Махабхарата
Бхишма-парва: смешанная битва войск6.53.9-17
5627 / 15823
Махабхарата · 6.53.9-17
Деванагари

सेनाग्राद् अभिनिष्पत्य प्रायुध्यंस् तत्र मानवाः ॥
उभयोः सेनयो राजन् व्यतिषक्तरथद्विपाः ॥
हयारोहैर् हयारोहाः पात्यन्ते स्म महाहवे ॥
ऋष्टिभिर् विमलाग्राभिः प्रासैर् अपि च संयुगे ॥
रथी रथिनम् आसाद्य शरैः कनकभूषणैः ॥
पातयाम् आस समरे तस्मिन्न् अतिभयंकरे ॥
गजारोहा गजारोहान् नाराचशरतोमरैः ॥
संसक्ताः पातयाम् आसुस् तव तेषां च संघशः ॥
पत्तिसंघा रणे पत्तीन् भिण्डिपालपरश्वधैः ॥
न्यपातयन्त संहृष्टाः परस्परकृतागसः ॥
पदाती रथिनं संख्ये रथी चापि पदातिनम् ॥
न्यपातयच् छितैः शस्त्रैः सेनयोर् उभयोर् अपि ॥
गजारोहा हयारोहान् पातयां चक्रिरे तदा ॥
हयारोहा गजस्थांश् च तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥
गजारोहवरैश् चापि तत्र तत्र पदातयः ॥
पातिताः समदृश्यन्त तैश् चापि गजयोधिनः ॥
पत्तिसंघा हयारोहैः सादिसंघाश् च पत्तिभिः ॥
पात्यमाना व्यदृश्यन्त शतशो ऽथ सहस्रशः ॥

Транслитерация (IAST)

senāgrād abhiniṣpatya prāyudhyaṃs tatra mānavāḥ ||
ubhayoḥ senayo rājan vyatiṣaktarathadvipāḥ ||
hayārohair hayārohāḥ pātyante sma mahāhave ||
ṛṣṭibhir vimalāgrābhiḥ prāsair api ca saṃyuge ||
rathī rathinam āsādya śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ ||
pātayām āsa samare tasminn atibhayaṃkare ||
gajārohā gajārohān nārācaśaratomaraiḥ ||
saṃsaktāḥ pātayām āsus tava teṣāṃ ca saṃghaśaḥ ||
pattisaṃghā raṇe pattīn bhiṇḍipālaparaśvadhaiḥ ||
nyapātayanta saṃhṛṣṭāḥ parasparakṛtāgasaḥ ||
padātī rathinaṃ saṃkhye rathī cāpi padātinam ||
nyapātayac chitaiḥ śastraiḥ senayor ubhayor api ||
gajārohā hayārohān pātayāṃ cakrire tadā ||
hayārohā gajasthāṃś ca tad adbhutam ivābhavat ||
gajārohavaraiś cāpi tatra tatra padātayaḥ ||
pātitāḥ samadṛśyanta taiś cāpi gajayodhinaḥ ||
pattisaṃghā hayārohaiḥ sādisaṃghāś ca pattibhiḥ ||
pātyamānā vyadṛśyanta śataśo 'tha sahasraśaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सेनाग्रात् अभिनिष्पत्यsenāgrāt abhiniṣpatyaиз переда войска выскакивая; вырываясь из авангарда
प्रायुध्यन् तत्र मानवाःprāyudhyan tatra mānavāḥсражались там люди; там бились воины
उभयोः सेनयोः राजन्ubhayoḥ senayoḥ rājanдвух войск, царь; обеих армий, владыка
व्यतिषक्तरथद्विपाःvyatiṣaktarathadvipāḥсо смешанными колесницами и слонами; с переплетёнными ратхами, слонами
हयारोहैः हयारोहाःhayārohaiḥ hayārohāḥконники конниками; всадники с всадниками
पात्यन्ते स्म महाहवेpātyante sma mahāhaveсбрасывались в великой битве; повергались в сражении
ऋष्टिभिः विमलाग्राभिःṛṣṭibhiḥ vimalāgrābhiḥришти с блестящими остриями; копьями с чистыми наконечниками
प्रासैः अपि च संयुगेprāsaiḥ api ca saṃyugeи копьями в бою; и прасами в сражении
रथी रथिनम् आसाद्यrathī rathinam āsādyaколесничий колесничего достигнув; ратхин, встретив ратхина
शरैः कनकभूषणैःśaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥстрелами золотом украшенными; золотооперёнными стрелами
पातयाम् आस समरेpātayām āsa samareповергал в бою; сбрасывал в сражении
तस्मिन् अतिभयंकरेtasmin atibhayaṃkareв том крайне страшном; в этом ужаснейшем
गजारोहाः गजारोहान्gajārohāḥ gajārohānслоноводы слоноводов; воины на слонах друг друга
नाराचशरतोमरैःnārācaśaratomaraiḥнарачами, стрелами, томарами; железными стрелами и дротиками
संसक्ताः पातयाम् आसुःsaṃsaktāḥ pātayām āsuḥсцепившись, повергали; сойдясь, сбрасывали
तव तेषाम् च संघशःtava teṣām ca saṃghaśaḥтвоих и их толпами; с обеих сторон группами
पत्तिसंघाः रणे पत्तीन्pattisaṃghāḥ raṇe pattīnотряды пехоты пехотинцев; пешие группы пеших
भिण्डिपालपरश्वधैःbhiṇḍipālaparaśvadhaiḥбхиндипалами и секирами; метательными копьями и топорами
न्यपातयन्त संहृष्टाःnyapātayanta saṃhṛṣṭāḥповергали радостные; сбивали с ликованием
परस्परकृतागसःparasparakṛtāgasaḥвзаимно причинившие вред; нанёсшие друг другу обиды
पदाती रथिनम् संख्येpadātī rathinam saṃkhyeпехотинец колесничего в бою; пеший ратхина в сражении
रथी च अपि पदातिनम्rathī ca api padātinamи колесничий пехотинца; и ратхин пешего
न्यपातयत् शितैः शस्त्रैःnyapātayat śitaiḥ śastraiḥповергал острым оружием; сбрасывал заострёнными орудиями
सेनयोः उभयोः अपिsenayoḥ ubhayoḥ apiв обеих армиях также; с обеих сторон
गजारोहाः हयारोहान्gajārohāḥ hayārohānслоноводы конников; воины на слонах всадников
पातयाम् चक्रिरे तदाpātayām cakrire tadāповергали тогда; сбрасывали в тот миг
हयारोहाः गजस्थान् चhayārohāḥ gajasthān caконники же стоящих на слонах; всадники слоновых воинов
तत् अद्भुतम् इव अभवत्tat adbhutam iva abhavatэто было словно чудо; то казалось удивительным
गजारोहवरैः च अपिgajārohavaraiḥ ca apiи лучшими слоноводами также; также превосходными бойцами на слонах
तत्र तत्र पदातयःtatra tatra padātayaḥтам и там пехотинцы; повсюду пешие воины
पातिताः समदृश्यन्तpātitāḥ samadṛśyantaповергнутыми виделись; казались сброшенными
तैः च अपि गजयोधिनःtaiḥ ca api gajayodhinaḥи ими также слоновые воины; и те поражали слоноводов
पत्तिसंघाः हयारोहैःpattisaṃghāḥ hayārohaiḥпешие отряды конниками; группы пехоты всадниками
सादिसंघाः च पत्तिभिःsādisaṃghāḥ ca pattibhiḥи конные отряды пехотой; и группы всадников пешими
पात्यमानाः व्यदृश्यन्तpātyamānāḥ vyadṛśyantaповергаемыми были видны; виднелись сбрасываемыми
शतशः अथ सहस्रशःśataśaḥ atha sahasraśaḥсотнями и тысячами; по сотням и тысячам
Литературный перевод

Вырываясь из передних рядов войск, люди там сражались; в обеих армиях, о царь, колесницы и слоны смешались. В великой битве конники сбрасывали конников блестящими ришти и прасами. Колесничий, встретив колесничего, в этом крайне страшном бою повергал его золотоукрашенными стрелами. Воины на слонах, сцепившись, толпами сбрасывали друг друга с обеих сторон нарачами, стрелами и томарами. Пешие отряды, ликуя и мстя за взаимный вред, в бою повергали пехотинцев бхиндипалами и секирами. В обеих армиях пеший острым оружием сбрасывал колесничего, а колесничий — пешего. Слоновые воины тогда повергали конников, а конники — стоявших на слонах, и это казалось удивительным. Повсюду пехотинцы были видны поверженными лучшими слоноводами, а они сами поражали слоновых воинов. Пешие отряды падали от конников, а конные отряды — от пехоты, сотнями и тысячами».

Версия

d105cbc35139 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами