आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महात्मानौ महाबलौ ॥
इरावन्तम् अभिप्रेक्ष्य समेयातां रणोत्कटौ ॥
तेषां प्रववृते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् ॥
इरावांस् तु सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ ॥
विव्याध निशितैस् तूर्णं शरैः संनतपर्वभिः ॥
ताव् एनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ ॥
युध्यतां हि तथा राजन् विशेषो न व्यदृश्यत ॥
यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम् ॥
इरावांस् तु ततो राजन्न् अनुविन्दस्य सायकैः ॥
चतुर्भिश् चतुरो वाहान् अनयद् यमसादनम् ॥
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष ॥
चिच्छेद समरे राजंस् तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥
त्यक्त्वानुविन्दो ऽथ रथं विन्दस्य रथम् आस्थितः ॥
धनुर् गृहीत्वा नवमं भारसाधनम् उत्तमम् ॥
ताव् एकस्थौ रणे वीराव् आवन्त्यौ रथिनां वरौ ॥
शरान् मुमुचतुस् तूर्णम् इरावति महात्मनि ॥
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः ॥
दिवाकरपथं प्राप्य छादयाम् आसुर् अम्बरम् ॥
इरावांस् तु ततः क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ ॥
ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्य् अपातयत् ॥
तस्मिन् निपतिते भूमौ गतसत्त्वे ऽथ सारथौ ॥
रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्भ्रान्तहयस् ततः ॥
तौ स जित्वा महाराज नागराजसुतासुतः ॥
पौरुषं ख्यापयंस् तूर्णं व्यधमत् तव वाहिनीम् ॥
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः ॥
वेगान् बहुविधांश् चक्रे विषं पीत्वेव मानवः ॥
āvantyau tu maheṣvāsau mahātmānau mahābalau ||
irāvantam abhiprekṣya sameyātāṃ raṇotkaṭau ||
teṣāṃ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam ||
irāvāṃs tu susaṃkruddho bhrātarau devarūpiṇau ||
vivyādha niśitais tūrṇaṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
tāv enaṃ pratyavidhyetāṃ samare citrayodhinau ||
yudhyatāṃ hi tathā rājan viśeṣo na vyadṛśyata ||
yatatāṃ śatrunāśāya kṛtapratikṛtaiṣiṇām ||
irāvāṃs tu tato rājann anuvindasya sāyakaiḥ ||
caturbhiś caturo vāhān anayad yamasādanam ||
bhallābhyāṃ ca sutīkṣṇābhyāṃ dhanuḥ ketuṃ ca māriṣa ||
ciccheda samare rājaṃs tad adbhutam ivābhavat ||
tyaktvānuvindo 'tha rathaṃ vindasya ratham āsthitaḥ ||
dhanur gṛhītvā navamaṃ bhārasādhanam uttamam ||
tāv ekasthau raṇe vīrāv āvantyau rathināṃ varau ||
śarān mumucatus tūrṇam irāvati mahātmani ||
tābhyāṃ muktā mahāvegāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ ||
divākarapathaṃ prāpya chādayām āsur ambaram ||
irāvāṃs tu tataḥ kruddho bhrātarau tau mahārathau ||
vavarṣa śaravarṣeṇa sārathiṃ cāpy apātayat ||
tasmin nipatite bhūmau gatasattve 'tha sārathau ||
rathaḥ pradudrāva diśaḥ samudbhrāntahayas tataḥ ||
tau sa jitvā mahārāja nāgarājasutāsutaḥ ||
pauruṣaṃ khyāpayaṃs tūrṇaṃ vyadhamat tava vāhinīm ||
sā vadhyamānā samare dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ ||
vegān bahuvidhāṃś cakre viṣaṃ pītveva mānavaḥ ||
Два авантийских великих лучника, великодушные и могучие, увидев Ираванта, сошлись с ним, яростные в бою. Между ними началась шумная битва, от которой волосы вставали дыбом. Сильно разгневанный Иравант быстро пронзил острыми, хорошо сложенными стрелами двух братьев, прекрасных как боги; а те двое, искусные бойцы, в битве пронзили его в ответ. Когда они так сражались, царь, между ними не было видно превосходства: каждый старался уничтожить врага и ответить ударом на удар. Затем Иравант четырьмя стрелами отправил четырёх коней Анувинды в обитель Ямы, а двумя острейшими бхаллами, почтенный, срезал в битве его лук и стяг, и это казалось чудом. Анувинда оставил колесницу, взошёл на колесницу Винды и взял новый превосходный лук, способный выдержать большую силу. Эти два героя-авантийца, лучшие среди колесничих, стоя вместе на одной колеснице, быстро выпустили стрелы в великодушного Ираванта. Выпущенные ими стремительные, украшенные золотом стрелы поднялись к пути солнца и закрыли небо. Тогда разгневанный Иравант осыпал двух братьев-махаратхов ливнем стрел и повалил их возницу. Когда возница, лишённый жизни, упал на землю, колесница с перепуганными конями понеслась в разные стороны. Победив их, сын дочери царя нагов, быстро проявляя свою доблесть, стал разгонять твоё войско. Поражаемая в битве, великая армия Дхартрараштров металась разными рывками, словно человек, выпивший яд».
789b340a039e · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:38:21 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Иравант показан как воин, чья сила соединяет человеческий и нага-род. Его победа над авантийцами не просто отдельный успех: она сразу отражается на всей армии Дхритараштры, которая теряет устойчивость, словно тело, отравленное ядом.