सुदर्शनं प्रवक्ष्यामि द्वीपं ते कुरुनन्दन ॥
परिमण्डलो महाराज द्वीपो ऽसौ चक्रसंस्थितः ॥
नदीजलप्रतिच्छन्नः पर्वतैश् चाभ्रसंनिभैः ॥
पुरैश् च विविधाकारै रम्यैर् जनपदैस् तथा ॥
वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः संपन्नधनधान्यवान् ॥
लावणेन समुद्रेण समन्तात् परिवारितः ॥
यथा च पुरुषः पश्येद् आदर्शे मुखम् आत्मनः ॥
एवं सुदर्शनद्वीपो दृश्यते चन्द्रमण्डले ॥
द्विर् अंशे पिप्पलस् तत्र द्विर् अंशे च शशो महान् ॥
सर्वौषधिसमावापैः सर्वतः परिबृंहितः ॥
आपस् ततो ऽन्या विज्ञेया एष संक्षेप उच्यते ॥
sudarśanaṃ pravakṣyāmi dvīpaṃ te kurunandana ||
parimaṇḍalo mahārāja dvīpo 'sau cakrasaṃsthitaḥ ||
nadījalapraticchannaḥ parvataiś cābhrasaṃnibhaiḥ ||
puraiś ca vividhākārai ramyair janapadais tathā ||
vṛkṣaiḥ puṣpaphalopetaiḥ saṃpannadhanadhānyavān ||
lāvaṇena samudreṇa samantāt parivāritaḥ ||
yathā ca puruṣaḥ paśyed ādarśe mukham ātmanaḥ ||
evaṃ sudarśanadvīpo dṛśyate candramaṇḍale ||
dvir aṃśe pippalas tatra dvir aṃśe ca śaśo mahān ||
sarvauṣadhisamāvāpaiḥ sarvataḥ paribṛṃhitaḥ ||
āpas tato 'nyā vijñeyā eṣa saṃkṣepa ucyate ||
О радость Куру, я расскажу тебе об острове Сударшана. О великий царь, этот остров круглый и имеет форму колеса. Он покрыт водами рек, горами, подобными облакам, разнообразными городами, прекрасными странами, деревьями с цветами и плодами; он богат имуществом и зерном и со всех сторон окружён солёным океаном. Как человек видит своё лицо в зеркале, так остров Сударшана виден в круге луны. Там в двух частях виден пиппала, и в двух частях — большой заяц; он со всех сторон изобилует насаждениями всех трав. За ним следует знать иные воды. Так излагается краткий обзор».
d6b2fdbe05ea · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:37:17 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Описание Сударшана-двипы соединяет космографию и символическое видение: земля отражается в лунном диске, как лицо в зеркале. Санджая даёт Дхритараштре не только карту, но и способ видеть мир как упорядоченное целое, окружённое океаном и наполненное странами, реками, горами, растениями и жизнью.