Махабхарата
Бхишма-парва: подвиги Дроны, Ашваттхамана и Сатьяки6.78.25-35
5741 / 15823
Махабхарата · 6.78.25-35
Деванагари

शिखण्ड्य् अपि महाराज द्रौणिम् आसाद्य संयुगे ॥
आजघान भ्रुवोर् मध्ये नाराचैस् त्रिभिर् आशुगैः ॥
स बभौ नरशार्दूलो ललाटे संस्थितैस् त्रिभिः ॥
शिखरैः काञ्चनमयैर् मेरुस् त्रिभिर् इवोच्छ्रितैः ॥
अश्वत्थामा ततः क्रुद्धो निमेषार्धाच् छिखण्डिनः ॥
सूतं ध्वजम् अथो राजंस् तुरगान् आयुधं तथा ॥
शरैर् बहुभिर् उद्दिश्य पातयाम् आस संयुगे ॥
स हताश्वाद् अवप्लुत्य रथाद् वै रथिनां वरः ॥
खड्गम् आदाय निशितं विमलं च शरावरम् ॥
श्येनवद् व्यचरत् क्रुद्धः शिखण्डी शत्रुतापनः ॥
सखड्गस्य महाराज चरतस् तस्य संयुगे ॥
नान्तरं ददृशे द्रौणिस् तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥
ततः शरसहस्राणि बहूनि भरतर्षभ ॥
प्रेषयाम् आस समरे द्रौणिः परमकोपनः ॥
ताम् आपतन्तीं समरे शरवृष्टिं सुदारुणाम् ॥
असिना तीक्ष्णधारेण चिच्छेद बलिनां वरः ॥
ततो ऽस्य विमलं द्रौणिः शतचन्द्रं मनोरमम् ॥
चर्माच्छिनद् असिं चास्य खण्डयाम् आस संयुगे ॥
शितैः सुबहुशो राजंस् तं च विव्याध पत्रिभिः ॥
शिखण्डी तु ततः खड्गं खण्डितं तेन सायकैः ॥
आविध्य व्यसृजत् तूर्णं ज्वलन्तम् इव पन्नगम् ॥
तम् आपतन्तं सहसा कालानलसमप्रभम् ॥
चिच्छेद समरे द्रौणिर् दर्शयन् पाणिलाघवम् ॥
शिखण्डिनं च विव्याध शरैर् बहुभिर् आयसैः ॥
शिखण्डी तु भृशं राजंस् ताड्यमानः शितैः शरैः ॥
आरुरोह रथं तूर्णं माधवस्य महात्मनः ॥

Транслитерация (IAST)

śikhaṇḍy api mahārāja drauṇim āsādya saṃyuge ||
ājaghāna bhruvor madhye nārācais tribhir āśugaiḥ ||
sa babhau naraśārdūlo lalāṭe saṃsthitais tribhiḥ ||
śikharaiḥ kāñcanamayair merus tribhir ivocchritaiḥ ||
aśvatthāmā tataḥ kruddho nimeṣārdhāc chikhaṇḍinaḥ ||
sūtaṃ dhvajam atho rājaṃs turagān āyudhaṃ tathā ||
śarair bahubhir uddiśya pātayām āsa saṃyuge ||
sa hatāśvād avaplutya rathād vai rathināṃ varaḥ ||
khaḍgam ādāya niśitaṃ vimalaṃ ca śarāvaram ||
śyenavad vyacarat kruddhaḥ śikhaṇḍī śatrutāpanaḥ ||
sakhaḍgasya mahārāja caratas tasya saṃyuge ||
nāntaraṃ dadṛśe drauṇis tad adbhutam ivābhavat ||
tataḥ śarasahasrāṇi bahūni bharatarṣabha ||
preṣayām āsa samare drauṇiḥ paramakopanaḥ ||
tām āpatantīṃ samare śaravṛṣṭiṃ sudāruṇām ||
asinā tīkṣṇadhāreṇa ciccheda balināṃ varaḥ ||
tato 'sya vimalaṃ drauṇiḥ śatacandraṃ manoramam ||
carmācchinad asiṃ cāsya khaṇḍayām āsa saṃyuge ||
śitaiḥ subahuśo rājaṃs taṃ ca vivyādha patribhiḥ ||
śikhaṇḍī tu tataḥ khaḍgaṃ khaṇḍitaṃ tena sāyakaiḥ ||
āvidhya vyasṛjat tūrṇaṃ jvalantam iva pannagam ||
tam āpatantaṃ sahasā kālānalasamaprabham ||
ciccheda samare drauṇir darśayan pāṇilāghavam ||
śikhaṇḍinaṃ ca vivyādha śarair bahubhir āyasaiḥ ||
śikhaṇḍī tu bhṛśaṃ rājaṃs tāḍyamānaḥ śitaiḥ śaraiḥ ||
āruroha rathaṃ tūrṇaṃ mādhavasya mahātmanaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
शिखण्डी अपि महाराजśikhaṇḍī api mahārājaи Шикхандин, великий царь; также Шикхандин, государь
द्रौणिम् आसाद्य संयुगेdrauṇim āsādya saṃyugeдостигнув Драуни в бою; встретив Ашваттхамана
आजघान भ्रुवोः मध्येājaghāna bhruvoḥ madhyeпоразил между бровями; ударил в межбровье
नाराचैः त्रिभिः आशुगैःnārācaiḥ tribhiḥ āśugaiḥтремя быстрыми нарачами; тремя стремительными стрелами
स बभौ नरशार्दूलःsa babhau naraśārdūlaḥон сиял, тигр среди людей; этот лучший мужей блистал
ललाटे संस्थितैः त्रिभिःlalāṭe saṃsthitaiḥ tribhiḥтремя стоящими во лбу; тремя застрявшими в челе
शिखरैः काञ्चनमयैःśikharaiḥ kāñcanamayaiḥзолотыми вершинами; пиками из золота
मेरुः त्रिभिः इव उच्छ्रितैःmeruḥ tribhiḥ iva ucchritaiḥкак Меру тремя поднятыми; словно Меру с тремя пиками
अश्वत्थामा ततः क्रुद्धःaśvatthāmā tataḥ kruddhaḥАшваттхаман затем разгневанный; после этого яростный Ашваттхаман
निमेषार्धात् शिखण्डिनःnimeṣārdhāt śikhaṇḍinaḥза половину мигания у Шикхандина; в половину мгновения
सूतम् ध्वजम् अथो राजन्sūtam dhvajam atho rājanвозницу, стяг затем, царь; суту и знамя, государь
तुरगान् आयुधम् तथाturagān āyudham tathāконей и оружие также; лошадей и вооружение
शरैः बहुभिः उद्दिश्यśaraiḥ bahubhiḥ uddiśyaмногими стрелами наметив; множеством стрел прицелившись
पातयाम् आस संयुगेpātayām āsa saṃyugeсвалил в бою; сбросил на поле
स हताश्वात् अवप्लुत्यsa hatāśvāt avaplutyaон с безлошадной спрыгнув; соскочив с ратхи без коней
रथात् वै रथिनाम् वरःrathāt vai rathinām varaḥс колесницы, лучший колесничих; с ратхи, лучший ратхинов
खड्गम् आदाय निशितम्khaḍgam ādāya niśitamвзяв острый меч; схватив отточенный меч
विमलम् च शरावरम्vimalam ca śarāvaramи чистый щит; и светлый щит
श्येनवत् व्यचरत् क्रुद्धःśyenavat vyacarat kruddhaḥкак ястреб двигался разгневанный; яростный носился словно сокол
शिखण्डी शत्रुतापनःśikhaṇḍī śatrutāpanaḥШикхандин, мучитель врагов; Шикхандин, палящий недругов
सखड्गस्य महाराजsakhaḍgasya mahārājaу него с мечом, великий царь; вооружённого мечом
चरतः तस्य संयुगेcarataḥ tasya saṃyugeдвижущегося в бою; когда он кружил в сражении
न अन्तरम् ददृशे द्रौणिःna antaram dadṛśe drauṇiḥне увидел промежутка Драуни; Ашваттхаман не нашёл прохода
तत् अद्भुतम् इव अभवत्tat adbhutam iva abhavatэто было как чудо; это казалось удивительным
ततः शरसहस्राणिtataḥ śarasahasrāṇiзатем тысячи стрел; после этого множество стрел
बहूनि भरतर्षभbahūni bharatarṣabhaмногие, бык Бхаратов; великое число, лучший Бхаратов
प्रेषयाम् आस समरेpreṣayām āsa samareпослал в битве; отправил на поле
द्रौणिः परमकोपनःdrauṇiḥ paramakopanaḥДрауни, крайне гневный; очень яростный Ашваттхаман
ताम् आपतन्तीम् समरेtām āpatantīm samareту налетающую в битве; приближающуюся на поле
शरवृष्टिम् सुदारुणाम्śaravṛṣṭim sudāruṇāmочень страшную ливень стрел; ужасный дождь стрел
असिना तीक्ष्णधारेणasinā tīkṣṇadhāreṇaмечом с острым лезвием; остролезвийным мечом
चिच्छेद बलिनाम् वरःciccheda balinām varaḥрассек лучший сильных; разрубил лучший могучих
ततः अस्य विमलम् द्रौणिःtataḥ asya vimalam drauṇiḥзатем его чистый Драуни; после этого Ашваттхаман его светлый
शतचन्द्रम् मनोरमम्śatacandram manoramamсо ста лунами прекрасный; красивый стосолнечный
चर्म अच्छिनत्carma acchinatщит отсёк; срезал щит
असिम् च अस्य खण्डयाम् आसasim ca asya khaṇḍayām āsaи его меч раздробил; разбил также его меч
संयुगेsaṃyugeв бою; на поле
शितैः सुबहुशः राजन्śitaiḥ subahuśaḥ rājanострыми многократно, царь; многими заострёнными, государь
तम् च विव्याध पत्रिभिःtam ca vivyādha patribhiḥи его пронзил пернатыми стрелами; ранил его стрелами
शिखण्डी तु ततः खड्गम्śikhaṇḍī tu tataḥ khaḍgamШикхандин же затем меч; потом Шикхандин меч
खण्डितम् तेन सायकैःkhaṇḍitam tena sāyakaiḥразбитый им стрелами; стрелами им раздробленный
आविध्य व्यसृजत् तूर्णम्āvidhya vyasṛjat tūrṇamзамахнувшись, выпустил быстро; раскрутив, метнул
ज्वलन्तम् इव पन्नगम्jvalantam iva pannagamкак пылающую змею; словно горящего нага
तम् आपतन्तम् सहसाtam āpatantam sahasāего налетающего внезапно; это стремительно летящее
कालानलसमप्रभम्kālānalasamaprabhamравного огню времени блеском; сияющее как огонь конца
चिच्छेद समरे द्रौणिःciccheda samare drauṇiḥрассек в битве Драуни; Ашваттхаман срезал в бою
दर्शयन् पाणिलाघवम्darśayan pāṇilāghavamпоказывая лёгкость руки; являя ловкость руки
शिखण्डिनम् च विव्याधśikhaṇḍinam ca vivyādhaи Шикхандина пронзил; и Шикхандина ранил
शरैः बहुभिः आयसैःśaraiḥ bahubhiḥ āyasaiḥмногими железными стрелами; множеством железных стрел
शिखण्डी तु भृशम् राजन्śikhaṇḍī tu bhṛśam rājanШикхандин же сильно, царь; Шикхандин тяжело, государь
ताड्यमानः शितैः शरैःtāḍyamānaḥ śitaiḥ śaraiḥпоражаемый острыми стрелами; избиваемый заострёнными стрелами
आरुरोह रथम् तूर्णम्āruroha ratham tūrṇamвзошёл на колесницу быстро; быстро поднялся на ратху
माधवस्य महात्मनःmādhavasya mahātmanaḥМадхавы великодушного; великого Мадхавы
Литературный перевод

Шикхандин тоже, великий царь, встретив в бою Драуни, поразил его между бровями тремя быстрыми нарачами. Этот тигр среди людей сиял с тремя стрелами, застрявшими во лбу, как Меру с тремя поднятыми золотыми вершинами. Тогда разгневанный Ашваттхаман за половину мгновения многими стрелами сбил у Шикхандина возницу, стяг, коней и оружие. Шикхандин, лучший из колесничих, соскочил с колесницы без коней, взял острый меч и светлый щит и, разгневанный мучитель врагов, стал двигаться как ястреб. Пока он с мечом кружил в бою, Драуни не видел промежутка для удара, и это казалось чудом. Затем крайне разгневанный Драуни послал в битве многие тысячи стрел, о бык Бхаратов. Но лучший из могучих рассёк острым мечом этот страшный ливень стрел, налетавший на него в бою. Тогда Драуни срезал его прекрасный светлый щит со ста лунами, разбил его меч и многократно пронзил его острыми пернатыми стрелами, царь. Шикхандин же, взмахнув разбитым стрелами мечом, быстро метнул его, словно пылающую змею. Драуни, показывая ловкость руки, рассёк в битве этот меч, внезапно летевший на него и сиявший как огонь конца времени, а Шикхандина пронзил многими железными стрелами. Тяжело поражаемый острыми стрелами, Шикхандин быстро взошёл на колесницу великодушного Мадхавы».

Версия

2e84a9d413a1 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:38:21 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами