Махабхарата
Бхишма-парва: бой Сатьяки и Бхуришраваса6.70.11-24
5710 / 15823
Махабхарата · 6.70.11-24
Деванагари

तं दृष्ट्वा युयुधानस्य सुता दश महाबलाः ॥
महारथाः समाख्याताश् चित्रवर्मायुधध्वजाः ॥
समासाद्य महेष्वासं भूरिश्रवसम् आहवे ॥
ऊचुः सर्वे सुसंरब्धा यूपकेतुं महारणे ॥
भो भो कौरवदायाद सहास्माभिर् महाबल ॥
एहि युध्यस्व संग्रामे समस्तैः पृथग् एव वा ॥
अस्मान् वा त्वं पराजित्य यशः प्राप्नुहि संयुगे ॥
वयं वा त्वां पराजित्य प्रीतिं दास्यामहे पितुः ॥
एवम् उक्तस् तदा शूरैस् तान् उवाच महाबलः ॥
वीर्यश्लाघी नरश्रेष्ठस् तान् दृष्ट्वा समुपस्थितान् ॥
साध्व् इदं कथ्यते वीरा यद् एवं मतिर् अद्य वः ॥
युध्यध्वं सहिता यत्ता निहनिष्यामि वो रणे ॥
एवम् उक्ता महेष्वासास् ते वीराः क्षिप्रकारिणः ॥
महता शरवर्षेण अभ्यवर्षन्न् अरिंदमम् ॥
अपराह्णे महाराज संग्रामस् तुमुलो ऽभवत् ॥
एकस्य च बहूनां च समेतानां रणाजिरे ॥
तम् एकं रथिनां श्रेष्ठं शरवर्षैर् अवाकिरन् ॥
प्रावृषीव महाशैलं सिषिचुर् जलदा नृप ॥
तैस् तु मुक्ताञ् शरौघांस् तान् यमदण्डाशनिप्रभान् ॥
असंप्राप्तान् असंप्राप्तांश् चिच्छेदाशु महारथः ॥
तत्राद्भुतम् अपश्याम सौमदत्तेः पराक्रमम् ॥
यद् एको बहुभिर् युद्धे समसज्जद् अभीतवत् ॥
विसृज्य शरवृष्टिं तां दश राजन् महारथाः ॥
परिवार्य महाबाहुं निहन्तुम् उपचक्रमुः ॥
सौमदत्तिस् ततः क्रुद्धस् तेषां चापानि भारत ॥
चिच्छेद दशभिर् बाणैर् निमेषेण महारथः ॥
अथैषां छिन्नधनुषां भल्लैः संनतपर्वभिः ॥
चिच्छेद समरे राजञ् शिरांसि निशितैः शरैः ॥
ते हता न्यपतन् भूमौ वज्रभग्ना इव द्रुमाः ॥

Транслитерация (IAST)

taṃ dṛṣṭvā yuyudhānasya sutā daśa mahābalāḥ ||
mahārathāḥ samākhyātāś citravarmāyudhadhvajāḥ ||
samāsādya maheṣvāsaṃ bhūriśravasam āhave ||
ūcuḥ sarve susaṃrabdhā yūpaketuṃ mahāraṇe ||
bho bho kauravadāyāda sahāsmābhir mahābala ||
ehi yudhyasva saṃgrāme samastaiḥ pṛthag eva vā ||
asmān vā tvaṃ parājitya yaśaḥ prāpnuhi saṃyuge ||
vayaṃ vā tvāṃ parājitya prītiṃ dāsyāmahe pituḥ ||
evam uktas tadā śūrais tān uvāca mahābalaḥ ||
vīryaślāghī naraśreṣṭhas tān dṛṣṭvā samupasthitān ||
sādhv idaṃ kathyate vīrā yad evaṃ matir adya vaḥ ||
yudhyadhvaṃ sahitā yattā nihaniṣyāmi vo raṇe ||
evam uktā maheṣvāsās te vīrāḥ kṣiprakāriṇaḥ ||
mahatā śaravarṣeṇa abhyavarṣann ariṃdamam ||
aparāhṇe mahārāja saṃgrāmas tumulo 'bhavat ||
ekasya ca bahūnāṃ ca sametānāṃ raṇājire ||
tam ekaṃ rathināṃ śreṣṭhaṃ śaravarṣair avākiran ||
prāvṛṣīva mahāśailaṃ siṣicur jaladā nṛpa ||
tais tu muktāñ śaraughāṃs tān yamadaṇḍāśaniprabhān ||
asaṃprāptān asaṃprāptāṃś cicchedāśu mahārathaḥ ||
tatrādbhutam apaśyāma saumadatteḥ parākramam ||
yad eko bahubhir yuddhe samasajjad abhītavat ||
visṛjya śaravṛṣṭiṃ tāṃ daśa rājan mahārathāḥ ||
parivārya mahābāhuṃ nihantum upacakramuḥ ||
saumadattis tataḥ kruddhas teṣāṃ cāpāni bhārata ||
ciccheda daśabhir bāṇair nimeṣeṇa mahārathaḥ ||
athaiṣāṃ chinnadhanuṣāṃ bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
ciccheda samare rājañ śirāṃsi niśitaiḥ śaraiḥ ||
te hatā nyapatan bhūmau vajrabhagnā iva drumāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तम् दृष्ट्वा युयुधानस्यtam dṛṣṭvā yuyudhānasyaего увидев, Ююдханы; увидев это у Сатьяки
सुताः दश महाबलाःsutāḥ daśa mahābalāḥдесять сыновей великосильных; десять могучих сыновей
महारथाः समाख्याताःmahārathāḥ samākhyātāḥмахаратхами названные; известные как великие ратхины
चित्रवर्मायुधध्वजाःcitravarmāyudhadhvajāḥс пёстрыми панцирями, оружием, знамёнами; украшенные бронёй-оружием
समासाद्य महेष्वासम्samāsādya maheṣvāsamприблизившись к великому лучнику; подойдя к стрелку
भूरिश्रवसम् आहवेbhūriśravasam āhaveк Бхуришравасу в бою; к Бхуришравасу
ऊचुः सर्वे सुसंरब्धाःūcuḥ sarve susaṃrabdhāḥсказали все очень разгневанные; произнесли в ярости
यूपकेतुम् महारणेyūpaketum mahāraṇeЮпакету в великой битве; Бхуришравасу в бою
भो भो कौरवदायादbho bho kauravadāyādaо, о наследник Кауравов; эй, потомок Куру
सह अस्माभिः महाबलsaha asmābhiḥ mahābalaс нами, великосильный; вместе с нами
एहि युध्यस्व संग्रामेehi yudhyasva saṃgrāmeиди, сражайся в битве; выходи биться
समस्तैः पृथक् एव वाsamastaiḥ pṛthak eva vāсо всеми вместе или отдельно; собранными или порознь
अस्मान् वा त्वम् पराजित्यasmān vā tvam parājityaили нас ты победив; если нас одолеешь
यशः प्राप्नुहि संयुगेyaśaḥ prāpnuhi saṃyugeславу получи в бою; добудь славу
वयम् वा त्वाम् पराजित्यvayam vā tvām parājityaили мы тебя победив; если мы тебя одолеем
प्रीतिम् दास्यामहे पितुःprītim dāsyāmahe pituḥрадость дадим отцу; порадуем отца
एवम् उक्तः तदा शूरैःevam uktaḥ tadā śūraiḥтак сказанный тогда героями; после этих слов
तान् उवाच महाबलःtān uvāca mahābalaḥим сказал великосильный; могучий ответил
वीर्यश्लाघी नरश्रेष्ठःvīryaślāghī naraśreṣṭhaḥдоблестью гордящийся, лучший муж; хвалящийся мощью
तान् दृष्ट्वा समुपस्थितान्tān dṛṣṭvā samupasthitānих увидев подошедшими; видя их перед собой
साधु इदम् कथ्यते वीराःsādhu idam kathyate vīrāḥхорошо это говорится, герои; славно сказано
यत् एवम् मतिः अद्य वःyat evam matiḥ adya vaḥчто такова сегодня мысль ваша; если таков ваш замысел
युध्यध्वम् सहिताः यत्ताःyudhyadhvam sahitāḥ yattāḥсражайтесь вместе, сосредоточенные; бейтесь сообща
निहनिष्यामि वः रणेnihaniṣyāmi vaḥ raṇeубью вас в бою; сражу вас
एवम् उक्ताः महेष्वासाःevam uktāḥ maheṣvāsāḥтак сказанные великие лучники; услышав это стрелки
ते वीराः क्षिप्रकारिणःte vīrāḥ kṣiprakāriṇaḥте герои быстрые в деле; быстродействующие воины
महता शरवर्षेणmahatā śaravarṣeṇaвеликим дождём стрел; большим стрелным ливнем
अभ्यवर्षन् अरिंदमम्abhyavarṣan ariṃdamamосыпали врагов губителя; обрушились на героя
अपराह्णे महाराजaparāhṇe mahārājaпосле полудня, великий царь; во второй половине дня
संग्रामः तुमुलः अभवत्saṃgrāmaḥ tumulaḥ abhavatбитва бурная стала; сражение сделалось страшным
एकस्य च बहूनाम् चekasya ca bahūnām caодного и многих; между одним и многими
समेतानाम् रणाजिरेsametānām raṇājireсошедшихся на поле боя; встретившихся на арене
तम् एकम् रथिनाम् श्रेष्ठम्tam ekam rathinām śreṣṭhamтого одного, лучшего колесничих; одного лучшего ратхина
शरवर्षैः अवाकिरन्śaravarṣaiḥ avākiranдождями стрел осыпали; засыпали стрелами
प्रावृषि इव महाशैलम्prāvṛṣi iva mahāśailamкак в сезон дождей большую гору; словно тучу над горой
सिषिचुः जलदा नृपsiṣicuḥ jaladā nṛpaорошают облака, царь; облака поливают
तैः तु मुक्तान् शरौघान् तान्taiḥ tu muktān śaraughān tānими же выпущенные потоки стрел; те стрелные потоки
यमदण्डाशनिप्रभान्yamadaṇḍāśaniprabhānсияющие как жезл Ямы и молния; подобные каре смерти
असंप्राप्तान् असंप्राप्तान्asaṃprāptān asaṃprāptānещё не достигшие, не достигшие; прежде чем долетели
चिच्छेद आशु महारथःciccheda āśu mahārathaḥрассек быстро махаратха; тотчас разрубил
तत्र अद्भुतम् अपश्यामtatra adbhutam apaśyāmaтам чудесное мы увидели; там мы видели диво
सौमदत्तेः पराक्रमम्saumadatteḥ parākramamдоблесть Саумадатти; натиск Бхуришраваса
यत् एकः बहुभिः युद्धेyat ekaḥ bahubhiḥ yuddheчто один со многими в бою; как один против многих
समसज्जत् अभीतवत्samasajjat abhītavatсцепился бесстрашно; сражался без страха
विसृज्य शरवृष्टिम् ताम्visṛjya śaravṛṣṭim tāmвыпустив тот дождь стрел; пролив стрелный ливень
दश राजन् महारथाःdaśa rājan mahārathāḥдесять махаратхов, царь; десять великих ратхинов
परिवार्य महाबाहुम्parivārya mahābāhumокружив могучерукого; обступив сильнорукого
निहन्तुम् उपचक्रमुःnihantum upacakramuḥубить начали; принялись сражать
सौमदत्तिः ततः क्रुद्धःsaumadattiḥ tataḥ kruddhaḥСаумадатти затем разгневанный; Бхуришравас в ярости
तेषाम् चापानि भारतteṣām cāpāni bhārataих луки, Бхарата; оружие этих
चिच्छेद दशभिः बाणैःciccheda daśabhiḥ bāṇaiḥрассёк десятью стрелами; разрубил десятью
निमेषेण महारथःnimeṣeṇa mahārathaḥв мгновение махаратха; за миг
अथ एषाम् छिन्नधनुषाम्atha eṣām chinnadhanuṣāmзатем у них с рассечёнными луками; потом безоружным
भल्लैः संनतपर्वभिःbhallaiḥ saṃnataparvabhiḥбхаллами с ровными узлами; широкими сочленёнными стрелами
चिच्छेद समरे राजन्ciccheda samare rājanотсёк в бою, царь; срубил в сражении
शिरांसि निशितैः शरैःśirāṃsi niśitaiḥ śaraiḥголовы острыми стрелами; главы заострёнными
ते हताः न्यपतन् भूमौte hatāḥ nyapatan bhūmauони убитые упали на землю; сражённые рухнули
वज्रभग्नाः इव द्रुमाःvajrabhagnāḥ iva drumāḥкак деревья, сломанные молнией; словно разбитые ваджрой
Литературный перевод

Увидев это, десять великосильных сыновей Ююдханы, известные как махаратхи, с пёстрыми панцирями, оружием и знамёнами, приблизились в бою к великому лучнику Бхуришравасу. Все они, сильно разгневанные, сказали Юпакету в великой битве: «Эй, наследник Кауравов, великосильный! Иди, сражайся с нами в битве: со всеми вместе или с каждым отдельно. Победив нас, ты получишь славу в бою; или мы, победив тебя, дадим радость отцу». Услышав эти слова героев, великосильный лучший муж, гордившийся своей доблестью, увидел их перед собой и сказал: «Хорошо сказано, герои, раз такова сегодня ваша мысль. Сражайтесь вместе и сосредоточенно; я убью вас в бою». Тогда эти великие лучники, быстрые в деле, осыпали врагов губителя великим дождём стрел. Во второй половине дня, о великий царь, на поле боя разгорелось страшное сражение одного против многих. Они засыпали этого одного, лучшего из колесничих, дождями стрел, как облака в сезон дождей орошают большую гору, о царь. Но махаратха быстро рассекал эти выпущенные ими потоки стрел, сиявшие как жезл Ямы и молния, ещё прежде, чем они достигали его. Там мы увидели дивную доблесть Саумадатти: один он бесстрашно сцепился в бою со многими. Выпустив тот дождь стрел, десять махаратхов, о царь, окружили могучерукого и начали убивать его. Тогда разгневанный Саумадатти в одно мгновение десятью стрелами рассёк их луки, о Бхарата. Затем у них, оставшихся с рассечёнными луками, он в бою срубил головы острыми бхаллами с ровными узлами. Убитые, они упали на землю, словно деревья, сломанные молнией».

Версия

f56d908daa49 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:35:52 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами