नैतादृशं समुद्योगं दृष्टवन्तो ऽथ मानुषाः ॥
ऋषयो वा महाभागाः पुराणा भुवि संजय ॥
ईदृशो हि बलौघस् तु युक्तः शस्त्रास्त्रसंपदा ॥
वध्यते यत्र संग्रामे किम् अन्यद् भागधेयतः ॥
विपरीतम् इदं सर्वं प्रतिभाति स्म संजय ॥
यत्रेदृशं बलं घोरं नातरद् युधि पाण्डवान् ॥
अथ वा पाण्डवार्थाय देवास् तत्र समागताः ॥
युध्यन्ते मामकं सैन्यं यद् अवध्यन्त संजय ॥
उक्तो हि विदुरेणेह हितं पथ्यं च संजय ॥
न च गृह्णाति तन् मन्दः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥
तस्य मन्ये मतिः पूर्वं सर्वज्ञस्य महात्मनः ॥
आसीद् यथागतं तात येन दृष्टम् इदं पुरा ॥
अथ वा भाव्यम् एवं हि संजयैतेन सर्वथा ॥
पुरा धात्रा यथा सृष्टं तत् तथा न तद् अन्यथा ॥
naitādṛśaṃ samudyogaṃ dṛṣṭavanto 'tha mānuṣāḥ ||
ṛṣayo vā mahābhāgāḥ purāṇā bhuvi saṃjaya ||
īdṛśo hi balaughas tu yuktaḥ śastrāstrasaṃpadā ||
vadhyate yatra saṃgrāme kim anyad bhāgadheyataḥ ||
viparītam idaṃ sarvaṃ pratibhāti sma saṃjaya ||
yatredṛśaṃ balaṃ ghoraṃ nātarad yudhi pāṇḍavān ||
atha vā pāṇḍavārthāya devās tatra samāgatāḥ ||
yudhyante māmakaṃ sainyaṃ yad avadhyanta saṃjaya ||
ukto hi vidureṇeha hitaṃ pathyaṃ ca saṃjaya ||
na ca gṛhṇāti tan mandaḥ putro duryodhano mama ||
tasya manye matiḥ pūrvaṃ sarvajñasya mahātmanaḥ ||
āsīd yathāgataṃ tāta yena dṛṣṭam idaṃ purā ||
atha vā bhāvyam evaṃ hi saṃjayaitena sarvathā ||
purā dhātrā yathā sṛṣṭaṃ tat tathā na tad anyathā ||
Такого усилия, Санджая, не видели ни люди, ни древние великодушные риши на земле. Если такая масса войска, снабжённая богатством оружия и астр, уничтожается в сражении, что это может быть, кроме судьбы? Всё это кажется мне перевёрнутым, Санджая: такая страшная сила не смогла одолеть Пандавов в бою. Или, может быть, ради Пандавов там собрались боги и сражаются против моего войска, раз оно уничтожается, Санджая. Ведь Видура говорил здесь благое и целебное, Санджая, но мой глупый сын Дурьодхана не принимает этого. Думаю, мысль того великодушного всезнающего была с самого начала согласна с тем, что наступило, сын, потому что он видел это заранее. Или же, Санджая, так во всех отношениях и должно было быть: как прежде Творец устроил, так оно и есть, а не иначе».
598c4df770a2 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:38:20 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Дхритараштра снова подходит к правде: Видура говорил полезное, но Дурьодхана не принял. Однако признание тут же смешивается с фатализмом. Он видит следствие, но всё ещё прячется за судьбу, хотя причина давно была названа.