संजय उवाच
चत्वारि भारते वर्षे युगानि भरतर्षभ ॥
कृतं त्रेता द्वापरं च पुष्यं च कुरुवर्धन ॥
पूर्वं कृतयुगं नाम ततस् त्रेतायुगं विभो ॥
संक्षेपाद् द्वापरस्याथ ततः पुष्यं प्रवर्तते ॥
चत्वारि च सहस्राणि वर्षाणां कुरुसत्तम ॥
आयुःसंख्या कृतयुगे संख्याता राजसत्तम ॥
तथा त्रीणि सहस्राणि त्रेतायां मनुजाधिप ॥
द्विसहस्रं द्वापरे तु शते तिष्ठति संप्रति ॥
न प्रमाणस्थितिर् ह्य् अस्ति पुष्ये ऽस्मिन् भरतर्षभ ॥
गर्भस्थाश् च म्रियन्ते ऽत्र तथा जाता म्रियन्ति च ॥
saṃjaya uvāca
catvāri bhārate varṣe yugāni bharatarṣabha ||
kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca puṣyaṃ ca kuruvardhana ||
pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatas tretāyugaṃ vibho ||
saṃkṣepād dvāparasyātha tataḥ puṣyaṃ pravartate ||
catvāri ca sahasrāṇi varṣāṇāṃ kurusattama ||
āyuḥsaṃkhyā kṛtayuge saṃkhyātā rājasattama ||
tathā trīṇi sahasrāṇi tretāyāṃ manujādhipa ||
dvisahasraṃ dvāpare tu śate tiṣṭhati saṃprati ||
na pramāṇasthitir hy asti puṣye 'smin bharatarṣabha ||
garbhasthāś ca mriyante 'tra tathā jātā mriyanti ca ||
Санджая сказал: «В Бхарата-варше, о лучший из Бхаратов, четыре юги: Крита, Трета, Двапара и Пушья, о приумножающий род Куру. Сначала идёт век по имени Крита; затем, о владыка, Трета-юга; после убывания Двапары начинается Пушья. В Крита-югу мера жизни, о лучший из Куру, исчислялась четырьмя тысячами лет, о превосходный правитель; в Трете, о владыка людей, — тремя тысячами, в Двапаре — двумя тысячами, а теперь держится на сотне. Но в этом Пушье, о лучший из Бхаратов, нет устойчивой меры: здесь умирают и находящиеся во чреве, и уже родившиеся».
a0fc52476228 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:47:27 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Последовательность юг показывает убывание жизненной силы и устойчивости. Чем дальше век от изначальной чистоты Крита-юги, тем меньше продолжительность жизни и тем менее надёжен сам порядок рождения и смерти.