Махабхарата
Ашваттхама-копа-парва: гнев Ашваттхамана4.45.1-8
3926 / 15823
Махабхарата · 4.45.1-8
Деванагари

अश्वत्थामोवाच
न च तावज् जिता गावो न च सीमान्तरं गताः ॥
न हास्तिनपुरं प्राप्तास् त्वं च कर्ण विकत्थसे ॥
संग्रामान् सुबहूञ् जित्वा लब्ध्वा च विपुलं धनम् ॥
विजित्य च परां भूमिं नाहुः किं चन पौरुषम् ॥
पचत्य् अग्निर् अवाक्यस् तु तूष्णीं भाति दिवाकरः ॥
तूष्णीं धारयते लोकान् वसुधा सचराचरान् ॥
चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि विहितानि मनीषिभिः ॥
धनं यैर् अधिगन्तव्यं यच् च कुर्वन् न दुष्यति ॥
अधीत्य ब्राह्मणो वेदान् याजयेत यजेत च ॥
क्षत्रियो धनुर् आश्रित्य यजेतैव न याजयेत् ॥
वैश्यो ऽधिगम्य द्रव्याणि ब्रह्मकर्माणि कारयेत् ॥
वर्तमाना यथाशास्त्रं प्राप्य चापि महीम् इमाम् ॥
सत् कुर्वन्ति महाभागा गुरून् सुविगुणान् अपि ॥
प्राप्य द्यूतेन को राज्यं क्षत्रियस् तोष्टुम् अर्हति ॥
तथा नृशंसरूपेण यथान्यः प्राकृतो जनः ॥
तथावाप्तेषु वित्तेषु को विकत्थेद् विचक्षणः ॥
निकृत्या वञ्चनायोगैश् चरन् वैतंसिको यथा ॥

Транслитерация (IAST)

aśvatthāmovāca
na ca tāvaj jitā gāvo na ca sīmāntaraṃ gatāḥ ||
na hāstinapuraṃ prāptās tvaṃ ca karṇa vikatthase ||
saṃgrāmān subahūñ jitvā labdhvā ca vipulaṃ dhanam ||
vijitya ca parāṃ bhūmiṃ nāhuḥ kiṃ cana pauruṣam ||
pacaty agnir avākyas tu tūṣṇīṃ bhāti divākaraḥ ||
tūṣṇīṃ dhārayate lokān vasudhā sacarācarān ||
cāturvarṇyasya karmāṇi vihitāni manīṣibhiḥ ||
dhanaṃ yair adhigantavyaṃ yac ca kurvan na duṣyati ||
adhītya brāhmaṇo vedān yājayeta yajeta ca ||
kṣatriyo dhanur āśritya yajetaiva na yājayet ||
vaiśyo 'dhigamya dravyāṇi brahmakarmāṇi kārayet ||
vartamānā yathāśāstraṃ prāpya cāpi mahīm imām ||
sat kurvanti mahābhāgā gurūn suviguṇān api ||
prāpya dyūtena ko rājyaṃ kṣatriyas toṣṭum arhati ||
tathā nṛśaṃsarūpeṇa yathānyaḥ prākṛto janaḥ ||
tathāvāpteṣu vitteṣu ko vikatthed vicakṣaṇaḥ ||
nikṛtyā vañcanāyogaiś caran vaitaṃsiko yathā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अश्वत्थामोवाचaśvatthāmovācaконь, речь
naне
caи
तावज्tāvajформа tāvaj
जिताjitāформа jitā
गावोgāvoкоровы
naне
caи
सीमान्तरंsīmāntaraṃформа sīmāntaraṃ
गताःgatāḥушедшие
naне
हास्तिनपुरंhāstinapuraṃформа hāstinapuraṃ
प्राप्तास्prāptāsформа prāptās
त्वंtvaṃты
caи
कर्णkarṇaКарна
विकत्थसेvikatthaseты хвалишься
संग्रामान्saṃgrāmānбитва
सुबहूञ्subahūñформа subahūñ
जित्वाjitvāпобедив
लब्ध्वाlabdhvāполучив
caи
विपुलंvipulaṃобширное
धनम्dhanamбогатство, ударить, убить
विजित्यvijityaпобедив
caи
परांparāṃформа parāṃ
भूमिंbhūmiṃземля
नाहुःnāhuḥформа nāhuḥ
किंkiṃчто?
चनcanaже, либо
पौरुषम्pauruṣamформа pauruṣam
पचत्य्pacatyформа pacaty
अग्निर्agnirогонь
अवाक्यस्avākyasформа avākyas
तुtuже, но
तूष्णींtūṣṇīṃмолча
भातिbhātiсияет
दिवाकरःdivākaraḥформа divākaraḥ
तूष्णींtūṣṇīṃмолча
धारयतेdhārayateформа dhārayate
लोकान्lokānформа lokān
वसुधाvasudhāформа vasudhā
सचराचरान्sacarācarānформа sacarācarān
चातुर्वर्ण्यस्यcāturvarṇyasyaформа cāturvarṇyasya
कर्माणिkarmāṇiдела
विहितानिvihitāniформа vihitāni
मनीषिभिःmanīṣibhiḥформа manīṣibhiḥ
धनंdhanaṃбогатство, ударить, убить
यैर्yairкоторыми
अधिगन्तव्यंadhigantavyaṃформа adhigantavyaṃ
यच्yacкоторое
caи
कुर्वन्kurvanформа kurvan
naне
दुष्यतिduṣyatiформа duṣyati
अधीत्यadhītyaформа adhītya
ब्राह्मणोbrāhmaṇoбрахман
वेदान्vedānформа vedān
याजयेतyājayetaформа yājayeta
यजेतyajetaформа yajeta
caи
क्षत्रियोkṣatriyoкшатрий
धनुर्dhanurударить, убить
आश्रित्यāśrityaопираясь
यजेतैवyajetaivaформа yajetaiva
naне
याजयेत्yājayetформа yājayet
वैश्योvaiśyoформа vaiśyo
ऽधिगम्य'dhigamyaидти
द्रव्याणिdravyāṇiформа dravyāṇi
ब्रह्मकर्माणिbrahmakarmāṇiформа brahmakarmāṇi
कारयेत्kārayetформа kārayet
वर्तमानाvartamānāформа vartamānā
यथाशास्त्रंyathāśāstraṃформа yathāśāstraṃ
प्राप्यprāpyaдостигнув, получив
चापिcāpiи также
महीम्mahīmформа mahīm
इमाम्imāmэту
सत्satформа sat
कुर्वन्तिkurvantiформа kurvanti
महाभागाmahābhāgāвеликий
गुरून्gurūnформа gurūn
सुविगुणान्suviguṇānформа suviguṇān
अपिapiтакже, даже
प्राप्यprāpyaдостигнув, получив
द्यूतेनdyūtenaигрой в кости
कोkoкто?
राज्यंrājyaṃцарь
क्षत्रियस्kṣatriyasкшатрий
तोष्टुम्toṣṭumформа toṣṭum
अर्हतिarhatiзаслуживает
तथाtathāтак, также
नृशंसरूपेणnṛśaṃsarūpeṇaформа nṛśaṃsarūpeṇa
यथान्यःyathānyaḥформа yathānyaḥ
प्राकृतोprākṛtoформа prākṛto
जनःjanaḥчеловек
तथावाप्तेषुtathāvāpteṣuформа tathāvāpteṣu
वित्तेषुvitteṣuформа vitteṣu
कोkoкто?
विकत्थेद्vikatthedформа vikatthed
विचक्षणःvicakṣaṇaḥразумный
निकृत्याnikṛtyāформа nikṛtyā
वञ्चनायोगैश्vañcanāyogaiśформа vañcanāyogaiś
चरन्caranдвижущийся
वैतंसिकोvaitaṃsikoформа vaitaṃsiko
यथाyathāкак
Литературный перевод

Ашваттхаман сказал: «Коровы ещё не побеждены, не ушли за границу, не достигли Хастинапура, а ты, Карна, хвастаешься. Победив очень многие битвы, получив большое богатство и завоевав чужую землю, герои ничего не говорят о своей мужественности. Огонь молча варит; солнце молча сияет; земля молча держит миры с движущимся и неподвижным. Мудрые установили дела четырёх варн, которыми должно достигаться богатство и совершая которые человек не портится. Брахман, изучив Веды, должен совершать жертвы для других и для себя; кшатрий, опираясь на лук, должен сам совершать жертву, но не быть жрецом; вайшья, добыв имущество, должен поддерживать дела Брахмана. Живя по шастре и получив эту землю, великие благородные люди почитают учителей, даже если те имеют недостатки. Какой кшатрий, получив царство игрой в кости, достоин быть доволен, как иной низкий человек, жестоким образом? Какой рассудительный станет хвастаться таким полученным богатством, когда действует обманом и ловушками, словно птицелов?»

Версия

0dd8028e3a25 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 18:27:29 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами