तं व्यालनानाविधगूढसारं; गजाश्वपादातरथौघपक्षम् ॥
व्यूहं महामेघसमं महात्मा; ददर्श दूरात् कपिराजकेतुः ॥
स निर्ययौ केतुमता रथेन; नरर्षभः श्वेतहयेन वीरः ॥
वरूथिना सैन्यमुखे महात्मा; वधे धृतः सर्वसपत्नयूनाम् ॥
सूपस्करं सोत्तरबन्धुरेषं; यत्तं यदूनाम् ऋषभेण संख्ये ॥
कपिध्वजं प्रेक्ष्य विषेदुर् आजौ; सहैव पुत्रैस् तव कौरवेयाः ॥
प्रकर्षता गुप्तम् उदायुधेन; किरीटिना लोकमहारथेन ॥
तं व्यूहराजं ददृशुस् त्वदीयाश्; चतुश्चतुर्व्यालसहस्रकीर्णम् ॥
यथा हि पूर्वे ऽहनि धर्मराज्ञा; व्यूहः कृतः कौरवनन्दनेन ॥
तथा तथोद्देशम् उपेत्य तस्थुः; पाञ्चालमुख्यैः सह चेदिमुख्याः ॥
ततो महावेगसमाहतानि; भेरीसहस्राणि विनेदुर् आजौ ॥
शङ्खस्वना दुन्दुभिनिस्वनाश् च; सर्वेष्व् अनीकेषु ससिंहनादाः ॥
ततः सबाणानि महास्वनानि; विस्फार्यमाणानि धनूंषि वीरैः ॥
क्षणेन भेरीपणवप्रणादान्; अन्तर्दधुः शङ्खमहास्वनाश् च ॥
तच् छङ्खशब्दावृतम् अन्तरिक्षम्; उद्धूतभौमद्रुतरेणुजालम् ॥
महावितानावततप्रकाशम्; आलोक्य वीराः सहसाभिपेतुः ॥
taṃ vyālanānāvidhagūḍhasāraṃ; gajāśvapādātarathaughapakṣam ||
vyūhaṃ mahāmeghasamaṃ mahātmā; dadarśa dūrāt kapirājaketuḥ ||
sa niryayau ketumatā rathena; nararṣabhaḥ śvetahayena vīraḥ ||
varūthinā sainyamukhe mahātmā; vadhe dhṛtaḥ sarvasapatnayūnām ||
sūpaskaraṃ sottarabandhureṣaṃ; yattaṃ yadūnām ṛṣabheṇa saṃkhye ||
kapidhvajaṃ prekṣya viṣedur ājau; sahaiva putrais tava kauraveyāḥ ||
prakarṣatā guptam udāyudhena; kirīṭinā lokamahārathena ||
taṃ vyūharājaṃ dadṛśus tvadīyāś; catuścaturvyālasahasrakīrṇam ||
yathā hi pūrve 'hani dharmarājñā; vyūhaḥ kṛtaḥ kauravanandanena ||
tathā tathoddeśam upetya tasthuḥ; pāñcālamukhyaiḥ saha cedimukhyāḥ ||
tato mahāvegasamāhatāni; bherīsahasrāṇi vinedur ājau ||
śaṅkhasvanā dundubhinisvanāś ca; sarveṣv anīkeṣu sasiṃhanādāḥ ||
tataḥ sabāṇāni mahāsvanāni; visphāryamāṇāni dhanūṃṣi vīraiḥ ||
kṣaṇena bherīpaṇavapraṇādān; antardadhuḥ śaṅkhamahāsvanāś ca ||
tac chaṅkhaśabdāvṛtam antarikṣam; uddhūtabhaumadrutareṇujālam ||
mahāvitānāvatataprakāśam; ālokya vīrāḥ sahasābhipetuḥ ||
Великодушный обладатель знамени с царём обезьян издали увидел этот боевой строй, подобный великой туче: со скрытой змеиной сердцевиной и флангами из потоков слонов, коней, пехоты и колесниц. Тогда герой, бык среди людей, на знаменной колеснице с белыми конями, в переднем строю войска выехал навстречу, решив погубить всех врагов. Кауравы вместе с твоими сыновьями дрогнули в бою, увидев колесницу с обезьяньим знаменем, прекрасно оснащённую и подготовленную лучшим из Яду. Твои воины увидели этот царь строев, защищённый мировым махаратхой Киритиным с поднятым оружием, полный змеиных групп. Как в прежний день Дхармараджа, радость Куру, построил боевой порядок, так вожди Чеди вместе с главными панчалами заняли свои места. Затем в бою загремели тысячи бхери, ударенные мощным порывом; во всех войсках поднялись звуки раковин, дундубхи и львиные кличи. Но уже через мгновение громкозвучные луки со стрелами, натягиваемые героями, заглушили звуки бхери, панав и великий гул раковин. Увидев пространство, наполненное звуком раковин, клубами поднятой земной пыли и расстеленным блеском света, герои стремительно сошлись».
7735eef910b4 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:45 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Арджуна входит в сцену через знак Ханумана и через присутствие Кришны как возничего. Для Куру один вид этой колесницы уже становится испытанием сердца: внешняя армейская мощь сталкивается с внутренней уверенностью тех, кого ведёт Господь.