Махабхарата
Бхишма-парва: поединок Бхишмы и Арджуны6.56.15-24
5647 / 15823
Махабхарата · 6.56.15-24
Деванагари

रथी रथेनाभिहतः ससूतः; पपात साश्वः सरथः सकेतुः ॥
गजो गजेनाभिहतः पपात; पदातिना चाभिहतः पदातिः ॥
आवर्तमानान्य् अभिवर्तमानैर्; बाणैः क्षतान्य् अद्भुतदर्शनानि ॥
प्रासैश् च खड्गैश् च समाहतानि; सदश्ववृन्दानि सदश्ववृन्दैः ॥
सुवर्णतारागणभूषितानि; शरावराणि प्रहितानि वीरैः ॥
विदार्यमाणानि परश्वधैश् च; प्रासैश् च खड्गैश् च निपेतुर् उर्व्याम् ॥
गजैर् विषाणैर् वरहस्तरुग्णाः; के चित् ससूता रथिनः प्रपेतुः ॥
गजर्षभाश् चापि रथर्षभेण; निपेतिरे बाणहताः पृथिव्याम् ॥
गजौघवेगोद्धतसादितानां; श्रुत्वा निषेदुर् वसुधां मनुष्याः ॥
आर्तस्वरं सादिपदातियूनां; विषाणगात्रावरताडितानाम् ॥
संभ्रान्तनागाश्वरथे प्रसूते; महाभये सादिपदातियूनाम् ॥
महारथैः संपरिवार्यमाणं; ददर्श भीष्मः कपिराजकेतुम् ॥
तं पञ्चतालोच्छ्रिततालकेतुः; सदश्ववेगोद्धतवीर्ययातः ॥
महास्त्रबाणाशनिदीप्तमार्गं; किरीटिनं शांतनवो ऽभ्यधावत् ॥
तथैव शक्रप्रतिमानकल्पम्; इन्द्रात्मजं द्रोणमुखाभिसस्रुः ॥
कृपश् च शल्यश् च विविंशतिश् च; दुर्योधनः सौमदत्तिश् च राजन् ॥
ततो रथानीकमुखाद् उपेत्य; सर्वास्त्रवित् काञ्चनचित्रवर्मा ॥
जवेन शूरो ऽभिससार सर्वांस्; तथार्जुनस्यात्र सुतो ऽभिमन्युः ॥
तेषां महास्त्राणि महारथानाम्; असक्तकर्मा विनिहत्य कार्ष्णिः ॥
बभौ महामन्त्रहुतार्चिमाली; सदोगतः सन् भगवान् इवाग्निः ॥

Транслитерация (IAST)

rathī rathenābhihataḥ sasūtaḥ; papāta sāśvaḥ sarathaḥ saketuḥ ||
gajo gajenābhihataḥ papāta; padātinā cābhihataḥ padātiḥ ||
āvartamānāny abhivartamānair; bāṇaiḥ kṣatāny adbhutadarśanāni ||
prāsaiś ca khaḍgaiś ca samāhatāni; sadaśvavṛndāni sadaśvavṛndaiḥ ||
suvarṇatārāgaṇabhūṣitāni; śarāvarāṇi prahitāni vīraiḥ ||
vidāryamāṇāni paraśvadhaiś ca; prāsaiś ca khaḍgaiś ca nipetur urvyām ||
gajair viṣāṇair varahastarugṇāḥ; ke cit sasūtā rathinaḥ prapetuḥ ||
gajarṣabhāś cāpi ratharṣabheṇa; nipetire bāṇahatāḥ pṛthivyām ||
gajaughavegoddhatasāditānāṃ; śrutvā niṣedur vasudhāṃ manuṣyāḥ ||
ārtasvaraṃ sādipadātiyūnāṃ; viṣāṇagātrāvaratāḍitānām ||
saṃbhrāntanāgāśvarathe prasūte; mahābhaye sādipadātiyūnām ||
mahārathaiḥ saṃparivāryamāṇaṃ; dadarśa bhīṣmaḥ kapirājaketum ||
taṃ pañcatālocchritatālaketuḥ; sadaśvavegoddhatavīryayātaḥ ||
mahāstrabāṇāśanidīptamārgaṃ; kirīṭinaṃ śāṃtanavo 'bhyadhāvat ||
tathaiva śakrapratimānakalpam; indrātmajaṃ droṇamukhābhisasruḥ ||
kṛpaś ca śalyaś ca viviṃśatiś ca; duryodhanaḥ saumadattiś ca rājan ||
tato rathānīkamukhād upetya; sarvāstravit kāñcanacitravarmā ||
javena śūro 'bhisasāra sarvāṃs; tathārjunasyātra suto 'bhimanyuḥ ||
teṣāṃ mahāstrāṇi mahārathānām; asaktakarmā vinihatya kārṣṇiḥ ||
babhau mahāmantrahutārcimālī; sadogataḥ san bhagavān ivāgniḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
रथी रथेन अभिहतःrathī rathena abhihataḥколесничий колесницей ударенный; ратхин, поражённый ратхой
ससूतः पपातsasūtaḥ papātaс возничим упал; пал вместе с сарати
साश्वः सरथः सकेतुःsāśvaḥ sarathaḥ saketuḥс конями, колесницей, стягом; вместе с ратхой и флагом
गजः गजेन अभिहतःgajaḥ gajena abhihataḥслон слоном ударенный; слон, сбитый слоном
पपातpapātaупал; рухнул
पदातिना च अभिहतःpadātinā ca abhihataḥи пехотинцем ударенный; поражённый пешим
पदातिःpadātiḥпехотинец; пеший воин
आवर्तमानानि अभिवर्तमानैःāvartamānāni abhivartamānaiḥвращающиеся наступающими; поворачиваемые встречными
बाणैः क्षतानिbāṇaiḥ kṣatāniстрелами раненные; стрелами поражённые
अद्भुतदर्शनानिadbhutadarśanāniудивительные на вид; дивные видом
प्रासैः च खड्गैः चprāsaiḥ ca khaḍgaiḥ caкопьями и мечами; прасами и клинками
समाहतानिsamāhatāniизбитые; поражённые
सदश्ववृन्दानि सदश्ववृन्दैःsadaśvavṛndāni sadaśvavṛndaiḥстада добрых коней стадами добрых коней; табуны коней друг другом
सुवर्णतारागणभूषितानिsuvarṇatārāgaṇabhūṣitāniзолотыми звёздными рядами украшенные; украшенные золотыми звёздами
शरावराणि प्रहितानि वीरैःśarāvarāṇi prahitāni vīraiḥщитки, посланные героями; защитные пластины, брошенные воинами
विदार्यमाणानि परश्वधैः चvidāryamāṇāni paraśvadhaiḥ caрассекаемые секирами; разрубаемые топорами
प्रासैः च खड्गैः चprāsaiḥ ca khaḍgaiḥ caкопьями и мечами; прасами и клинками
निपेतुः उर्व्याम्nipetuḥ urvyāmпадали на землю; рушились на почву
गजैः विषाणैःgajaiḥ viṣāṇaiḥслонами, бивнями; слоновьими клыками
वरहस्तरुग्णाःvarahastarugṇāḥи лучшими хоботами сломленные; сокрушённые могучими хоботами
के चित् ससूता रथिनःke cit sasūtā rathinaḥнекоторые колесничие с возничими; ратхины вместе с сарати
प्रपेतुःprapetuḥрухнули; упали
गजर्षभाः च अपिgajarṣabhāḥ ca apiи лучшие слоны также; и быки слонов
रथर्षभेणratharṣabheṇaлучшим колесничим; быком среди ратхинов
निपेतिरे बाणहताःnipetire bāṇahatāḥпадали, стрелами поражённые; рушились, сражённые стрелами
पृथिव्याम्pṛthivyāmна землю; на почву
गजौघवेगोद्धतसादितानाम्gajaughavegoddhatasāditānāmпотоком слонов сбитых и раздавленных; подавленных натиском слонов
श्रुत्वा निषेदुः वसुधाम्śrutvā niṣeduḥ vasudhāmуслышав, садились на землю; падали на землю
मनुष्याःmanuṣyāḥлюди; воины
आर्तस्वरम् सादिपदातियूनाम्ārtasvaram sādipadātiyūnāmмучительный крик всадников и пехотинцев; вопль конников-пехотинцев
विषाणगात्रावरताडितानाम्viṣāṇagātrāvaratāḍitānāmбивнями, телами, хвостами избитых; слоновьими ударами разбитых
संभ्रान्तनागाश्वरथेsaṃbhrāntanāgāśvaratheс взволнованными слонами, конями, колесницами; с перепуганными ратхами
प्रसूते महाभयेprasūte mahābhayeкогда возник великий страх; в поднявшемся ужасе
सादिपदातियूनाम्sādipadātiyūnāmу всадников и пехотинцев; среди конницы-пехоты
महारथैः संपरिवार्यमाणम्mahārathaiḥ saṃparivāryamāṇamокружаемого махаратхами; обступаемого великими ратхинами
ददर्श भीष्मःdadarśa bhīṣmaḥувидел Бхишма; Бхишма заметил
कपिराजकेतुम्kapirājaketumобладателя знамени с царём обезьян; Арджуну с флагом Ханумана
तम् पञ्चतालोच्छ्रिततालकेतुःtam pañcatālocchritatālaketuḥна него с пальмовым знаком поднятым; Бхишма с высоким пальмовым стягом
सदश्ववेगोद्धतवीर्ययातःsadaśvavegoddhatavīryayātaḥнесомый скоростью добрых коней; поднятый резвостью скакунов
महास्त्रबाणाशनिदीप्तमार्गम्mahāstrabāṇāśanidīptamārgamс путём, пылающим молниями великих стрел; озарённый астрами и стрелами
किरीटिनम् शांतनवः अभ्यधावत्kirīṭinam śāṃtanavaḥ abhyadhāvatна Киритина Шантанава побежал; Бхишма устремился к Арджуне
तथा एव शक्रप्रतिमानकल्पम्tathā eva śakrapratimānakalpamтакже подобного Шакре; равного Индре
इन्द्रात्मजम् द्रोणमुखाः अभिसस्रुःindrātmajam droṇamukhāḥ abhisasruḥк сыну Индры Дрона и другие устремились; Дрона возглавил натиск
कृपः च शल्यः चkṛpaḥ ca śalyaḥ caи Крипа, и Шалья; Крипа с Шальей
विविंशतिः चviviṃśatiḥ caи Вивимшати; также Вивимшати
दुर्योधनः सौमदत्तिः चduryodhanaḥ saumadattiḥ caДурьодхана и Саумадатти; Дурьодхана с Бхуришравасом
राजन्rājanо царь; владыка
ततः रथानीकमुखात् उपेत्यtataḥ rathānīkamukhāt upetyaзатем к переду колесничьего войска подойдя; выйдя из строя ратх
सर्वास्त्रवित् काञ्चनचित्रवर्माsarvāstravit kāñcanacitravarmāзнаток всех астр, в пёстрозолотом доспехе; воин в золотой броне
जवेन शूरः अभिससारjavena śūraḥ abhisasāraбыстро герой устремился; храбрый стремительно бросился
सर्वान्sarvānна всех; против всех
तथा अर्जुनस्य अत्र सुतःtathā arjunasya atra sutaḥтак сын Арджуны здесь; так Абхиманью
अभिमन्युःabhimanyuḥАбхиманью; сын Субхадры
तेषाम् महास्त्राणि महारथानाम्teṣām mahāstrāṇi mahārathānāmих великие астры махаратхов; оружия тех ратхинов
असक्तकर्मा विनिहत्यasaktakarmā vinihatyaнепрерывно действующий уничтожив; ловко отразив
कार्ष्णिःkārṣṇiḥКаршни; сын Кришны
बभौ महामन्त्रहुतार्चिमालीbabhau mahāmantrahutārcimālīсиял как пламя, возожжённое мантрами; блистал огненным венцом
सदोगतः सन् भगवान् इव अग्निःsadogataḥ san bhagavān iva agniḥкак священный Агни в собрании; словно Агни на жертве
Литературный перевод

Колесничий, поражённый колесницей, падал вместе с возничим, конями, колесницей и стягом; слон, ударенный слоном, рушился; пехотинец падал, поражённый пехотинцем. Дивные на вид табуны добрых коней, вращаясь и сталкиваясь с встречными табунами, были ранены стрелами, поражены копьями и мечами. Украшенные золотыми звёздами защитные пластины, посланные героями, разрубаемые секирами, копьями и мечами, падали на землю. Некоторые колесничие вместе с возничими, сокрушённые слоновьими бивнями и могучими хоботами, рушились; и лучшие слоны, поражённые стрелами лучшего колесничего, падали на землю. Люди, сбитые и раздавленные натиском потоков слонов, слышали мучительные крики всадников и пехотинцев, избитых бивнями, телами и хвостами, и падали на землю. В великом страхе, среди перепуганных слонов, коней и колесниц, Бхишма увидел обладателя знамени с царём обезьян, окружённого махаратхами. Шантанава, с высоким пальмовым стягом, несомый скоростью добрых коней, устремился на Киритина, чей путь пылал молниями великих астр и стрел. Так же Дрона и другие бросились к сыну Индры, подобному Шакре: Крипа, Шалья, Вивимшати, Дурьодхана и Саумадатти, о царь. Тогда Абхиманью, сын Арджуны, знаток всех астр, в пёстром золотом доспехе, геройски и быстро вышел из передней линии колесничьего войска и бросился на всех. Ловко отразив великие астры этих махаратхов, Каршни сиял, словно священный Агни, возожжённый великими мантрами в собрании».

Версия

85349ed88568 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами