Махабхарата
Бхишма-парва: описание бурной битвы6.66.6-12
5693 / 15823
Махабхарата · 6.66.6-12
Деванагари

शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः ॥
अश्मवृष्टिर् इवाकाशे बभूव भरतर्षभ ॥
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपोज्ज्वलानि च ॥
पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि भरतर्षभ ॥
विशिखोन्मथितैर् गात्रैर् बाहुभिश् च सकार्मुकैः ॥
सहस्ताभरणैश् चान्यैर् अभवच् छादिता मही ॥
कवचोपहितैर् गात्रैर् हस्तैश् च समलंकृतैः ॥
मुखैश् च चन्द्रसंकाशै रक्तान्तनयनैः शुभैः ॥
गजवाजिमनुष्याणां सर्वगात्रैश् च भूपते ॥
आसीत् सर्वा समाकीर्णा मुहूर्तेन वसुंधरा ॥
रजोमेघैश् च तुमुलैः शस्त्रविद्युत्प्रकाशितैः ॥
आयुधानां च निर्घोषः स्तनयित्नुसमो ऽभवत् ॥
स संप्रहारस् तुमुलः कटुकः शोणितोदकः ॥
प्रावर्तत कुरूणां च पाण्डवानां च भारत ॥

Транслитерация (IAST)

śirasāṃ pātyamānānāṃ samare niśitaiḥ śaraiḥ ||
aśmavṛṣṭir ivākāśe babhūva bharatarṣabha ||
kuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇi jātarūpojjvalāni ca ||
patitāni sma dṛśyante śirāṃsi bharatarṣabha ||
viśikhonmathitair gātrair bāhubhiś ca sakārmukaiḥ ||
sahastābharaṇaiś cānyair abhavac chāditā mahī ||
kavacopahitair gātrair hastaiś ca samalaṃkṛtaiḥ ||
mukhaiś ca candrasaṃkāśai raktāntanayanaiḥ śubhaiḥ ||
gajavājimanuṣyāṇāṃ sarvagātraiś ca bhūpate ||
āsīt sarvā samākīrṇā muhūrtena vasuṃdharā ||
rajomeghaiś ca tumulaiḥ śastravidyutprakāśitaiḥ ||
āyudhānāṃ ca nirghoṣaḥ stanayitnusamo 'bhavat ||
sa saṃprahāras tumulaḥ kaṭukaḥ śoṇitodakaḥ ||
prāvartata kurūṇāṃ ca pāṇḍavānāṃ ca bhārata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
शिरसाम् पात्यमानानाम्śirasām pātyamānānāmголов падающих; срубаемых голов
समरे निशितैः शरैःsamare niśitaiḥ śaraiḥв битве острыми стрелами; в бою заострёнными
अश्मवृष्टिः इव आकाशेaśmavṛṣṭiḥ iva ākāśeкак каменный дождь в небе; словно град камней
बभूव भरतर्षभbabhūva bharatarṣabhaбыл, бык Бхаратов; стал, о Бхарата
कुण्डलोष्णीषधारीणिkuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇiносящие серьги и тюрбаны; с серьгами и повязками
जातरूपोज्ज्वलानि चjātarūpojjvalāni caи золотом сверкающие; сияющие чистым золотом
पतितानि स्म दृश्यन्तेpatitāni sma dṛśyanteупавшими были видны; лежали видимые
शिरांसि भरतर्षभśirāṃsi bharatarṣabhaголовы, бык Бхаратов; главы, лучший Бхаратов
विशिखोन्मथितैः गात्रैःviśikhonmathitaiḥ gātraiḥстрелами разорванными членами; телами, рассечёнными стрелами
बाहुभिः च सकार्मुकैःbāhubhiḥ ca sakārmukaiḥи руками с луками; руками, держащими луки
सहस्ताभरणैः च अन्यैःsahastābharaṇaiḥ ca anyaiḥи другими с украшениями рук; с браслетами
अभवत् छादिता महीabhavat chāditā mahīбыла покрыта земля; земля оказалась застлана
कवचोपहितैः गात्रैःkavacopahitaiḥ gātraiḥчленами, покрытыми панцирями; телами в доспехах
हस्तैः च समलंकृतैःhastaiḥ ca samalaṃkṛtaiḥи руками украшенными; нарядными кистями
मुखैः च चन्द्रसंकाशैःmukhaiḥ ca candrasaṃkāśaiḥи лицами луноподобными; лицами, словно луна
रक्तान्तनयनैः शुभैःraktāntanayanaiḥ śubhaiḥс красноокаймлёнными прекрасными глазами; с алыми краями очей
गजवाजिमनुष्याणाम्gajavājimanuṣyāṇāmслонов, коней и людей; слонов, лошадей, воинов
सर्वगात्रैः च भूपतेsarvagātraiḥ ca bhūpateи всеми членами, царь; всеми частями тел
आसीत् सर्वा समाकीर्णाāsīt sarvā samākīrṇāбыла вся усеяна; оказалась полностью покрыта
मुहूर्तेन वसुंधराmuhūrtena vasuṃdharāв мгновение земля; земля-кормилица
रजोमेघैः च तुमुलैःrajomeghaiḥ ca tumulaiḥи бурными облаками пыли; густыми пылевыми тучами
शस्त्रविद्युत्प्रकाशितैःśastravidyutprakāśitaiḥосвещёнными молниями оружия; сверканием оружия
आयुधानाम् च निर्घोषःāyudhānām ca nirghoṣaḥи грохот оружий; звон оружия
स्तनयित्नुसमः अभवत्stanayitnusamaḥ abhavatстал равен грому; был подобен раскату
स संप्रहारः तुमुलःsa saṃprahāraḥ tumulaḥто столкновение бурное; эта сеча страшная
कटुकः शोणितोदकःkaṭukaḥ śoṇitodakaḥжестокое, с кровью как водой; с кровавой влагой
प्रावर्तत कुरूणाम् चprāvartata kurūṇām caразвернулось у Куру и; началось у Куру
पाण्डवानाम् च भारतpāṇḍavānām ca bhārataи у Пандавов, Бхарата; между Пандавами
Литературный перевод

В битве головы, срубаемые острыми стрелами, падали, словно каменный дождь с неба, о бык Бхаратов. Видны были упавшие головы с серьгами и тюрбанами, сверкающие золотом, о лучший Бхаратов. Земля была покрыта телами, разорванными стрелами, руками с луками и другими руками, украшенными браслетами. Она была усеяна членами в доспехах, украшенными кистями, прекрасными луноподобными лицами с красными краями глаз, а также всеми частями тел слонов, коней и людей, о царь. В одно мгновение вся земля-кормилица оказалась покрыта ими. Бурные облака пыли сверкали молниями оружия, а грохот оружий был подобен грому. Так между Куру и Пандавами, о Бхарата, развернулась страшная, жестокая сеча, где кровь была как вода».

Версия

855a7ff6dafd · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:35:52 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами