśvetavāhanaḥповозка, ездовое, ударить, убить
उत्तराभ्यांuttarābhyāṃУттара
caи
पूर्वाभ्यांpūrvābhyāṃпрежний
फल्गुनीभ्याम्phalgunībhyāmформа phalgunībhyām
अहंahaṃя
दिवाdivāформа divā
जातोjātoформа jāto
हिमवतःhimavataḥформа himavataḥ
पृष्ठेpṛṣṭheформа pṛṣṭhe
तेनtenaтем, им
मांmāṃменя
फल्गुनंphalgunaṃформа phalgunaṃ
विदुःviduḥзнают
पुराpurāпрежде
शक्रेणśakreṇaформа śakreṇa
मेmeмне, мой
दत्तंdattaṃданный
युध्यतोyudhyatoформа yudhyato
दानवर्षभैःdānavarṣabhaiḥформа dānavarṣabhaiḥ
किरीटंkirīṭaṃформа kirīṭaṃ
मूर्ध्निmūrdhniна голове
सूर्याभंsūryābhaṃформа sūryābhaṃ
तेनtenaтем, им
माहुःmāhuḥформа māhuḥ
किरीटिनम्kirīṭinamформа kirīṭinam
naне
कुर्यांkuryāṃформа kuryāṃ
कर्मkarmaдело, действие
बीभत्संbībhatsaṃформа bībhatsaṃ
युध्यमानःyudhyamānaḥформа yudhyamānaḥ
कथंkathaṃкак?
चनcanaже, либо
तेनtenaтем, им
देवमनुष्येषुdevamanuṣyeṣuбог
बीभत्सुर्bībhatsurБибхатсу
इतिitiтак, мол
मांmāṃменя
विदुःviduḥзнают
उभौubhauоба
मेmeмне, мой
दक्षिणौdakṣiṇauформа dakṣiṇau
पाणीpāṇīдве руки
गाण्डीवस्यgāṇḍīvasyaГандива
विकर्षणेvikarṣaṇeформа vikarṣaṇe
तेनtenaтем, им
देवमनुष्येषुdevamanuṣyeṣuбог
सव्यसाचीतिsavyasācītiСавьясачин
मांmāṃменя
विदुःviduḥзнают
पृथिव्यांpṛthivyāṃформа pṛthivyāṃ
चतुरन्तायांcaturantāyāṃформа caturantāyāṃ
वर्णोvarṇoформа varṇo
मेmeмне, мой
दुर्लभःdurlabhaḥполучить
समःsamaḥформа samaḥ
करोमिkaromiя делаю
कर्मkarmaдело, действие
शुक्लंśuklaṃформа śuklaṃ
caи
तेनtenaтем, им
माम्māmменя
अर्जुनंarjunaṃАрджуну
विदुःviduḥзнают
अहंahaṃя
दुरापोdurāpoформа durāpo
दुर्धर्षोdurdharṣoформа durdharṣo
दमनःdamanaḥформа damanaḥ
पाकशासनिःpākaśāsaniḥформа pākaśāsaniḥ
तेनtenaтем, им
देवमनुष्येषुdevamanuṣyeṣuбог
जिष्णुनामास्मिjiṣṇunāmāsmiформа jiṣṇunāmāsmi
विश्रुतःviśrutaḥизвестный
कृष्णkṛṣṇaКришна; Драупади
इत्य्ityтак, мол
एवevaименно, же
दशमंdaśamaṃформа daśamaṃ
नामnāmaпо имени
चक्रेcakreсделал
पिताpitāотец
ममmamaмой, у меня
कृष्णावदातस्यkṛṣṇāvadātasyaКришна; Драупади, сказать
सतःsataḥформа sataḥ
प्रियत्वाद्priyatvādформа priyatvād
बालकस्यbālakasyaформа bālakasya
वैvaiвоистину
Литературный перевод

Арджуна сказал: «Победив все страны и взяв богатство, я стою посреди богатства; поэтому меня называют Дхананджая. Когда я иду в битву против тех, кто безумен от войны, я не возвращаюсь, не победив; поэтому меня знают как Виджая. Белые кони в золотой сбруе запрягаются в мою колесницу, когда я сражаюсь в битве; поэтому я Шветавахана. Я родился днём на склоне Химавата под обеими Пхалгуни, северной и прежней; поэтому меня знают как Пхалгуна. Прежде Шакра дал мне корону, сияющую как солнце, на голову, когда я сражался с быками данавов; поэтому меня зовут Кирити. Я ни за что не совершу отвратительного дела, когда сражаюсь; поэтому среди богов и людей меня знают как Бибхатсу. Обе мои руки правые при натяжении Гандивы; поэтому среди богов и людей меня знают как Савьясачина. На четырёхкрайней земле трудно найти цвет, равный моему; и я совершаю чистое дело, поэтому меня знают как Арджуну. Я труднодоступен, труднопобедим, укротитель, сын Пакашасаны; поэтому среди богов и людей я известен под именем Джишну. А десятое имя, Кришна, мне дал отец из любви к ребёнку, тёмному и чистому».

Версия

d676015f6207 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 18:23:49 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами